Thông đường là một mốc, không phải điểm kết thúc
Botley Road, tuyến kết nối quan trọng phía tây trung tâm Oxford, mở lại trong sáng sớm 20/9. Network Rail trước đó đã xác nhận ngày thông xe sau nhiều lần điều chỉnh tiến độ. Đoạn đường bị đóng từ tháng 4/2023, ban đầu được nói là khoảng sáu tháng, để phục vụ thay cầu đường sắt và di dời các hệ thống tiện ích bên dưới. Một chuyến đi quen thuộc cuối cùng có thể trở lại gần với lộ trình cũ; đó là thay đổi thực tế đối với người đi làm, người giao hàng và các cửa hàng phụ thuộc vào lượng khách qua đường.
Nhưng mở đường không đồng nghĩa nhà ga đã được mở rộng. Kế hoạch rộng hơn còn bao gồm sân ga bổ sung và lối vào phía tây với dịch vụ cho hành khách. Network Rail nói đã tạm dừng phần lớn việc chuẩn bị cho giai đoạn sau để tập trung thông Botley Road sớm nhất. Điều người dân nhìn thấy hôm nay là một rào cản giao thông được tháo bỏ; lợi ích đường sắt được hứa hẹn vẫn cần thiết kế, phê duyệt và thi công.
Khoản £237,4 triệu chưa nói hết hóa đơn
Trong câu trả lời bằng văn bản ngày 16/9 trước House of Lords, Lord Hendy nêu chi phí ban đầu của dự án là £161 triệu và dự toán hiện tại là £237,4 triệu, cao hơn £76,4 triệu so với mốc ấy. Quan trọng hơn, ông nói khoản £237,4 triệu chưa bao gồm toàn bộ giai đoạn hoàn thiện cuối, trong đó có lối vào phía tây và sân ga số 5.
Phần này đang qua quy trình phê duyệt của Network Rail và Department for Transport. Không thể lấy dự toán hiện hành làm tổng chi phí cuối cùng của mọi hạng mục.
Baroness Deech, cư dân địa phương và thành viên độc lập của House of Lords, đặt vấn đề về chi phí và nguồn tiền. Nghị sĩ Layla Moran nói nhiều người đã mất niềm tin sau thời gian đường đóng và yêu cầu những cải thiện đã hứa trở thành hiện thực. Đây là hai góc độ của cùng một câu hỏi công: đã trả giá bằng tiền và sự gián đoạn, Oxford sẽ nhận lại chính xác những gì, vào lúc nào? Một bảng ngân sách nêu rõ phần đã cấp vốn và phần còn chờ quyết định sẽ hữu ích hơn những lời hẹn chung.
Nhà ga tương lai cần những gì?
Mục tiêu của Network Rail là tăng năng lực một nhà ga bận rộn và cải thiện tiếp cận từ phía tây. Lối vào mới có thể rút ngắn hành trình đến tàu cho cư dân vùng này; sân ga mới tạo dư địa cho các chuyến bổ sung. Kế hoạch cũng liên quan East West Rail, dự kiến nối Oxford với các điểm phía đông, về lâu dài hướng tới Cambridge, và những đề xuất tuyến Cowley Branch. Lợi ích giao thông là lý do của dự án, nhưng thời điểm và phạm vi từng phần vẫn phụ thuộc các quyết định chưa xong.
Một lịch gửi cư dân hồi tháng 8 phác thảo việc tìm nguồn vốn cho bước tiếp theo cuối năm 2026, thiết kế lối vào năm 2027, cùng việc khởi công các hạng mục cầu Sheepwash và sân ga. Chính phủ nói các công việc còn lại dự kiến hoàn thành giữa năm 2029. Những năm này là lịch dự kiến, không phải xác nhận rằng tiền đã được duyệt hay hợp đồng đã khóa. Sự khác biệt ấy giúp hành khách hiểu vì sao một dự án có thể có đích đến mà chưa có đường đi chắc chắn.
Lấy lại niềm tin từ những cam kết kiểm chứng được
Trong hơn ba năm đóng đường, cái giá không chỉ đo bằng phút đi vòng. Doanh nghiệp mất dòng khách, người có cuộc hẹn thường ngày phải lập lại lộ trình và người đi bộ, đi xe đạp đối mặt những thay đổi liên tục. Không có một con số trong bản tin này đủ để tính hết những tổn thất ấy. Cũng không thể chỉ từ sự chậm trễ mà kết luận mọi hạng mục sắp tới đều vô ích; nhu cầu tăng năng lực đường sắt vẫn có thật.
Bước tiếp theo có thể được đánh giá bằng các mốc nhỏ và công khai: vốn được duyệt cho từng phần, bản thiết kế lối vào, thời điểm khởi công và kế hoạch giữ đường tiếp cận an toàn khi thi công. Nếu mốc thay đổi, lý do và tác động cần được giải thích sớm. Một con đường đã mở lại có thể giúp thành phố thở dễ hơn; niềm tin chỉ trở lại khi các lời hứa còn lại được đo bằng kết quả người dân sử dụng được.
