Dư địa tài khóa không phải tiền có thể chi ngay
Theo phân tích IFS công bố ngày 12/10, chiến sự Trung Đông làm triển vọng lạm phát của Anh cao hơn dự báo mùa xuân, đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ lên. Lãi vay cao hơn có thể khiến khoản vay của nhà nước trong năm 2029–2030 tăng khoảng 10 tỷ bảng. Song khi giá cả và thu nhập danh nghĩa tăng, một số nguồn thu thuế cũng tăng theo. Hai tác động trái chiều khiến thay đổi trong “dư địa tài khóa” nhỏ hơn cách nhìn chỉ tập trung vào tiền lãi.
Con số 20 tỷ bảng là một kịch bản, không phải dự báo cuối cùng của cơ quan độc lập OBR. IFS lưu ý chỉ riêng việc điều chỉnh triển vọng tiền lương có thể khiến khoảng đệm chênh lệch 10 tỷ bảng theo mỗi hướng. Tình hình việc làm, di cư và trợ cấp liên quan sức khỏe cũng góp phần quyết định kết quả. Bởi vậy, một ngân sách được coi là đáp ứng quy tắc trên giấy chưa chắc đã có nền tảng thực thi vững vàng.
Bệnh viện, trường học chịu sức ép từ giá cả
Lạm phát làm một khoản phân bổ cố định mua được ít nhân lực, năng lượng, thuốc men và thiết bị hơn. IFS ước tính để duy trì giá trị thực của kế hoạch chi thường xuyên từng đưa ra vào tháng 3 có thể cần khoảng 12 tỷ bảng bổ sung về cuối thập niên, cộng gần 3 tỷ bảng cho đầu tư công. Những yêu cầu tăng lương và mục tiêu nâng năng suất khiến bài toán thêm khó.
