Donald Trump thay đổi cách nhìn về Jimmy Carter

Trước đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump thường dùng cựu Tổng thống Jimmy Carter như hình mẫu cho sự yếu kém của đảng Dân chủ nhằm tôn vinh bản thân là người lãnh đạo mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, khi đối mặt với những thách thức tương tự mà Carter từng trải qua, ông đã có quan điểm sâu sắc hơn về người tiền nhiệm này. Các vấn đề như cuộc xung đột kéo dài tại Iran, trong đó Mỹ đang cố gắng kiểm soát eo biển Hormuz, và tình trạng lạm phát tiếp tục gây gánh nặng cho nền kinh tế, đã tạo nên những điểm tương đồng rõ nét giữa hai thời kỳ lãnh đạo.

Tháng trước, khi được hỏi tại sao ông không triển khai lực lượng đặc nhiệm Mỹ để loại bỏ uranium làm giàu của Iran, Trump từng trả lời: “Tôi không muốn trở thành Jimmy Carter”, ám chỉ thất bại của nhiệm vụ giải cứu con tin Mỹ năm 1980 dưới thời Carter, trong đó tám binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Phát ngôn này cho thấy Trump đang ý thức hơn về những hệ luỵ chính trị so với trước đây, khi ông thường dùng Carter để gây cười hoặc chỉ trích không điểm dừng.

Những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai tổng thống

Mặc dù có một số tương đồng trong những thách thức phải đối mặt, Trump và Carter cũng có nhiều điểm khác biệt rõ rệt. Một phát ngôn viên Nhà Trắng, Olivia Wales, nhấn mạnh rằng Trump sẽ không bao giờ để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời vẫn tập trung vào việc thực hiện kế hoạch kinh tế để giảm chi phí cho người dân. Bà khẳng định Trump là nhà lãnh đạo duy nhất và nổi bật, người không ngần ngại vì lợi ích quốc gia, và chỉ quan tâm đến di sản làm cho nước Mỹ trở nên vĩ đại hơn bao giờ hết.

Khác với Carter, người sống cuộc đời gia đình trọn vẹn và có tâm huyết sâu sắc với tôn giáo, đồng thời cam kết không nói dối công khai, Trump lại trải qua hai lần ly hôn, thản nhiên sử dụng ngôn ngữ thô tục và nhiều lần bị chỉ trích về các phát ngôn không chính xác. Về tài chính, Carter đã chuyển giao doanh nghiệp gia đình cho một quỹ quản lý độc lập khi làm tổng thống, trong khi Trump vẫn để con cái quản lý Trump Organization và thu về gần 1,2 tỷ USD từ các hoạt động kinh doanh tiền điện tử trong năm ngoái, bên cạnh việc biến chính quyền thành nguồn thu lợi cá nhân.

Lạm phát và cuộc xung đột tại eo biển Hormuz

Cả hai tổng thống đều phải đối mặt với vấn đề lạm phát, nhưng Carter phải chịu mức tăng đỉnh điểm 14,7% vào tháng 4/1980, trong khi lạm phát của Mỹ trong tháng 5 năm nay là 4,2% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong ba năm. Tuy nhiên, mức giá tiêu dùng giảm mạnh từ tháng 5 đến tháng 6, phần lớn nhờ giá xăng dầu giảm sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn. Nhưng thỏa thuận này hiện đã đổ vỡ và giá dầu tiếp tục leo thang.

Advertisement300 × 250

Trump từng khẳng định ông không quan tâm nhiều đến những khó khăn tài chính của người dân khi đối diện với Iran, quốc gia mà ông liên kết cùng Israel để phát động chiến tranh vào tháng 2 năm nay. Mặc dù mới đây ông đã giảm nhẹ lo ngại về lạm phát, nhưng thực tế tình hình trở nên phức tạp khi các cuộc tấn công vào tàu thương mại trong eo biển Hormuz ngày càng gia tăng, khiến Mỹ phải tăng cường các đòn tấn công nhằm đối phó với Iran.

