Mở cánh cửa cho tự do đi lại
Theo Sunday Times, ông Burnham đã mở ra khả năng nước Anh áp dụng lại các quy định tự do đi lại của EU và cho thấy việc đứng ngoài cơ chế này sẽ không phải là “lằn ranh đỏ” trong các cuộc đàm phán với khối. Thủ tướng nhấn mạnh cần tiếp cận vấn đề một cách thận trọng và khách quan.
Tôi nghĩ cần có một cuộc tranh luận rất thực tế, dựa nhiều trên bằng chứng về vấn đề này.
Nhập cư “khác đi” sau Brexit
Ông Burnham cho rằng bản chất của dòng nhập cư vào Anh đã thay đổi kể từ khi nước này rời EU: ngày càng nhiều người nước ngoài chuyển tới định cư lâu dài thay vì quay về nước sau một thời gian làm việc. Trước Brexit, nhiều lao động từ các nước EU đến Anh làm việc rồi trở về theo nhu cầu, trong khi hệ thống nhập cư mới khiến dòng người đến từ ngoài châu Âu và có xu hướng ở lại lâu dài tăng lên.
Sau khi chấm dứt tự do đi lại vào cuối năm 2020, Anh áp dụng hệ thống nhập cư tính điểm từ năm 2021. Tuy nhiên, số người nhập cư ròng sau đó lại tăng vọt, đạt đỉnh khoảng 906.000 người trong 12 tháng tính đến tháng 6/2023, trái với kỳ vọng của nhiều người ủng hộ Brexit.
Khác biệt so với lập trường trước đây
Dưới thời Thủ tướng Keir Starmer, Công đảng cam kết không quay lại thị trường chung, liên minh thuế quan hay cơ chế tự do đi lại của EU. Ông Burnham, người trở thành Thủ tướng từ ngày 20/7, đã nhiều lần nhấn mạnh mong muốn xây dựng quan hệ chặt chẽ hơn với Brussels, thậm chí gọi việc không đạt được thỏa thuận mới với EU là “thất trách”. Các ưu tiên ông nêu ra gồm:
- Chương trình di chuyển dành cho người trẻ giữa Anh và EU.
- Thỏa thuận về thương mại thực phẩm và đồ uống.
- Hợp tác trong lĩnh vực năng lượng.
Một chủ đề nhạy cảm
Nhập cư là một trong những vấn đề gây chia rẽ nhất trong chính trường Anh và từng là yếu tố quan trọng trong cuộc trưng cầu dân ý về Brexit năm 2016. Việc mở ra khả năng quay lại cơ chế tự do đi lại nhiều khả năng sẽ vấp phải phản ứng từ những người ủng hộ Brexit, trong khi tình trạng người di cư vượt eo biển Manche bằng thuyền nhỏ vẫn tiếp diễn, với 1.484 người chỉ trong tuần kết thúc ngày 10/10.
Với cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra năm 2029, cách chính phủ của ông Burnham dẫn dắt cuộc tranh luận này – dựa trên dữ kiện như ông mong muốn – sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với cả quan hệ Anh – EU lẫn tương lai chính trị của Công đảng.

















