Cuộc cứu nạn chưa kết thúc
Ngày 13/10, hai tàu thương mại bị tấn công ở vùng đặc quyền kinh tế của Bulgaria và vùng biển lân cận. Nhà chức trách cho biết tàu Dignity mang cờ Guinea-Bissau bị đánh chìm. Những người sống sót được đưa đến Varna, trong khi các đội cứu hộ tiếp tục tìm kiếm 11 người mất tích giữa điều kiện biển và thời tiết phức tạp.
Thống đốc khu vực Varna Mario Smarkov cho biết bốn người được cứu gồm ba công dân Syria và một công dân Ai Cập, không có thương tích đáng kể; người thứ năm dự kiến được đưa về sau. Mỗi con số trong báo cáo cứu nạn đại diện cho một gia đình đang chờ tin.
Tàu Chelsea-3 thuộc sở hữu Ukraine, đăng ký tại Odesa và treo cờ Malta cũng bị máy bay không người lái tấn công. Một số bản tin ban đầu khác nhau về mức độ thiệt hại đối với tàu này; thông tin về tình trạng từng tàu cần được cập nhật theo kết quả điều tra chính thức.
Nghi vấn lớn nhưng bằng chứng còn thiếu
Thủ tướng Rumen Radev nói trước Quốc hội rằng các vụ tấn công dường như có lợi cho Nga và việc Ukraine tự đánh tàu của mình là điều khó lý giải. Nhưng ông cũng thừa nhận không có chứng cứ quyết định để quy trách nhiệm cho Moscow. Đó là ranh giới quan trọng giữa đánh giá chính trị và kết luận pháp lý.
Sau khi đại sứ Nga được triệu tập, phía Nga nói chưa nhận được thông tin từ Bộ Quốc phòng và nêu khả năng có sự khiêu khích của bên thứ ba. Tuyên bố ấy không giải quyết được câu hỏi ai đã điều khiển thiết bị tấn công, xuất phát từ đâu và bằng chứng kỹ thuật nào có thể kiểm chứng.
Việc xác định thủ phạm sẽ đòi hỏi dữ liệu radar, dấu vết thiết bị, lời khai thủy thủ, ảnh vệ tinh và sự phối hợp giữa các quốc gia ven biển. Khi điều tra chưa kết thúc, mọi lời khẳng định về thủ phạm cần được ghi rõ là nhận định hoặc cáo buộc của bên đưa ra.
NATO và bài toán bảo vệ tuyến hàng hải
Bulgaria đã đề nghị hỗ trợ quốc tế để điều tra và tìm đến NATO nhằm cải thiện giám sát hàng hải, khả năng phát hiện máy bay không người lái và tốc độ ứng phó. Bộ trưởng Quốc phòng Dimitar Stoyanov cho biết nước này dự kiến tham gia một sáng kiến phòng chống drone của NATO trong tháng 10.
Tổng thống Iliana Yotova kêu gọi chấm dứt hành động thù địch trên Biển Đen và thiết lập cơ chế tạm ngừng tấn công bằng drone vào hạ tầng dân sự và thương mại. Sofia cũng phối hợp với Romania và Thổ Nhĩ Kỳ, hai quốc gia có lợi ích an ninh trực tiếp tại vùng biển này.
Biện pháp bảo vệ không chỉ là tăng số lượng radar hoặc tàu tuần tra. Các cơ quan cần quy trình cảnh báo sớm đáng tin cậy, liên lạc khẩn cấp với thuyền trưởng, năng lực cứu nạn liên quốc gia và cơ chế chia sẻ dữ liệu để tránh biến những cảnh báo muộn thành tổn thất con người.
Người đi biển ở giữa xung đột
Các tàu thương mại thường vận chuyển ngũ cốc, nguyên liệu và hàng hóa phục vụ những thị trường xa chiến tuyến. Thủy thủ đến từ nhiều quốc gia, làm việc trên tàu có thể đăng ký tại một nước, treo cờ nước khác và được một doanh nghiệp ở nơi thứ ba sở hữu. Chính sự đan xen đó khiến mỗi cuộc tấn công có hệ quả quốc tế.
Các cuộc tấn công gây nguy cơ chi phí bảo hiểm tăng, tàu phải đổi hành trình, cảng phải siết quy trình an ninh và chuỗi cung ứng bị trì hoãn. Đây là những rủi ro có thể xảy ra, không phải thiệt hại kinh tế đã được định lượng trong vụ việc hiện tại.
Giữa những trao đổi ngoại giao và tính toán quân sự, nhiệm vụ trước mắt vẫn là tìm kiếm người mất tích, chăm sóc những người sống sót và bảo đảm gia đình họ nhận được thông tin chính xác, kịp thời.

















