Thách thức về lao động và trách nhiệm trong thời đại AI
Sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến các tổ chức phải thay đổi cách nhìn về kỹ năng nhân lực, trách nhiệm và an ninh mạng. M.L. Luesak Chakrabandhu, Chủ tịch Hiệp hội Liên minh Nguồn mở Thái Lan và giám đốc Hội đồng Kỹ thuật số Thái Lan, cảnh báo về sự dịch chuyển công việc quy mô lớn đối với những người không thể thích nghi với sự phát triển công nghệ. Ông nói rằng những cá nhân thiếu kỹ năng công nghệ và tích hợp vào nền tảng mới có nguy cơ mất việc lên tới 95-100% trong kỷ nguyên hậu trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI).
Tại diễn đàn về lực lượng lao động kỹ thuật số do Trung tâm Điện tử và Công nghệ Máy tính Quốc gia (Nectec) tổ chức, ông nhấn mạnh rằng thành công trong an ninh mạng đòi hỏi phải có người có trách nhiệm rõ ràng chứ không chỉ tập trung vào lợi nhuận. Các tổ chức không thiết kế hệ thống an toàn và áp dụng AI một cách hiệu quả sẽ phải đối mặt với mâu thuẫn trong vận hành và năng suất lao động thấp, đồng thời nền kinh tế có thể bị ảnh hưởng với tăng trưởng GDP trì trệ và chuỗi cung ứng kém hiệu quả.
M.L. Luesak cũng nhấn mạnh AI không thể thay thế được con người trong vai trò chịu trách nhiệm pháp lý và quyết định cuối cùng, bởi vì AI không thể mang trách nhiệm pháp lý. Ông đề xuất chiến lược nâng cao kỹ năng ba cấp: các lãnh đạo và ban giám đốc trở thành “con người vượt vòng lặp” với trách nhiệm chiến lược và quản trị; các quản lý trung gian đứng ở vị trí “con người trên vòng lặp” để điều phối công việc và xác nhận kết quả do AI tạo ra; còn mọi nhân viên vận hành theo mô hình “con người trong và trên vòng lặp” nhằm sàng lọc thông tin và đảm bảo phù hợp với mục tiêu tổ chức và an toàn.
Kỹ năng tương lai và quản trị AI
Tatchapol Poshyyanonda, giám đốc nước của Palo Alto Networks tại Thái Lan và Việt Nam, cho rằng an ninh mạng không chỉ là chi phí mà còn là yếu tố tạo điều kiện để phát huy tiềm năng doanh nghiệp. Ông lưu ý các cuộc tấn công do hacker dùng AI nên các chuyên gia bảo mật cũng phải dùng AI để phản ứng nhanh hơn, rút ngắn thời gian xử lý sự cố từ hàng giờ xuống còn vài phút.
Ông nhấn mạnh lãnh đạo cấp cao cần định hướng rõ ràng về ưu tiên kinh doanh trong việc ứng dụng AI và thiết lập “AI đáng tin cậy” (Trust AI), đảm bảo tính chính xác của dữ liệu, mô hình phù hợp và kết quả có thể kiểm chứng. Theo đó, các tổ chức nên áp dụng khung quản trị AI gồm năm giai đoạn: đánh giá và kiểm kê, quản trị và thiết kế, bảo vệ và vận hành, giám sát và đảm bảo, cùng báo cáo và cải tiến liên tục.
Các chuyên gia an ninh mạng trong tương lai sẽ cần có trình độ hiểu biết về AI và dữ liệu, kiến thức về an ninh AI, quản lý tác nhân AI, phân tích mối đe dọa, kỹ năng tư duy phản biện, đạo đức cùng với khả năng giao tiếp và hợp tác.
Vai trò của con người trong an ninh mạng và phân loại dữ liệu
Phó giám đốc điều hành Nectec, Panita Pongpaibool, nhấn mạnh con người chính là điểm yếu quan trọng nhất trong hệ thống an ninh mạng. Các tổ chức cần triển khai các chương trình đào tạo nhận thức an ninh bắt buộc như các bài tập mô phỏng email lừa đảo nhằm nâng cao cảnh giác cho nhân viên.
