Chánh án Nigeria kêu gọi mở rộng sử dụng ADR để tăng cường công lý thương mại châu Phi
Justice Kudirat Kekere-Ekun, Chánh án Nigeria, đã kêu gọi áp dụng các cơ chế Giải quyết Tranh chấp Thay thế (Alternative Dispute Resolution - ADR) một cách có hệ thống nhằm củng cố hiệu quả công lý thương mại trên khắp châu Phi. Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh ADR các Chánh án châu Phi lần thứ ba tại Nairobi, Kenya, bà nhấn mạnh ADR không chỉ giúp bảo vệ môi trường kinh doanh mà còn thúc đẩy triển khai thành công Hiệp định Thương mại Tự do Châu Phi (AfCFTA).
Chánh án Kudirat Kekere-Ekun cho rằng sự chắc chắn về pháp lý là nền tảng tạo nên niềm tin thương mại và sự phát triển kinh tế bền vững trong khu vực. Bà còn đồng thời là đồng chủ trì trong Phiên thảo luận về Giải quyết Tranh chấp trong lĩnh vực Tài chính, Đảm bảo Thuế và ADR: xây dựng niềm tin thương mại tại châu Phi, kêu gọi các tòa án và hệ thống tư pháp trên lục địa chủ động chuẩn bị cho những thách thức mới phát sinh trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại đa dạng.
AfCFTA và vai trò của hệ thống pháp luật trong thúc đẩy thương mại
Bà Kudirat Kekere-Ekun nhìn nhận AfCFTA là một trong những dự án hội nhập kinh tế tham vọng nhất trong lịch sử hiện đại, nhưng thành công của nó không chỉ phụ thuộc vào các chính sách thương mại, như giảm thuế hay các quy trình thương mại, mà còn dựa vào sức mạnh và độ tin cậy của các thể chế hỗ trợ thương mại. Theo bà, để đảm bảo mục tiêu này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa hệ thống tư pháp, các ngân hàng trung ương, cơ quan thuế và các tổ chức về ADR trên toàn châu Phi nhằm giảm sự bất định, ngăn ngừa tranh chấp và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Xử lý các thách thức mới trong giao thương nội khối châu Phi
Theo dự báo của Chánh án Nigeria, sự phát triển của thương mại nội khối châu Phi sẽ đưa đến sự gia tăng tranh chấp về thuế quốc tế, dịch vụ ngoại hối, hoạt động ngân hàng và thanh toán, thương mại kỹ thuật số, cũng như các vấn đề liên quan đến việc thực thi phán quyết trọng tài và công nhận phán quyết từ các tòa án nước ngoài. Bà khẳng định các hệ thống tư pháp châu Phi cần chuẩn bị chủ động để ứng phó hiệu quả với những vấn đề phát sinh này.
Bà cũng nhấn mạnh rằng tư pháp thương mại hiện đại cần tập trung không chỉ vào việc giải quyết tranh chấp sau khi xung đột xảy ra mà còn phải ưu tiên các cơ chế phòng ngừa tranh chấp. "Các hệ thống thương mại thành công nhất không phải là những hệ thống tạo ra lượng lớn vụ kiện mà là những hệ thống hạn chế được tối đa nhu cầu phải đưa vụ việc ra tòa," bà nhận định.
Vai trò chiến lược của ADR trong thúc đẩy môi trường kinh doanh
Chánh án Kekere-Ekun cảnh báo rằng ADR không nên được xem là một phương án thay thế thông thường mà cần được coi là một công cụ chiến lược giúp giảm chi phí giao dịch, bảo tồn mối quan hệ thương mại, nâng cao niềm tin nhà đầu tư, giảm tải cho hệ thống tòa án và cải thiện môi trường kinh doanh thông thoáng. Bà dẫn chứng kinh nghiệm từ Nigeria với vụ án EMTS kiện AFDIN Ventures Ltd. & Ors. (2026), được Tòa án Tối cao Nigeria xét xử, trong đó tái khẳng định các nguyên tắc về sự chắc chắn trong thương mại như tôn trọng các thỏa thuận trọng tài, quyền đồng thuận có thể được suy luận từ hành vi, sự kiềm chế của tòa án trong việc xét lại trọng tài về nội dung và tầm quan trọng của quyết định trọng tài có tính cuối cùng.
Bên cạnh đó, bà cũng nhấn mạnh sự cần thiết của giải quyết kịp thời các tranh chấp thuế nhằm đảm bảo sự chắc chắn trong thương mại và trưng dẫn cơ chế giải quyết tranh chấp thuế của Nigeria như một mô hình cải cách thiết chế hiệu quả, trong đó nổi bật là tòa kháng cáo thuế (Tax Appeal Tribunal) được xem là một trong những đổi mới quan trọng nhất của Nigeria.
Đại diện Nigeria được bầu làm Phó Chủ tịch Diễn đàn ADR châu Phi
Trong ngày cuối cùng của hội nghị kéo dài hai ngày, Chánh án Kudirat Kekere-Ekun đã được Chánh án Kenya đề cử và Diễn đàn đồng thuận phê chuẩn làm Phó Chủ tịch Diễn đàn ADR các Chánh án châu Phi, nhiệm kỳ bắt đầu từ ngày 1/8/2026. Hội nghị cũng thống nhất sẽ tiếp tục tìm kiếm giải pháp nhằm chuẩn hóa các cơ chế giải quyết tranh chấp trên toàn châu Phi, nhằm giúp các vụ việc thương mại được xử lý dễ dàng và nhanh chóng hơn.
Hoạt động này được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực phát triển môi trường pháp lý và thương mại đồng bộ trên lục địa, qua đó hỗ trợ sự phát triển của AfCFTA và củng cố vị thế của các nền kinh tế trong khu vực.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chánh án Nigeria nhấn mạnh ADR là công cụ chiến lược hỗ trợ phát triển thương mại châu Phi.
- AfCFTA đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các thể chế tài chính, thuế và tư pháp.
- Tăng cường ADR giúp giảm chi phí, bảo vệ quan hệ thương mại và tạo sự chắc chắn pháp lý.
- Xử lý tranh chấp thuế nhanh chóng góp phần nâng cao niềm tin thương mại.
- Diễn đàn ADR châu Phi hướng đến chuẩn hóa cơ chế giải quyết tranh chấp trên lục địa.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







