Lái tàu Guinea học nghề ở Trung Quốc khi đào tạo đường sắt trở thành trụ cột trong quan hệ đối tác của Bắc Kinh tại châu Phi
Tại thành phố công nghiệp Bao Đầu, khu tự trị Nội Mông của Trung Quốc, 62 công nhân đường sắt đến từ Guinea đang dành bốn tháng học cách lái và bảo dưỡng đầu máy. Khi trở về nước, những người vượt qua kỳ đánh giá cuối khóa sẽ góp phần vận hành tuyến đường sắt xuyên Guinea, tuyến mới chở quặng sắt từ mỏ khổng lồ Simandou ra bờ Đại Tây Dương. Khóa học thuộc chương trình mang tên Simandou Academy, kết hợp giờ học lý thuyết, mô phỏng và thực hành trên đầu máy, kéo dài đến tháng 2 năm sau. Văn phòng Tổng thống Guinea cho biết mục tiêu là giúp người Guinea tự vận hành và bảo dưỡng hạ tầng đường sắt mới của đất nước. Chương trình phản ánh một mô thức rộng hơn trong cách Trung Quốc can dự tại châu Phi, nơi việc xây dựng đường sắt ngày càng đi kèm với đào tạo những người sẽ vận hành chúng. Với Guinea, đây là phép thử xem một trong những dự án khai khoáng lớn nhất thế giới có thể mang lại kỹ năng và việc làm lâu dài hay chỉ là xuất khẩu.
Tiếng Nói QUANG MINH·3 phút đọc · 5 phút nghe·21 tháng 11 2026, 15:17 GMT+7·
Ảnh minh hoạ do AI tạo
Từ lớp học đến buồng lái
Theo truyền thông địa phương, các học viên Guinea lên đường sang Trung Quốc hồi tháng 10 trong một nhóm khoảng 60 người. Tại Bao Đầu, họ học về hệ thống tín hiệu, quy tắc an toàn và các hệ thống của đầu máy trước khi thực hành trên thiết bị mô phỏng và thiết bị thật. Những người tốt nghiệp dự kiến sẽ đảm nhận các vị trí trên tuyến đường nối các mỏ ở đông nam Guinea với bờ biển.
Những khóa đào tạo tương tự đã mang lại kết quả. Các quan chức Trung Quốc tham gia dự án nêu ví dụ về một phụ nữ trẻ người Guinea từng học tại viện đường sắt của dự án và nay lái những đoàn tàu chở quặng từ vùng núi ra bờ biển.
Advertisement300 × 250
Học viên Guinea cũng đã tham gia các khóa học nghề tại các trường đường sắt ở Thiên Tân, và giáo viên từ Bao Đầu đã sang Guinea đào tạo nhân viên kiểm tra toa xe.
Một dự án quy mô khổng lồ
Simandou thường được mô tả là mỏ quặng sắt hàm lượng cao chưa khai thác lớn nhất từng được biết đến trên thế giới:
Dự án gồm hơn 600 km đường sắt xuyên Guinea mới và các cơ sở cảng mới trên bờ Đại Tây Dương.
Dự án do chính phủ Guinea phát triển cùng Rio Tinto và các đối tác Trung Quốc như Baowu và Chinalco, thông qua SimFer và Liên doanh Winning Consortium Simandou, với tổng vốn đầu tư hơn 20 tỷ USD.
Dự án chính thức đi vào hoạt động tháng 11/2025, và chuyến hàng quặng đầu tiên rời Guinea vào tháng 12/2025, cập cảng Trung Quốc vào tháng 1/2026.
Khi đạt công suất tối đa, các đối tác đặt mục tiêu xuất khẩu tới 120 triệu tấn quặng sắt mỗi năm.
