Bước hạ nhiệt trong quan hệ căng thẳng giữa Kiev và Warsaw

Cuối tuần qua, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk bày tỏ sự hài lòng và hy vọng về những phát biểu và quyết định của Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyj xoay quanh mối quan hệ giữa hai nước, nhấn mạnh tôn trọng lẫn nhau và sự thật cần được đặt lên hàng đầu. Đây là lần đầu tiên Selenskyj chính thức lên tiếng trong cuộc tranh cãi kéo dài hai tháng giữa Kiev và Warsaw.

Ông đã công bố một số biện pháp chủ chốt nhằm tái lập quan hệ hợp lý giữa hai quốc gia láng giềng, trong đó có việc mở cửa toàn bộ kho lưu trữ của cơ quan an ninh và tình báo quốc tế Ukraine liên quan các sự kiện bi thảm ở Wolhynien trong thế kỷ 20. Ngoài ra, Kiev cũng sẽ cấp phép rộng rãi cho các hoạt động tìm kiếm và khai quật các khu vực có liên quan.

Ý nghĩa lớn đối với Ba Lan và ký ức lịch sử về Wolhynien

Đối với Ba Lan, nơi ký ức về các cuộc thảm sát cư dân dân thường Ba Lan do một phần của lực lượng ngầm UPA (Quân đội Khôi phục Ukraine) trong Thế chiến II vẫn còn rất sâu sắc, động thái của Ukraine được coi là bước tiến quan trọng. Ba Lan đã nhiều năm nỗ lực tổ chức việc khai quật và an táng tràng trọng cho đến 100.000 nạn nhân bị giết hại tại vùng Đông Ba Lan cũ, hiện thuộc lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, kể từ khi Ukraine giành độc lập năm 1991, các cơ quan chức năng của nước này phản ứng khá dè dặt với yêu cầu của phía Ba Lan.

Diễn biến đẩy căng thẳng leo thang giữa hai nước

Tranh cãi trở nên căng thẳng kể từ giữa tháng 5 khi Tổng thống Selenskyj trao tặng danh hiệu "Anh hùng UPA" cho một đơn vị đặc nhiệm thuộc lực lượng vũ trang Ukraine. Trong khi ở Ukraine, UPA được xem như lực lượng đấu tranh chống lại Liên Xô và vì nền độc lập quốc gia, thì luật pháp Ba Lan coi tổ chức này là tội phạm và các hành động của họ là tội diệt chủng.

Advertisement300 × 250

Hậu quả là Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã thu hồi huân chương Đại bàng Trắng, giải thưởng cao quý nhất của Ba Lan trao cho Selenskyj. Đáp lại, ba vị tổng thống tiền nhiệm Ukraine đã trả lại các huân chương của họ và bày tỏ sự đoàn kết với Selenskyj. Cuối tháng 6, ông Selenskyj đã không tham dự Hội nghị tái thiết Ukraine được tổ chức tại Gdańsk, Ba Lan. Tình hình tại Ba Lan trở nên xấu đi với xu hướng công chúng ngày càng giảm thiện cảm và bắt đầu có các hành vi kỳ thị, bạo lực đối với người tị nạn Ukraine.

Cam kết mở rộng đối thoại và nghiên cứu lịch sử

Người đứng đầu Ukraine cũng tuyên bố sẽ thiết lập các hình thức đối thoại mới giữa hai xã hội cùng với việc tăng cường tài trợ cho Viện ghi nhớ quốc gia Ukraine. Các vụ thảm sát người Ba Lan tại Ukraine thời Liên Xô hầu như bị lãng quên hoặc che phủ nên ít được biết đến trong xã hội Ukraine hiện nay.

Song song đó, Selenskyj không quên gửi lời cảm ơn tới Warsaw vì sự hỗ trợ đáng kể về quân sự kể từ khi Nga xâm lược Ukraine, khẳng định việc bảo vệ độc lập của Ukraine đồng nghĩa với việc củng cố nền độc lập của Ba Lan. Tuy nhiên, cho đến nay, phía Tổng thống Ba Lan chưa có phản hồi trực tiếp về đề xuất này.

Khó khăn trong nội bộ Ukraine với cuộc khủng hoảng bộ quốc phòng

Trong nước, những căng thẳng chính trị vẫn tiếp diễn khi các cuộc biểu tình phản đối việc miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mychajlo Fedorow vẫn chưa chấm dứt. Tổng thống Selenskyj đã có cuộc gặp với nhiều chỉ huy quân đội và có buổi trao đổi kỹ lưỡng với Fedorow, đồng thời tiếp kiến Tư lệnh Tham mưu Olexandr Syrskyj, nhân vật đứng ra yêu cầu buộc Fedorow phải ra đi.

Theo báo Financial Times, Syrskyj, người bị chỉ trích về phong cách lãnh đạo mang sắc thái Liên Xô, đang đứng trước nguy cơ bị thay thế. Selenskyj chỉ thông báo rằng đang phối hợp đưa ra các quyết định liên quan quân đội mà chưa tiết lộ cụ thể. Dù bị miễn nhiệm, ông Fedorow tuyên bố vẫn sẽ tiếp tục công việc vì Ukraine và hy vọng được tái bổ nhiệm.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tổng thống Ukraine Selenskyj cam kết mở kho lưu trữ liên quan đến thảm sát Wolhynien và thúc đẩy khai quật các khu vực lịch sử.
  • Chính phủ Ba Lan đánh giá cao động thái này, coi là tín hiệu tích cực trong cải thiện quan hệ song phương.
  • Căng thẳng từng tăng cao sau khi Selenskyj trao tặng danh hiệu Anh hùng UPA gây tranh cãi ở Ba Lan.
  • Selenskyj đề xuất mở rộng đối thoại xã hội và tăng kinh phí nghiên cứu lịch sử giữa hai nước.
  • Nội bộ Ukraine đang đối mặt khủng hoảng với miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng, gây ra phản ứng trong quân đội.

Đăng ký bản tin QMVN