Lời kêu gọi kiện Nam Phi lên Tòa án châu Phi về quyền con người

Femi Falana, luật sư nhân quyền và là Luật sư Cao cấp Nigeria (SAN), đã kêu gọi chính phủ Nigeria và Ghana tiến hành hành động pháp lý chống lại Nam Phi tại Tòa án Nhân quyền và Dân quyền châu Phi (African Court on Human and Peoples’ Rights) do các cuộc tấn công bài ngoại và việc buộc người nhập cư châu Phi phải rời khỏi Nam Phi. Ông cho rằng các vụ việc này vi phạm nghiêm trọng quyền của người nhập cư và cần được xử lý nghiêm túc hơn thay vì chỉ báo cáo lên Liên minh châu Phi (AU).

Falana nhận định việc Nigeria và Ghana báo cáo tình hình lên AU là hành động “đánh lạc hướng và lãng phí thời gian” bởi AU không có thẩm quyền pháp lý để bắt buộc chính phủ Nam Phi bồi thường cho các nạn nhân vụ tấn công bài ngoại. Do đó, ông đề xuất khởi kiện trực tiếp tại cơ quan tư pháp cao nhất của châu Phi liên quan đến quyền con người và dân tộc.

Bối cảnh các vụ tấn công và yêu cầu bồi thường

Gần đây, hàng nghìn người nhập cư Nigeria đã bị buộc phải rời khỏi Nam Phi sau các đợt tấn công liên tiếp từ các nhóm thanh niên nhằm vào cộng đồng người châu Phi di cư. Chính phủ Nigeria đã lên tiếng và có kế hoạch đòi bồi thường từ chính phủ Nam Phi cho những công dân mất tài sản, doanh nghiệp và khoản đầu tư trong bối cảnh bỏ chạy khỏi những vụ tấn công đó.

Advertisement300 × 250

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nam Phi, Kimiebi Imomotimi Ebienfa, cho biết các cuộc thảo luận về bồi thường sẽ diễn ra ở cấp chính phủ cao nhất giữa hai bên. Theo đó, Đại sứ quán Nigeria tại Nam Phi do Alexander Ajayi làm quyền Đại sứ đã bắt đầu lập hồ sơ về các tài sản và doanh nghiệp bị bỏ lại của người Nigeria bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, chính phủ Nam Phi sau đó đã từ chối yêu cầu bồi thường của Nigeria với lý do nhiều người nhập cư bị di dời ở Nam Phi cư trú bất hợp pháp, điều mà một số nạn nhân phản bác.

Vi phạm Điều 12 Hiến chương Châu Phi về quyền con người

Femi Falana lập luận hành vi trục xuất người nhập cư châu Phi khỏi Nam Phi vi phạm Điều 12 của Hiến chương Nhân quyền và Dân quyền châu Phi, điều cấm việc trục xuất hàng loạt công dân không phải người sở tại trừ khi tuân thủ luật pháp. Ông cảnh báo một số nạn nhân đã thiệt mạng trong các vụ tấn công bài ngoại. Thêm vào đó, các phát ngôn của một số quan chức Nam Phi được cho là đã kích động sự thù địch đối với người nhập cư.

Ông cũng nhớ lại việc Nam Phi đã từng kiện Israel tại Tòa án Công lý Quốc tế về các cáo buộc vi phạm Công ước về tội diệt chủng ở Gaza, và khẳng định Nam Phi cũng nên chịu trách nhiệm trước các cơ quan công lý về các vụ lạm dụng người nhập cư châu Phi.

Khuyến nghị xử lý và thay đổi chính sách tại Nigeria

Femi Falana kêu gọi Nigeria và Ghana khởi kiện Nam Phi tại Tòa án Nhân quyền châu Phi với yêu cầu các biện pháp tạm thời nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công tiếp tục và bảo vệ quyền lợi của người nhập cư. Ông đặc biệt nhấn mạnh Điều 5 của Nghị định thư về thành lập Tòa án Nhân quyền châu Phi để làm cơ sở pháp lý cho hành động này.

Luật sư này cũng chỉ trích Nigeria không công nhận thẩm quyền của Tòa án Nhân quyền châu Phi để giải quyết các vụ việc cá nhân và tổ chức phi chính phủ, trong khi Ghana đã chấp nhận quyền xét xử của tòa. Theo ông, nếu Nigeria công nhận thẩm quyền của tòa, các nạn nhân trong các vụ tấn công bài ngoại sẽ có thể tìm kiếm đòi hỏi bồi thường và công lý qua con đường pháp luật.

Do vậy, Falana kêu gọi chính quyền Tổng thống Bola Tinubu cần triển khai các bước cần thiết để cho phép công dân Nigeria tiếp cận Tòa án Nhân quyền châu Phi phù hợp với Điều 34(6) của nghị định thư tòa án này.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Femi Falana nhấn mạnh việc kiện trực tiếp Nam Phi tại Tòa án Nhân quyền châu Phi sẽ có hiệu quả hơn báo cáo lên Liên minh châu Phi.
  • Các cuộc tấn công bài ngoại tại Nam Phi đã khiến hàng nghìn người Nigeria phải rời khỏi nước này, gây tổn thất lớn về tài sản và doanh nghiệp.
  • Nam Phi bị cáo buộc vi phạm Điều 12 của Hiến chương Nhân quyền và Dân quyền châu Phi về cấm trục xuất hàng loạt người không phải công dân.
  • Nigeria chưa công nhận thẩm quyền của Tòa án Nhân quyền châu Phi, khiến nạn nhân khó tiếp cận công lý và bồi thường.
  • Falana kêu gọi chính phủ Nigeria sửa đổi để công dân có thể kiện vụ việc tại Tòa án Nhân quyền châu Phi.

Đăng ký bản tin QMVN