Binh sĩ hàng hải Ấn Độ thiệt mạng trong tấn công tại Hormuz
Herambh Karmarkar, kỹ sư hàng hải 30 tuổi, đã gửi tin nhắn cuối cùng cho gia đình khi tàu của anh rời eo biển Hormuz, báo hiệu an toàn vượt qua khu vực nguy hiểm này. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, anh thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu GFS Galaxy mang cờ Cyprus khi đang di chuyển bên bờ Oman. Cùng trong các cuộc tấn công gần đây, Rohan Kumar, 31 tuổi, cũng mất mạng sau khi hai tàu chở dầu của UAE bị tấn công. Tình trạng leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran từ tháng 2 khiến eo biển trở thành điểm nóng an ninh với những đòn tấn công thường xuyên nhằm vào các tàu thương mại.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cho biết tàu chở hàng đi Dubai có 24 thủy thủ đoàn bị một vật thể không xác định tấn công khi qua eo biển này. Ít nhất 16 thủy thủ, phần lớn là công dân Ấn Độ, đã thiệt mạng từ khi xung đột bắt đầu. Chính phủ Ấn Độ đã ra lệnh cấm thủy thủ của mình hoạt động tại Hormuz cho đến khi có thông báo mới.
Khó khăn nghiêm trọng của hàng ngàn thủy thủ bị mắc kẹt
Theo tổ chức Quốc tế Lao động Hàng hải, hơn 20.000 công nhân trên các tàu bị mắc kẹt tại khu vực, trong đó ít nhất 6.000 người cần được sơ tán. Nhiều tàu bị bỏ lại không nguồn cung cấp thực phẩm và nhiên liệu, khiến tình trạng sinh hoạt trên tàu trở nên khắc nghiệt, đặc biệt khi trời nóng bức mùa hè. Các thủy thủ, chủ yếu từ các nước đang phát triển, phải chịu đựng cảnh không được trả lương trong nhiều tháng, mất đi nguồn thu nhập duy nhất để nuôi gia đình.
Mohamed Arrachedi, điều phối viên mạng lưới Liên đoàn Lao động Hàng hải Quốc tế khu vực Ả Rập và Iran, gọi đây là “tình trạng bỏ qua pháp luật, là hình thức nô lệ hiện đại và bóc lột hệ thống”. Việc không cung cấp thực phẩm, nước uống, nhiên liệu và thuốc men đánh dấu vi phạm nghiêm trọng quyền con người cơ bản đối với các thủy thủ.
Thách thức pháp lý và nỗi sợ hãi của các thủy thủ
Hầu hết yêu cầu trợ giúp nhận được đều liên quan đến việc không được trả lương và muốn được hồi hương, trong khi 10% yêu cầu tập trung vào tình trạng thiếu thực phẩm và nhiên liệu. Theo quy định của Công ước Hàng hải 2006, các thủy thủ được xem là bị bỏ rơi nếu không được cung cấp nhu yếu phẩm trong vòng hai tháng.
Tuy nhiên, việc thực thi quy định này gặp nhiều khó khăn khi các vùng biển quốc tế trở thành vùng pháp lý mơ hồ và các tàu có quốc tịch, sở hữu và địa điểm hoạt động đa dạng, phức tạp.
Arrachedi cho biết nhiều thủy thủ bị mắc kẹt trong tình trạng tuyệt vọng, không ít người đã có ý định tự tử do không tìm được lối thoát. Có những trường hợp thủy thủ mắc các bệnh lý nghiêm trọng như huyết áp cao hoặc bệnh tiền liệt tuyến nhưng không có thuốc men điều trị kịp thời. Một số công ty vận tải còn yêu cầu thủy thủ phải tự thanh toán chi phí vé máy bay hồi hương, điều này là gánh nặng quá lớn đối với những người lương chỉ vào khoảng 200 USD mỗi tháng.
Thủy thủ kiện chủ tàu vì vi phạm quyền lao động và sa thải bất hợp pháp
Ba thủy thủ Thái Lan trên tàu Mayuree Naree, từng bị trúng đạn khi qua eo biển Hormuz hồi tháng 3, đã đâm đơn kiện chủ tàu về việc vi phạm quyền lao động và sa thải trái phép. Vụ kiện được nộp tại Tòa án Lao động Trung ương Bangkok, tố cáo công ty vận hành tàu đã bắt họ đối mặt với nguy cơ mất mạng khi đi qua khu vực bất ổn mà không đảm bảo an toàn cần thiết.
Các thủy thủ cho biết họ chỉ nhận được khoản bồi thường bằng hai tháng lương, không thỏa đáng với những rủi ro và thiệt hại về mặt sức khỏe tinh thần họ phải chịu. Các đoạn video do thủy thủ ghi lại cho thấy cảnh các tàu bị đánh trúng bốc cháy giữa biển, khiến họ bị căng thẳng, lo sợ suốt quãng thời gian làm việc trong vùng biển đầy rẫy nguy hiểm này.
Tiếng nói của các thủy thủ và lời kêu gọi giải pháp hòa bình
Nhiều thủy thủ chia sẻ họ “sẽ không bao giờ trở lại” công việc trên biển nguy hiểm này. Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển, hơn 80% thương mại toàn cầu được vận chuyển qua biển. Antonio Dominguez, lãnh đạo ngành hàng hải Liên Hợp Quốc, cho biết các tổ chức và truyền thông tập trung nhiều vào tác động kinh tế của xung đột lên nguồn cung dầu mỏ hơn là tình trạng khốn khó của các thủy thủ.
Dominguez nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của ngành vận tải biển trong duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu, nhắc lại khẩu hiệu "Không có vận tải biển, không có mua sắm" từng trở nên nổi tiếng trong đại dịch Covid. Ông kêu gọi các bên tranh chấp không lợi dụng vận tải biển làm công cụ chính trị, đồng thời mong muốn cộng đồng thế giới nhìn nhận thủy thủ như người thân trong gia đình và đồng cảm với hoàn cảnh khó khăn mà họ đang đối mặt.
Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông không có dấu hiệu giảm nhiệt, với việc Iran và Mỹ liên tục có các đòn phản công quanh khu vực này, giải pháp cho cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz vẫn còn xa vời. Dominguez kêu gọi các bên, đặc biệt là Mỹ và Iran, trở lại bàn đàm phán nhằm duy trì thỏa thuận hòa bình đã đạt được trước đây, đồng thời khẳng định đây là vấn đề không chỉ của riêng các bên liên quan mà ảnh hưởng đến toàn thế giới.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Ít nhất 16 thủy thủ, chủ yếu là người Ấn Độ, đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công ở eo biển Hormuz kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát.
- Hơn 20.000 công nhân hàng hải bị mắc kẹt trong khu vực với điều kiện thiếu thực phẩm, nhiên liệu và thuốc men nghiêm trọng.
- Công ước Hàng hải 2006 quy định thủy thủ bị bỏ rơi khi không được cung cấp nhu yếu phẩm trong 2 tháng, nhưng khó thực thi do phức tạp về pháp lý vùng biển quốc tế.
- Một số thủy thủ đã kiện chủ tàu vì vi phạm quyền lao động và sa thải bất hợp pháp khi buộc phải đi qua vùng biển nguy hiểm.
- Liên hợp quốc kêu gọi các bên tranh chấp không dùng vận tải biển làm công cụ trong xung đột và quan tâm hơn đến phúc lợi của thủy thủ.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.










