Căn cứ giữa Đại Tây Dương trước tòa: Thủ tướng Bồ Đào Nha cảnh báo công tố viên không phán xét chính trị về việc Mỹ dùng căn cứ Lajes trong chiến tranh Iran

Trong một phiên tranh luận tại quốc hội, ông Montenegro bảo vệ quyết định của chính phủ và vạch rõ ranh giới giữa sự chỉ trích chính trị, điều ông chấp nhận là chính đáng, với vai trò của tòa án.

“Ai cũng có thể phán xét chính trị về các quyết định, ngoại trừ ngành tư pháp.” — Luís Montenegro

Ông nói thêm ngành tư pháp không nên đưa ra phán xét chính trị, đồng thời nhấn mạnh ông tôn trọng cuộc điều tra đang diễn ra. Phát biểu được đưa ra một ngày sau cuộc hội đàm với ông Rubio tại Lisbon, cho thấy tầm quan trọng của căn cứ trong quan hệ Bồ Đào Nha – Mỹ.

Công tố viên Bồ Đào Nha hoạt động theo nguyên tắc pháp chế, buộc họ điều tra các cáo buộc sai phạm khi có đủ căn cứ, khác với những hệ thống mà công tố viên có quyền tự do hơn trong việc quyết định có theo đuổi vụ việc hay không. Đơn khiếu nại của một đảng cánh tả vì vậy buộc họ phải xem xét quyết định cấp phép.

Giới phê phán cho rằng việc cho phép sử dụng căn cứ có thể khiến Bồ Đào Nha đồng lõa với các chiến dịch quân sự mà tính hợp pháp theo luật quốc tế còn gây tranh cãi. Những người ủng hộ chính phủ phản bác rằng Bồ Đào Nha hành động trong phạm vi nghĩa vụ của một đồng minh NATO và đối tác lâu năm của Mỹ, và các điều kiện được đặt ra đã giới hạn trách nhiệm của nước này.

Quyết định của Bồ Đào Nha trái ngược với nhiều nước châu Âu. Tây Ban Nha đóng không phận với máy bay Mỹ tham gia cuộc chiến Iran, còn Pháp, Italy, Áo và Thụy Sĩ cũng áp đặt hạn chế, khiến Washington, vốn dựa vào các căn cứ và quyền bay qua châu Âu để triển khai sức mạnh ở Trung Đông, không hài lòng.

Sự khác biệt phản ánh những chia rẽ sâu sắc trong dư luận châu Âu về cuộc chiến và về mức độ các đồng minh nên ủng hộ hành động quân sự của Mỹ. Với Lisbon, căn cứ còn mang ý nghĩa kinh tế với quần đảo Azores, nơi sự hiện diện của Mỹ từ lâu đã tạo việc làm cho người dân địa phương.