Bà cũng cho rằng việc phân loại dữ liệu doanh nghiệp không chỉ là nhiệm vụ của phòng công nghệ thông tin mà là trách nhiệm của lãnh đạo cấp cao, bởi IT không thể đánh giá đúng giá trị kinh doanh của dữ liệu. Ngoài ra, Nectec còn phát triển một hệ thống giám sát an ninh mạng mã nguồn mở dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, giúp họ xây dựng hệ thống bảo mật chất lượng với chi phí hợp lý.
Nâng cao trí tuệ tự nhiên và cảnh báo về nguy cơ gian lận AI
AVM Amorn Chomchoey, Tổng thư ký Cơ quan An ninh mạng Quốc gia Thái Lan, kêu gọi người dùng AI phát triển trí tuệ tự nhiên, bao gồm kỹ năng tư duy phản biện và nhận thức để tránh bị thao túng hoặc trở thành nạn nhân của AI. Ông cho biết kẻ lừa đảo đang tận dụng AI tiên tiến để thực hiện các hình thức gian lận tinh vi. Tại Thái Lan, mặc dù các hành vi lừa đảo vẫn nghiêm trọng, thiệt hại tài chính hàng ngày từ các vụ lừa đảo này đã giảm xuống còn khoảng 15-35 triệu baht.
Ông cũng nhấn mạnh an ninh mạng là nền tảng cho mọi hệ thống kỹ thuật số và các tổ chức bắt buộc phải tích hợp bảo mật từ giai đoạn đầu phát triển AI. Người dùng không nên tin tưởng mù quáng vào các tương tác kỹ thuật số mà cần cấp “niềm tin số” chỉ sau khi có kiểm tra cẩn trọng.
Bên cạnh đó, mỗi tổ chức cần nhanh chóng thiết lập hướng dẫn rõ ràng cùng chính sách sử dụng AI phù hợp, đảm bảo nhân viên sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm và không làm lộ dữ liệu nhạy cảm. Ông nhấn mạnh chi phí không phải là lý do chính đáng để trì hoãn, do rất nhiều công cụ và tài liệu nguồn mở miễn phí có sẵn, nhưng cần có sự nỗ lực thực hành từ các nhóm chuyên môn.
Nguy cơ từ việc bị lợi dụng AI và những cảnh báo của Unicef
Santi Siritheerajesd, chuyên gia bảo vệ trẻ em của Unicef Thái Lan, đánh giá những rủi ro cốt lõi từ internet gồm nội dung không phù hợp (bạo lực, lứa tuổi 18+), tiếp xúc nguy hiểm (grooming), hành vi không đúng của thanh thiếu niên và các vấn đề về quyền riêng tư dữ liệu.
Ông cảnh báo rằng những kẻ xấu đang vũ khí hóa AI, sử dụng công nghệ deepfake để tống tiền hoặc điều khiển các mô hình AI nhằm vượt qua các cơ chế an toàn và tạo ra hình ảnh lạm dụng.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Công nghệ AI mạnh mẽ đặt ra thách thức lớn về kỹ năng nhân viên và nguy cơ mất việc đối với lao động không thích nghi.
- An ninh mạng phải đi kèm với người chịu trách nhiệm rõ ràng và coi là yếu tố hỗ trợ phát triển chứ không chỉ là chi phí.
- Nâng cao trình độ công nghệ và quản trị AI là thiết yếu cho các lãnh đạo và nhân viên trong mọi cấp bậc.
- Trí tuệ tự nhiên, đặc biệt là tư duy phản biện, rất quan trọng để người dùng tránh bị lừa đảo qua AI.
- Nguy cơ lợi dụng AI trong các hoạt động lừa đảo, tống tiền và tạo nội dung độc hại đang tăng cao ở Thái Lan.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.


