Tầm nhìn chiến lược thoát khỏi phụ thuộc dầu mỏ

Nigeria từng dựa chủ yếu vào nguồn thu từ dầu thô để chi trả cho các hoạt động của chính phủ. Tuy nhiên, dao động giá dầu thường xuyên làm giảm nghiêm trọng thu nhập nhà nước, ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách và sự phát triển kinh tế. Nhận thấy điểm yếu này, Tổng thống Bola Ahmed Tinubu trong chương trình Renewed Hope đã lựa chọn hướng đi mới, tập trung xây dựng nguồn thu nội địa bền vững thông qua cải cách thuế toàn diện thay vì chờ đợi giá dầu hồi phục.

Luật cải cách thuế được ban hành nhằm đơn giản hóa hệ thống thuế, loại bỏ đánh thuế trùng, khuyến khích đóng thuế tự nguyện và hỗ trợ doanh nghiệp, qua đó đảm bảo nguồn lực ổn định phục vụ phát triển đất nước.

Vai trò then chốt của Nigeria Revenue Service và Tiến sĩ Zacch Adedeji

Chính sách dù tốt nhưng cần sự điều hành hiệu quả để phát huy tác dụng. Tiến sĩ Zacch Adedeji, Chủ tịch Nigeria Revenue Service (NRS), đã dẫn dắt sự cải tiến đáng kể trong quản lý thuế. Qua việc ứng dụng công nghệ, củng cố kỷ luật tuân thủ và nâng cao dịch vụ người nộp thuế, NRS liên tục ghi nhận những kết quả tài chính ấn tượng.

Từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2026, NRS thu về 21,6 nghìn tỷ naira, tăng 49% so với 14,27 nghìn tỷ naira cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 6, thuế giá trị gia tăng đạt 799,75 tỷ naira, tổng số thu vào Tài khoản Liên bang là 3,701 nghìn tỷ naira, đưa tổng thu lên 4,501 nghìn tỷ naira, trong đó 2,55 nghìn tỷ được phân bổ cho chính phủ liên bang, các bang và hội đồng địa phương.

Các con số tăng trưởng ấn tượng và nguyên nhân

Trong ba năm qua, thu nhập thuế của Nigeria đã tăng dần từ 10,1 nghìn tỷ naira năm 2023, lên 21,6 nghìn tỷ naira năm 2024, và cán mốc 36,8 nghìn tỷ naira năm 2025. Với 21,6 nghìn tỷ đã thu trong nửa đầu năm 2026, Nigeria đang trên đà thiết lập một năm tài chính kỷ lục nữa.

Advertisement300 × 250

Đà tăng trưởng này có được nhờ các cải cách đồng bộ như quản lý thuế hiệu quả hơn, áp dụng rộng rãi công nghệ, hóa đơn điện tử cho các doanh nghiệp lớn, tăng cường ngăn chặn thất thoát và minh bạch hóa quá trình thu thuế. Luật cải cách thuế một năm trước đã làm nền tảng pháp lý hiện đại, thúc đẩy tính công bằng, đơn giản và tăng cường tuân thủ.

Bài học từ quốc tế và triển vọng Nigeria

Nigeria không phải là trường hợp duy nhất. Ấn Độ, Brazil, Indonesia, Nam Phi và Mexico đều đã phát triển kinh tế mạnh mẽ thông qua việc củng cố nguồn thu nội địa thay vì phụ thuộc tài nguyên thiên nhiên đơn thuần. Các cải cách thuế hiện đại, sử dụng công nghệ số và tăng cường tuân thủ là các bước quan trọng giúp họ đạt được bước nhảy vọt kinh tế.

Nhờ vậy, Nigeria đang xây dựng một nền kinh tế bền vững hơn, giảm thiểu rủi ro từ biến động thị trường dầu mỏ toàn cầu. Tăng thu ngân sách cho phép chính phủ đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế, an ninh, nông nghiệp, hạ tầng số và các chương trình xã hội, đồng thời giảm phụ thuộc vào vay mượn.

Tác động tới niềm tin nhà đầu tư và tương lai phát triển

Reforms đã góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư khi thị trường chứng khoán Nigeria liên tục nằm trong top những thị trường chứng khoán có hiệu suất tốt nhất toàn cầu kể từ khi chương trình Renewed Hope bắt đầu. Sự minh bạch và hiệu quả trong quản lý thuế cũng giúp nâng cao uy tín quốc gia trên thị trường tài chính quốc tế.

Tuy nhiên, công việc còn nhiều khi vẫn cần mở rộng phạm vi người và doanh nghiệp tham gia vào nền kinh tế chính thức, nâng cao giáo dục thuế và cải thiện sự tự giác. Chính phủ phải đảm bảo rằng người nộp thuế thấy được sự cải thiện trực tiếp từ các dịch vụ công và trách nhiệm giải trình được tăng cường.

Bằng cách liên kết rõ ràng giữa nghĩa vụ thuế và các cải thiện hạ tầng, dịch vụ y tế, giáo dục và an ninh, niềm tin của công chúng sẽ được củng cố, tạo động lực tăng cường thu thuế tự nguyện, đồng thời mở rộng cơ hội tăng trưởng bao trùm, tạo việc làm và phát triển quốc gia.

Kết quả một năm nhìn lại và tương lai đang mở rộng

Một năm sau khi Tổng thống Bola Ahmed Tinubu ký ban hành luật cải cách thuế, Nigeria đang dần rút khỏi mô hình kinh tế phụ thuộc vào dầu thô, hướng tới nền kinh tế dựa trên nguồn thu nội địa bền vững. Tầm nhìn chính trị của Tổng thống và năng lực điều hành của Tiến sĩ Zacch Adedeji đã và đang hiện thực hóa bước chuyển quan trọng này.

Dưới sự lãnh đạo của Tiến sĩ Zacch Adedeji, Nigeria Revenue Service không chỉ liên tục phá kỷ lục thu ngân sách mà còn xây dựng được hệ thống quản lý thuế minh bạch, hiệu quả và được tín nhiệm hơn. Những con số và kết quả ngày càng khẳng định hiệu quả của các chính sách cải cách, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế toàn diện và thịnh vượng chung.

Nếu tiếp tục duy trì đà phát triển này, những ngày tháng thịnh vượng của nền kinh tế Nigeria không chỉ còn ở phía trước mà đã bắt đầu từ hiện tại.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Luật cải cách thuế của Tổng thống Tinubu đã góp phần đáng kể tăng nguồn thu ngân sách Nigeria, với mức tăng 49% trong 6 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ.
  • Nigeria Revenue Service dưới sự lãnh đạo của Tiến sĩ Zacch Adedeji đã cải thiện đáng kể quản lý thuế, áp dụng công nghệ và tăng cường tuân thủ.
  • Sự đa dạng hóa nguồn thu giúp Nigeria giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, tăng cường sự ổn định kinh tế.
  • Cải cách thuế thúc đẩy đầu tư và niềm tin thị trường chứng khoán Nigeria, thể hiện qua hiệu suất thị trường hàng đầu thế giới.
  • Việc mở rộng cơ sở người nộp thuế và nâng cao ý thức đóng thuế tự nguyện còn là thách thức cần giải quyết trong tương lai.

Đăng ký bản tin QMVN