Khởi đầu một hành trình đột phá
Ngày 20 tháng 7 năm 1936, tại sân bay gần Shchyolkovo vùng ngoại ô Moscow, chiếc máy bay ANT-25 sơn màu đỏ với tổ lái gồm phi công Valery Chkalov, Georgy Baidukov và hoa tiêu Alexander Belyakov đã cất cánh, bắt đầu chuyến bay không dừng đặc biệt. Hành trình dự kiến kéo dài gần hai ngày, vượt qua các vùng đầm lầy Beloozero, bán đảo Kola hiểm trở, biển Barents lạnh giá và quần đảo Bắc Đất, nằm tới khoảng 1.000 dặm từ cực bắc Trái Đất. Tiếp theo là sự băng qua vùng rừng taiga hẻo lánh của Yakutia để đến bán đảo Kamchatka xa xôi.
Bối cảnh và thử thách kỹ thuật
Thập niên 1930 chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của ngành hàng không trên toàn thế giới, với Liên Xô là một trong những quốc gia dẫn đầu trong cuộc đua về các chuyến bay tầm xa không dừng. Để hỗ trợ cho những chuyến bay dài, năm 1933, nhà thiết kế Andrey Tupolev chế tạo mẫu máy bay ANT-25 với nhiều cải tiến, nổi bật là hệ thống hạ cánh thu vào và cơ chế chống đóng băng cánh quạt tiên phong trong nước.
Đến năm 1934, ANT-25 vượt qua các thử nghiệm bay thành công và vào năm 1935, hai chiếc máy bay đã được chế tạo cùng lúc. Lực lượng phi công đầu tiên được thành lập với Sigizmund Levanevsky làm trưởng nhóm, phi công thứ hai Georgy Baidukov và hoa tiêu Viktor Levchenko. Chuyến bay thử nghiệm năm 1935 với mục tiêu bay không dừng qua Bắc Cực tới San Francisco thất bại do sự cố động cơ trên bán đảo Kola khiến máy bay bị cháy khi hạ cánh khẩn cấp vẫn ghi dấu ấn mạnh mẽ.
Valery Chkalov nhận trọng trách và thử thách cá nhân
Tuy thất bại của Levanevsky bị Putin phân tích nghiêm túc dưới sự chỉ đạo của Stalin, phi công Baidukov khẳng định ANT-25 đủ khả năng thực hiện những chuyến bay đường dài. Đặc biệt, Stalin quan tâm tới việc có ai trong các phi công có thể thực hiện chuyến bay kỷ lục qua Bắc Cực.
Baidukov đề cử Valery Chkalov, dù ban đầu Chkalov bác bỏ vì thiếu kinh nghiệm bay theo thiết bị. Cuối cùng, Chkalov đồng ý trải nghiệm máy bay trong điều kiện mất tầm nhìn trong bão tuyết và đánh giá ANT-25 là một kỳ tích của kỹ thuật hàng không Liên Xô.
Hành trình chiến lược và những thử thách thời tiết cực đoan
Nguyên mẫu chuyến bay không dừng được Stalin chỉ đạo chuyển hướng: Thay vì bay tới Mỹ qua Bắc Cực, phi công sẽ bay trực tiếp từ Moscow tới sân bay Petropavlovsk-Kamchatka. Hành trình bắt đầu vào sáng sớm 20/7, tổ lái luân phiên điều khiển máy bay mỗi 12 tiếng theo lộ trình hoa tiêu Belyakov định hướng qua vùng thềm Bắc Đất trong điều kiện thời tiết phức tạp. Các chuyến bay đều phải vượt qua cơn lốc khu vực, băng giá bám dày, tạo ra những rạn nứt trên quỹ đạo bay đến mức thậm chí đến cửa vịnh Tiksi mới dần có thể quan sát được rõ nét.
Áp suất thấp và thiếu oxy khiến tổ lái không dám ăn uống, lại phải tiết kiệm oxy dùng cho giai đoạn cuối chuyến bay. Khi đến vùng Kamchatka vào ngày 22/7, máy bay dự kiến hạ cánh đã gặp mây mù dày đặc gần như phủ kín cả vịnh Avacha và thành phố Petropavlovsk-Kamchatka. Với nhiên liệu còn nhiều, Chkalov quyết định bay tiếp tới đảo Sakhalin rồi quay về bay dọc theo dòng sông Amur hướng tới thành phố Khabarovsk.
Hạ cánh khẩn cấp và lập kỷ lục mới
Sau hơn 55 giờ không ngừng nghỉ, máy bay bắt đầu bám băng tuyết, buộc Chkalov phải hạ độ cao. Khi chỉ còn cách mặt nước khoảng 15 mét, tổ lái xác định vị trí gần 3 đảo nhỏ mang tên Khaos, Lang và Udd (nay được gọi lần lượt là các đảo Belyakov, Baidukov và Chkalov).
Trong cơn mưa to gió lớn, Chkalov đã điều khiển máy bay hạ cánh nhẹ nhàng trên đảo nhỏ Udd dù mất một bánh đáp. Sau khi đáp an toàn, tổ lái phát sóng radio báo cáo: "Toàn bộ tổ lái máy bay ANT-25 đã hạ cánh an toàn gần Nikolayevsk, trên đảo Udd. Mọi người đều ổn.".
Để có thể tiếp tục chuyến bay, đội biên phòng khu vực đã nhanh chóng xây dựng đường băng dài 500 mét bằng gỗ đưa tới bằng đường biển, giúp ANT-25 cất cánh trở lại.
Di sản và vinh danh
ANT-25 đã vượt tổng quãng đường 9.374 km, phá vỡ kỷ lục bay không dừng trước đó của các phi công Pháp Maurice Rossi và Paul Codos mà họ lập cách đó 3 năm với 270 km nhiều hơn. Ngày 10/8, máy bay và tổ lái được chào đón nồng nhiệt khi trở lại sân bay gần Moscow với màn trình diễn bay lễ hội, được Stalin trực tiếp đón tiếp và trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô cho cả 3 phi công.
Chuyến bay và tổ lái trở thành huyền thoại nước Nga, được nhiều bài viết, thơ ca và tài liệu phim ca ngợi. Trong số những phi công danh tiếng, chỉ có phi hành gia Yuri Gagarin nhận được sự vinh danh lớn lao sánh ngang với Valery Chkalov. Điều trớ trêu là cả hai trong số các phi công lừng danh đó đều qua đời khi đang thực hiện thử nghiệm bay.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chuyến bay không dừng Moscow - Viễn Đông năm 1936 đánh dấu kỷ lục về quãng đường bay dài nhất khi đó.
- ANT-25 được thiết kế riêng để phục vụ bay tầm xa, trang bị hệ thống hạ cánh thu vào và chống đóng băng tiên phong.
- Sự kiện thể hiện vai trò và tầm nhìn của Soviet trong phát triển hàng không quốc tế những năm 1930.
- Valery Chkalov là phi công chủ chốt với kỹ năng vượt qua điều kiện cực đoan và sự nghi ngại ban đầu về khả năng tự bay máy bay hàng không tiên tiến.
- Chiến thắng bay suốt 55 giờ liên tục nhấn mạnh sức bền và tinh thần kiên trì của tổ lái trong thử thách thời tiết khắc nghiệt.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.