Bài học lịch sử và di sản chính trị

Trong bài phát biểu tại Quốc hội năm 1980, Carter từng khẳng định rằng vấn đề tại eo biển Hormuz ‘‘đòi hỏi sự tham gia của tất cả những nước phụ thuộc dầu Trung Đông và quan tâm đến hòa bình toàn cầu’’. Một điểm tương đồng nữa là cả hai tổng thống đều cân nhắc đến việc sử dụng biện pháp quân sự nhằm kiểm soát đảo Kharg như một phần trong chiến lược đối phó với Iran, dù Carter cuối cùng không thể hiện hành động quyết liệt do lo sợ ảnh hưởng đến các con tin Mỹ. Trong khi đó, Trump đã ra lệnh các đòn tấn công vào đảo này ngay từ đầu cuộc xung đột nhằm ngăn chặn xuất khẩu dầu của Iran và đe dọa sẽ tiếp tục hành động tương tự.

Kori Schake, chuyên gia chính sách an ninh quốc gia từng làm việc dưới thời George W. Bush, nhận định một khác biệt quan trọng là thời Carter không muốn bước vào chiến tranh với Iran, trong khi hiện tại Mỹ đang trong tình trạng xung đột trực tiếp. Tác giả Jonathan Alter nhận xét Iran đã và đang tận dụng khéo léo các nước khác để gây sức ép lên chính quyền Mỹ, tương tự như thời Carter, khiến các chính trị gia Mỹ đau đầu trước các cuộc bầu cử sắp tới.

Trump thể hiện sự quan tâm đến lịch sử tổng thống và di sản cá nhân

Gần đây, Trump liên tục nhắc đến các vị tổng thống tiền nhiệm và ca ngợi những thành tựu của họ, từ các chính sách thuế của William McKinley đến sự dũng cảm của Teddy Roosevelt. Ông tiết lộ một phần lý do đàm phán ngừng bắn với Iran là nhằm tránh một thảm họa kinh tế giống như thời Herbert Hoover. Tuy vậy, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc leo thang xung đột với Iran có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến di sản của Trump.

Trong suốt thời gian tại nhiệm, Trump từng so sánh mình với Andrew Jackson, nhưng gần đây ông còn ca ngợi nhiều tổng thống Dân chủ khác như Franklin Delano Roosevelt. Ông cũng ghi nhận những thành tựu của Jimmy Carter trên “Đại lộ Danh vọng” tại Nhà Trắng, bất chấp những chỉ trích dành cho các cựu tổng thống như Barack Obama hay Joe Biden.

Phía chuyên gia đánh giá Trump hiện đang tập trung nhiều hơn vào việc xây dựng hình ảnh di sản cá nhân, dù ông vẫn duy trì lối tiếp cận cứng rắn đối với Iran. James P. Pfiffner, giáo sư danh dự Đại học George Mason, cho rằng nếu Trump học hỏi từ kinh nghiệm của Carter và cân nhắc kỹ hơn về việc leo thang căng thẳng ở eo biển Hormuz, ông có thể tránh được những hậu quả rắc rối hiện nay.

Theo Jonathan Alter, sau khi kết thúc nhiệm kỳ, Carter đã từng viết thư yêu cầu Trump quyên góp cho thư viện tổng thống của mình nhưng không nhận được phản hồi. Đến khi Trump nhậm chức, Carter gửi thư cho ông và Trump đã trả lời cảm ơn, khiến Carter hy vọng ông có thể được cử làm đặc phái viên tại Trung Quốc, nhưng điều này chưa từng xảy ra. Những nền tảng lịch sử này một lần nữa gợi mở về sự phức tạp trong quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ.

“Nếu ông ấy học được gì từ kinh nghiệm của Carter – và lắng nghe những dự đoán về eo biển Hormuz – ông ấy đã có thể chần chừ hơn,” Pfiffner nhận định, “nhưng lịch sử và địa lý đã bị bỏ qua.”

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Donald Trump từng chỉ trích Jimmy Carter nhưng nay có cái nhìn sâu sắc hơn khi đối mặt các vấn đề tương tự.
  • Cuộc xung đột tại eo biển Hormuz hiện đang gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Iran, phản ánh thách thức lịch sử đã tồn tại từ thời Carter.
  • Lạm phát là bài toán khó với cả hai tổng thống, dù mức độ ảnh hưởng có khác nhau.
  • Trump khẳng định sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và tiếp tục theo đuổi chính sách kinh tế nhằm giảm chi phí cho người dân.
  • Việc nâng cao nhận thức về lịch sử tổng thống có thể ảnh hưởng đến cách Trump xây dựng di sản cá nhân và chính sách đối ngoại.

Đăng ký bản tin QMVN