Khi chênh lệch giá làm thay đổi phép tính của hãng tàu
Một tàu hàng trước khi rời cảng phải tính lượng nhiên liệu cho cả hải trình, thời gian giao hàng và quy định của nơi tàu ghé. Vì vậy, việc giá biodiesel tại Rotterdam có lúc chạm 985 USD một tấn là tín hiệu đáng chú ý. Financial Times dẫn Argus cho biết mức giá này giảm từ khoảng 1.388 USD trong tháng 7, sau đó quay lại khoảng 1.240 USD. Trong khi đó, gasoil hàng hải lên 1.528,50 USD một tấn trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn bởi xung đột Trung Đông. Đây là báo giá tại một thời điểm và một cảng, không phải mức áp dụng cho mọi tàu trên thế giới.
Các nhà cung cấp cũng có động lực đáp ứng chỉ tiêu giảm phát thải tại châu Âu. Quy định FuelEU Maritime đặt mức trần cường độ khí nhà kính bình quân của năng lượng tàu sử dụng, với lộ trình ngày càng nghiêm ngặt. Hệ thống mua bán phát thải EU ETS tạo thêm khoản chi gắn với carbon. Khi cộng những khoản này, lựa chọn có giá mua ban đầu cao hơn đôi khi lại hợp lý về tổng chi phí. Một đội tàu có thể thay đổi hợp đồng tiếp nhiên liệu nhanh hơn thay toàn bộ động cơ, nhưng vẫn phải thử tương thích và chuẩn bị vận hành cẩn thận.
Giá mỗi tấn chưa nói hết chi phí một hành trình
So sánh theo tấn rất dễ tạo ra kết luận hấp dẫn mà thiếu một phần sự thật. Financial Times lưu ý nhiên liệu sinh học có mật độ năng lượng thấp hơn nhiên liệu truyền thống; tàu có thể cần đốt thêm khoảng 7-10% theo khối lượng cho cùng hải trình.
Chủ tàu phải tính giá cho năng lượng thực nhận, chi phí lưu trữ, khả năng phối trộn, bảo dưỡng và nghĩa vụ khí thải trên tuyến đi. Nếu chỉ trừ hai con số trên bảng báo giá, người đọc có thể tưởng mọi chuyến tàu đều tiết kiệm như nhau.
Tính sẵn có cũng quan trọng. Một con tàu cần chắc rằng có đủ nhiên liệu đạt chuẩn ở cảng dự kiến, không chỉ một lô hàng khuyến mại trong tuần này. Nhiều động cơ hiện đại có thể dùng nhiên liệu sinh học hoặc pha trộn với thay đổi hạn chế, song quy trình lưu trữ, chất lượng nhiên liệu và hướng dẫn của nhà chế tạo vẫn phải được tuân thủ. Người làm việc dưới boong không nên gánh hậu quả của một quyết định mua hàng vội vàng.
Nhiên liệu xanh chỉ bền vững khi nguyên liệu được kiểm chứng
Biodiesel có thể được làm từ dầu ăn đã qua sử dụng và các dòng chất thải hữu cơ, nhưng tên gọi sinh học không tự bảo đảm tác động khí hậu thấp. Nguồn nguyên liệu, vận chuyển, chế biến và nguy cơ cạnh tranh với thực phẩm đều ảnh hưởng đến lượng phát thải trong toàn vòng đời. Tổ chức Hàng hải Quốc tế khuyến khích đánh giá nhiên liệu theo vòng đời; EU cũng đặt tiêu chí để chỉ một số nguyên liệu được hưởng lợi ích tuân thủ. Xác nhận chuỗi cung ứng là điều kiện để một lựa chọn rẻ hơn hôm nay không trở thành chi phí môi trường cho cộng đồng ở nơi khác.
Nguồn dầu thải và nguyên liệu đủ điều kiện không vô hạn. Hàng không và vận tải đường bộ cũng cần nhiên liệu bền vững, nên giá có thể đổi nhanh nếu nhiều ngành đồng thời tăng mua. Financial Times dẫn ước tính biodiesel mới chiếm khoảng 0,6% nhiên liệu của vận tải biển toàn cầu. Quy mô khiêm tốn ấy nhắc chúng ta rằng một giải pháp dễ dùng cho tàu hiện có vẫn chưa thể một mình giải quyết phát thải của cả ngành. Nó nên là một phần trong nhiều lựa chọn, bên cạnh hiệu suất tàu và các nhiên liệu tương lai.
Bối cảnh trước đợt giảm giá tại Rotterdam
Trước đợt giảm giá, Liên minh châu Âu đã đưa vận tải biển vào cơ chế EU ETS và áp dụng FuelEU Maritime từ năm 2025, bắt đầu với yêu cầu giảm 2% cường độ khí nhà kính so với mốc quy định. Hà Lan tiếp tục triển khai quy tắc liên quan Chỉ thị Năng lượng tái tạo, làm tăng nhu cầu bán nhiên liệu đáp ứng chuẩn. Song song, xung đột tại Trung Đông đẩy giá nhiên liệu dầu mỏ và làm xáo trộn nguồn cung. Sự gặp nhau của quy định và thị trường tạo nên diễn biến giá tại Rotterdam. Đây là bối cảnh quan trọng để hiểu vì sao biodiesel trở nên cạnh tranh đúng lúc này.
