Một giải thưởng và sự dịch chuyển của điểm nhìn
Tối 18/11/2026, National Book Foundation công bố Hannah Lillith Assadi là chủ nhân giải National Book Award dành cho tiểu thuyết tại lễ trao giải lần thứ 77 ở New York. Giải thưởng đặt Paradiso 17 vào hàng những tác phẩm được chú ý nhất của văn học Mỹ năm nay. Đây là cuốn tiểu thuyết thứ ba của Assadi, một nhà văn từng được chương trình 5 Under 35 của chính tổ chức này vinh danh. Cột mốc ấy có ý nghĩa cả về nghề nghiệp lẫn văn hóa: trải nghiệm của một người Palestine lưu vong trở thành tâm điểm của sân khấu văn chương quốc gia.
Điều đáng chú ý không chỉ là danh tính tác giả, mà là cách tác phẩm mời người đọc bước vào đời sống của một nhân vật thay vì đứng ngoài quan sát một cuộc tranh chấp. Giải thưởng không thay thế tranh luận lịch sử hay pháp lý; nó giúp mở một không gian khác, nơi những kỷ niệm nhỏ, tình thân và các mất mát khó gọi tên được đối xử như một phần thiết yếu của lịch sử nhân loại.
Sufien và hành trình tìm một mái nhà
Theo giới thiệu của National Book Foundation, Sufien sinh ra ở Palestine trước biến cố Nakba và phải rời đi khi còn nhỏ. Từ Kuwait, Italy đến Mỹ, cuộc đời nhân vật trải qua những cuộc gặp gỡ, chia xa, công việc và tình yêu.
Khi kể lại cuộc đời trên giường bệnh, Sufien không đơn thuần xâu chuỗi những địa danh đã đi qua. Ông thử lý giải một câu hỏi khó hơn: điều gì còn lại của quê nhà khi con người không thể trở về nơi từng định hình họ?
Trong thế giới ấy, một ngôi nhà có cánh cửa màu xanh, ký ức gia đình và niềm vui làm cha có sức nặng không kém các biến cố chính trị. Hình ảnh thường ngày là cách tiểu thuyết chống lại sự giản lược: người tị nạn không chỉ là một nhãn gọi, mà còn là người biết yêu, mắc sai lầm, lao động và theo đuổi hạnh phúc. Cảm giác lưu vong vì thế không bị đóng khung trong một cuộc di chuyển; nó kéo dài qua ngôn ngữ, thế hệ và sự tự nhận thức.
Từ câu chuyện người cha đến tiếng nói của người con
Assadi là nhà văn có di sản gia đình Palestine và Do Thái. Báo chí quốc tế ghi nhận Paradiso 17 được gợi cảm hứng từ người cha của bà, Sami Abdul-Fattah Al-Assadi, người đã rời Palestine cùng gia đình trong thời Nakba, sau đó học tập ở Italy và tìm đường lập nghiệp tại New York. Tiểu thuyết không phải một bản sao tiểu sử. Bằng hư cấu, tác giả có thể làm sống lại những khoảng trống mà ký ức riêng, tư liệu và lời kể thân nhân không bao giờ khép kín hoàn toàn.
Cái chết của người cha và nỗi đau từ chiến tranh tại Gaza tạo thêm âm hưởng cho quá trình viết, theo tường thuật của Associated Press. Nhưng sức mạnh cuốn sách nằm ở việc tránh biến nhân vật thành một biểu tượng một chiều. Giữa tình yêu và tổn thất, một gia đình giữ lại ký ức bằng những câu chuyện kể cho nhau. Người con tiếp nhận di sản ấy, đồng thời có quyền đặt câu hỏi, viết lại và trao nó cho các thế hệ độc giả khác.
Văn học Mỹ và nghệ thuật lắng nghe
Trong lịch sử văn học Mỹ, nhiều nhà văn từ các cộng đồng nhập cư và lưu vong đã biến câu hỏi “Tôi thuộc về đâu?” thành một chủ đề lớn. Paradiso 17 góp thêm một tiếng nói Palestine vào cuộc đối thoại đó. Thay vì đòi độc giả đồng ý với mọi quan điểm chính trị, cuốn sách yêu cầu họ sống cùng sự phức tạp: một người có thể gắn bó với nơi đã mất, vun đắp đời sống mới và vẫn không thôi bị ám ảnh bởi quá khứ.
Sự ghi nhận của National Book Award cũng cho thấy các thiết chế văn hóa có thể tạo cơ hội để những ký ức ít được lắng nghe đến với công chúng rộng hơn. Dẫu vậy, một giải thưởng không xóa được thực trạng mất nhà, chia cắt gia đình hay xung đột hiện hữu. Ý nghĩa bền lâu của nó sẽ nằm ở việc độc giả tiếp tục tìm đọc, thảo luận và lắng nghe những câu chuyện khác biệt, kể cả khi chúng buộc họ nhìn lại những điều tưởng đã biết.

