Đào tạo là một phần của thỏa thuận
Chính phủ Guinea coi Simandou là cơ hội chứng minh tài nguyên thiên nhiên có thể thúc đẩy phát triển rộng hơn chứ không chỉ là xuất khẩu thô. Chương trình Simandou 2040 bao gồm kế hoạch về kỹ năng, chế biến và hạ tầng trong nước, và việc đào tạo lái tàu, kỹ sư và thủy thủ là phần trọng tâm của cam kết đó. Hồi tháng 4, 18 thanh niên Guinea đã sang Giang Tô học hàng hải để chuẩn bị cho hoạt động vận tải biển gắn với dự án.
Với Trung Quốc, các chương trình đào tạo giúp bảo đảm vận hành lâu dài những công trình do doanh nghiệp Trung Quốc xây dựng, lan tỏa tiêu chuẩn kỹ thuật của Trung Quốc và tạo thiện cảm với cộng đồng cũng như chính quyền địa phương.
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Những người chỉ trích các dự án khai khoáng lớn ở châu Phi lưu ý rằng việc đào tạo vài chục công nhân mỗi đợt còn khiêm tốn so với quy mô đầu tư, và nhiều vị trí kỹ thuật, quản lý cấp cao vẫn do nhân sự nước ngoài đảm nhận. Bản thân quá trình xây dựng cũng phụ thuộc nhiều vào thiết bị và công nhân giàu kinh nghiệm đưa sang từ Trung Quốc, do thiếu lao động địa phương có tay nghề.
Những người ủng hộ đáp lại rằng xây dựng năng lực cần thời gian và mỗi khóa học viên Guinea được đào tạo lại giảm bớt sự phụ thuộc vào chuyên môn bên ngoài. Thước đo thành công thực sự sẽ là liệu người Guinea có tự vận hành tuyến đường sắt, cảng và mỏ hay không, và liệu lợi ích có đến được với các cộng đồng dọc tuyến đường.
BỐI CẢNH SỰ KIỆN.
Vai trò của Trung Quốc trong ngành đường sắt châu Phi đã kéo dài nhiều thập niên. Trong thập niên 1970, Trung Quốc tài trợ và xây dựng tuyến đường sắt TAZARA nối Tanzania với Zambia, một biểu tượng của tình đoàn kết thời hậu thuộc địa. Trong thập niên 2010, theo Sáng kiến Vành đai và Con đường, các công ty Trung Quốc xây dựng những tuyến lớn như đường sắt Addis Ababa – Djibouti và tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Mombasa – Nairobi ở Kenya. Các dự án này cải thiện kết nối giao thông nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về nợ, đội vốn và mức độ phát triển chuyên môn tại chỗ, thúc đẩy Bắc Kinh nhấn mạnh giáo dục nghề nghiệp và chuyển giao công nghệ, bao gồm các xưởng đào tạo và quan hệ đối tác với các trường cao đẳng châu Phi. Guinea, quốc gia sở hữu một số trữ lượng bô-xít và quặng sắt lớn nhất thế giới, đã chờ đợi nhiều thập niên để Simandou được phát triển, khi tranh chấp pháp lý, cáo buộc tham nhũng, thay đổi chính quyền và thách thức xây dựng hạ tầng trên địa hình khó khăn liên tục làm dự án chậm trễ. Sau khi chính quyền quân sự do Mamadi Doumbouya đứng đầu lên nắm quyền năm 2021, nhà chức trách thúc ép các đối tác đẩy nhanh tiến độ và cam kết mang lại lợi ích cho địa phương. Những người ủng hộ coi Simandou là cơ hội mang tính chuyển đổi, trong khi những người hoài nghi cảnh báo về tác động môi trường và nguy cơ của cải bỏ qua người dân Guinea bình thường. Câu hỏi trung tâm là liệu kỹ năng, chứ không chỉ quặng sắt, có chảy dọc theo những đường ray mới hay không.
Những điều bổ ích
Hạ tầng chỉ bền lâu khi có những con người được đào tạo để vận hành nó.
Quan hệ đối tác thực sự được đo bằng lượng tri thức ở lại khi những người xây dựng rời đi.
Của cải thiên nhiên chỉ trở thành sức mạnh quốc gia khi đi cùng năng lực con người.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.