Kế hoạch 5 điểm của Tổng thống Zelensky nhằm giải quyết căng thẳng với Ba Lan

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa công bố một kế hoạch gồm 5 điểm trọng tâm để giảm bớt cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Ukraine và Ba Lan, vốn nảy sinh từ việc Kiev đặt tên một đơn vị quân sự theo Quân đội UPA - lực lượng dân quân Ukraine bị cáo buộc thực hiện các vụ thảm sát người Ba Lan trong thời kỳ Thế chiến II. Ông Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của các mối quan hệ láng giềng tốt đẹp, công bằng và cùng có lợi, xây dựng trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia châu Âu.

Ông cũng tái khẳng định lòng biết ơn Ukraine dành cho sự hỗ trợ đáng kể của Ba Lan kể từ khi Nga phát động cuộc chiến xâm lược toàn diện vào Ukraine. Với tuyên bố này, chính quyền Kiev đã đưa ra một số cam kết cụ thể nhằm hạ nhiệt căng thẳng hiện tại.

Điểm mở cửa kho lưu trữ tài liệu lịch sử và giám sát ngoại giao

Trong cam kết đầu tiên, Tổng thống Zelensky cho biết sẽ có các quyết định quan trọng trên phương diện ngoại giao, tuy không giải thích chi tiết cụ thể. Đáng chú ý, Kiev sẽ mở cửa toàn bộ kho lưu trữ của Cơ quan An ninh Ukraine và Cơ quan Tình báo Ngoại giao Ukraine liên quan đến các sự kiện thảm sát tại Volyn trong thế kỷ 20. Đây là điểm mấu chốt trong tranh cãi lịch sử giữa hai quốc gia, khi vùng Volyn ngày nay phần lớn thuộc lãnh thổ Ukraine nhưng từng là một phần Ba Lan trong thời kỳ giữa hai cuộc chiến thế giới.

Trong những năm 1940, dưới sự chiếm đóng của Đức Quốc xã, lực lượng UPA đã gây ra hàng loạt vụ thảm sát người dân Ba Lan, làm khoảng 100.000 thường dân, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, thiệt mạng. Ba Lan coi đây là hành động diệt chủng, trong khi Ukraine phủ nhận cách gọi này và nhấn mạnh các biện pháp đàn áp người Ukraine dưới chế độ Ba Lan trước chiến tranh cũng như các vụ thảm sát người Ukraine do các nhóm Ba Lan tiến hành trong thời kỳ xung đột.

Khai quật mộ tập thể và thúc đẩy đối thoại xã hội

Điểm thứ ba trong kế hoạch liên quan đến việc cấp phép cho các hoạt động tìm kiếm, khai quật mộ tập thể các nạn nhân người Ba Lan. Trước đây, từ năm 2017 đến 2025, Ukraine cấm các hoạt động này trên lãnh thổ, mặc dù vẫn còn nhiều khu vực nghi ngờ là nơi chôn cất số lượng lớn nạn nhân.

Advertisement300 × 250

Chỉ từ năm ngoái, Kiev mới đồng ý cho phép nối lại các đợt khai quật, nhưng số lượng đơn xin được chấp thuận vẫn khiêm tốn, gây ra phàn nàn từ phía Ba Lan.

Điểm thứ tư đề cập đến việc mở rộng đối thoại xã hội giữa người dân Ukraine và Ba Lan, song chưa tiết lộ chi tiết về cách thức thực hiện.

Tăng cường vai trò Viện Ghi nhớ Quốc gia Ukraine

Cuối cùng, Tổng thống Zelensky cho biết sẽ tăng cường năng lực và nguồn lực cho Viện Ghi nhớ Quốc gia Ukraine (UINP), nhằm đại diện phù hợp cho quan điểm và lợi ích của Ukraine. Việc này được thực hiện sau khi lãnh đạo UINP, Oleksandr Alfyorov, từng gây tranh cãi khi cho rằng các vụ thảm sát Volyn chỉ là một sự kiện lịch sử địa phương và không được xem là diệt chủng, làm dấy lên sự phản đối mạnh mẽ từ Viện Ghi nhớ Quốc gia Ba Lan (IPN).

Phản ứng từ Ba Lan và ý nghĩa đối với quan hệ hai nước

Phản ứng trước tuyên bố của Tổng thống Zelensky, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk bày tỏ sự hài lòng và hy vọng, khẳng định Ba Lan sẵn sàng tiến hành đối thoại nghiêm túc và thân thiện về những vấn đề chung cũng như bất đồng giữa hai quốc gia. Trong khi đó, Phó Thủ tướng Władysław Kosiniak-Kamysz nhấn mạnh sự cần thiết biến các lời hứa về mở cửa kho lưu trữ, khai quật mộ, và đối thoại thành hành động cụ thể. Ông cũng cảnh báo rằng Nga hiện là kẻ thù chung của hai nước, và những xung đột nội bộ chỉ phục vụ lợi ích của Kremlin.

Cùng quan điểm, Bartosz Grodecki - trợ lý cấp cao của Chủ tịch Ba Lan Karol Nawrocki, người đã góp phần làm sâu sắc thêm căng thẳng khi tước danh hiệu cao quý nhất của Ba Lan trao cho Zelensky - cũng đón nhận kế hoạch này với sự thận trọng. Ông Grodecki nêu rõ việc đối mặt với sự thật lịch sử là điều cần thiết để xây dựng mối quan hệ mới, đồng thời đánh giá việc Ukraine mở kho lưu trữ và cấp phép khai quật mộ là bước đi tích cực.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tổng thống Zelensky công bố kế hoạch 5 điểm giải quyết xung đột lịch sử với Ba Lan liên quan thảm sát thời Thế chiến II.
  • Ukraine đồng ý mở kho lưu trữ liên quan vụ thảm sát Volyn và cấp phép thêm khai quật mộ nạn nhân người Ba Lan.
  • Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk bày tỏ hy vọng, sẵn sàng đối thoại nghiêm túc với Ukraine.
  • Phó Thủ tướng Ba Lan nhấn mạnh cần biến cam kết thành hành động cụ thể và cảnh báo nguy cơ từ Nga.
  • Viện Ghi nhớ Quốc gia Ukraine sẽ được tăng cường để đại diện lợi ích quốc gia trong tranh luận lịch sử.

Đăng ký bản tin QMVN