Từ lời hứa chủ quyền đến phép tính đời sống
Trong bài phát biểu tại tiệc chiêu đãi của Thị trưởng khu tài chính London, Burnham ví những tranh luận né tránh hậu quả Brexit với truyện “Bộ quần áo mới của hoàng đế”. Theo ông, khó khăn nằm ở chỗ lời hứa giành lại quyền kiểm soát chưa chuyển thành cơ hội và thu nhập tốt hơn cho những nơi đã bỏ phiếu rời EU. Ông cho rằng cần đánh giá chính sách bằng kết quả thực tế thay vì lòng trung thành với khẩu hiệu.
Chính phủ dẫn ước tính của Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh rằng Brexit làm quy mô kinh tế thấp hơn khoảng 4% so với kịch bản không rời EU trong dài hạn; một số nghiên cứu đưa ra mức thiệt hại lớn hơn, tới 8%. Đây là các ước tính về kịch bản đối chứng, không có nghĩa GDP thực tế giảm đúng tỷ lệ ấy trong một năm. Lợi ích của dịch vụ tài chính hay công nghệ cũng không xóa được khó khăn trong chuỗi cung ứng và giao thương hàng hóa.
Hội nghị Brussels và ba điều kiện chính trị
Ngày 20/11, Burnham dự kiến gặp lãnh đạo Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu tại Brussels. Theo các thông báo chính thức, nội dung ưu tiên gồm giảm giấy tờ cho nông sản và thực phẩm, tăng hợp tác năng lượng và hệ thống phát thải, cùng những sáng kiến về an ninh và di chuyển của thanh niên.
Các nội dung này còn phụ thuộc đàm phán và phê chuẩn, chưa phải những hiệp định đã có hiệu lực.
Thủ tướng nêu ba phép thử: không vượt cam kết tranh cử và những giới hạn chính sách hiện hành; cải thiện thực chất thỏa thuận Brexit so với điều cử tri từng được hứa; và vượt qua “phép thử Makerfield”, nghĩa là cải thiện cuộc sống tại các cộng đồng chịu thiệt thòi. Ông nhấn mạnh chính sách đối ngoại phải giúp giảm giá hàng hóa, tạo việc làm và khôi phục khả năng chủ động của địa phương.
Với các doanh nghiệp xuất khẩu, một thỏa thuận về tiêu chuẩn thực phẩm có thể bớt những cuộc kiểm tra và biểu mẫu tốn kém; với hộ gia đình, câu hỏi quan trọng hơn là lợi ích có thành giá thấp hơn hay không. Đó là khoảng cách giữa thông cáo ngoại giao và kết quả mà người dân có thể nhận thấy trong hóa đơn mua sắm.
Xích lại gần không đồng nghĩa trở lại ngay
Các giới hạn chính trị vẫn đáng kể. Chính phủ Lao động hiện không chủ trương tái gia nhập thị trường chung hoặc liên minh thuế quan trong nhiệm kỳ này; mọi sự liên kết sâu hơn đều đặt ra câu hỏi về quy định chung, tính tự chủ thương mại và cơ chế giám sát. EU cũng không có nghĩa vụ trao mọi lợi ích hội nhập mà không kèm trách nhiệm tương ứng.
Burnham hứa mở cuộc thảo luận về quan hệ dài hạn sau hội nghị, nhưng nhấn mạnh lựa chọn cuối cùng phải thuộc về người dân Anh. Sự thận trọng ấy phản ánh bài học từ cuộc trưng cầu dân ý năm 2016: thay đổi vị trí của đất nước trong cấu trúc châu Âu không thể chỉ là quyết định của một nhóm đàm phán tại Brussels hay Westminster.
Kinh tế, an ninh và bài học của sự phụ thuộc lẫn nhau
Brexit diễn ra trước cuộc chiến toàn diện ở Ukraine và các cú sốc mới về năng lượng, thương mại. Burnham lập luận rằng một châu Âu chia rẽ khiến Anh khó bảo vệ lợi ích của mình hơn, nhất là khi xung đột và lạm phát vượt qua mọi đường biên giới. Theo cách nhìn đó, hợp tác không phải từ bỏ chủ quyền mà là một phương tiện để sử dụng chủ quyền có hiệu quả.
Tuy nhiên, những người ủng hộ Brexit vẫn coi quyền xây dựng luật, kiểm soát nhập cư và đàm phán thương mại độc lập là thành quả cần giữ gìn. Một chính sách thuyết phục phải đối thoại với quan điểm ấy, đồng thời công khai đánh đổi giữa tính tự chủ pháp lý và khả năng tiếp cận thị trường. Thành công của tiến trình mới vì vậy nên được đo bằng các chỉ số kiểm chứng được, không chỉ bằng sự ấm lên của quan hệ ngoại giao.

















