Phái đoàn Indonesia tại lễ tang Khamenei và nghi vấn liên quan Mỹ
Khi Ayatollah Ali Khamenei được an táng tại Tehran đầu tháng này, Indonesia – quốc gia có số dân Hồi giáo đông nhất thế giới – chỉ cử đại sứ làm đại diện duy nhất tham dự lễ tang. Quyết định này làm dấy lên nhiều câu hỏi về chính sách ngoại giao không liên kết của Jakarta và những căng thẳng tiềm ẩn trong chiến lược “ngoại giao hàng xóm tốt” do Tổng thống Prabowo Subianto đề cao.
Cựu đại sứ Indonesia tại Mỹ, Dino Patti Djalal, ngay lập tức chỉ trích sự có mặt hạn chế này như một “cái tát vào mặt Iran” và đặt câu hỏi liệu Washington có phải nguyên nhân chính khiến Indonesia dè chừng. Theo ông Dino, Iran đã nhiều lần mời Indonesia tham dự nhưng không nhận được hồi đáp, và điều đó có thể cho thấy chính sách “độc lập và tích cực” của Indonesia đang lung lay do nỗi sợ hoặc sự do dự trước Mỹ.
Lý do chính thức từ Jakarta và diễn biến sau đó
Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Sugiono giải thích tại thời điểm lễ tang kéo dài sáu ngày (từ 3-9/7), chính phủ đang bận rộn chuẩn bị các chuyến thăm cấp nhà nước khác nên không thể cử nhiều đại diện tới dự. Ông cũng nhấn mạnh nhiều quan chức quan trọng cũng không thể tham gia do lịch trình dày đặc.
Đặc phái viên của Indonesia tại Tehran là đại sứ Rolliansyah Soemirat chỉ có thể dự lễ tưởng niệm và cầu nguyện ở đại thánh đường Grand Mosalla, nhưng bị hạn chế tiếp cận khu vực dành riêng cho các quan chức cấp cao.
Vài ngày sau, ông Sugiono cùng Chủ tịch Quốc hội Ahmad Muzani và đại diện lãnh đạo hai tổ chức Hồi giáo lớn nhất Indonesia là Nahdlatul Ulama và Muhammadiyah đã tới Iran, tuy đến muộn không thể dự lễ tang nhưng là đoàn nước ngoài đầu tiên thăm hương vị trí mộ Khamenei tại Mashhad hôm 10/7. Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Indonesia xác nhận Tổng thống Prabowo sẽ tới Iran theo lời mời của Tehran khi hai bên thống nhất được lịch trình thuận tiện.
Bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran và chính sách ngoại giao Indonesia
Giảng viên quan hệ quốc tế Agung Nurwijoyo từ Đại học Indonesia cho rằng Jakarta có thể lo ngại việc cử đại diện cấp cao tham dự có thể bị hiểu là đứng về phía một bên trong bối cảnh quan hệ Mỹ-Iran đang rất căng thẳng và thiếu niềm tin lẫn nhau. Ông nhận định chuyến thăm của Bộ trưởng Sugiono nhằm khẳng định Indonesia duy trì quan hệ với Iran và giữ liên lạc với tất cả các bên trong khu vực.
Tại Mashhad, Bộ trưởng Ngoại giao Sugiono gặp người đồng cấp Iran Abbas Araghchi, hai bên cam kết sử dụng đối thoại, ngoại giao, tôn trọng chủ quyền và luật pháp quốc tế để giải quyết các xung đột. Trong khi đó, phía Iran lên án cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động hồi tháng 2 là vi phạm nghiêm trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc, đồng thời kêu gọi sự đoàn kết giữa các nước Hồi giáo để đối phó các hành động của Israel.
Phân tích đa chiều về ảnh hưởng và vị thế Indonesia
Chuyên gia chính trị Ade Marup Wirasenjaya nhận định Iran có thể đã dùng lễ tang như một phép thử để phân loại đối tác, và Indonesia có thể bị đánh giá là mất tính trung lập vì không lên án mạnh mẽ Mỹ và Israel. Tuy vậy, Giáo sư Nur Rachmat Yuliantoro từ Đại học Gadjah Mada nhấn mạnh Indonesia vẫn là tiếng nói dẫn đầu trong cộng đồng các quốc gia đa số dân Hồi giáo do truyền thống chống thực dân, ủng hộ Palestine và chủ trương ngoại giao độc lập.
Cũng có quan điểm cho rằng việc Indonesia tham gia “Hội đồng Hòa bình” do cựu Tổng thống Donald Trump thành lập để tìm giải pháp cho xung đột Gaza có thể làm tổn hại đến uy tín của nước này trong mắt một số nước Hồi giáo, dù giúp Jakarta có thiện cảm với Washington. Một số ý kiến lưu ý mối quan hệ tốt với Mỹ cần thiết với các lợi ích chiến lược về thương mại và đầu tư, nhưng Indonesia cần tránh áp dụng tiêu chuẩn kép khi chọn đứng về bên nào trong các tranh chấp quốc tế.
Giáo sư Nur nhấn mạnh Indonesia cần giữ vững nguyên tắc trong quan hệ với thế giới Hồi giáo, đặc biệt là đề cao luật pháp quốc tế và ủng hộ vô điều kiện cho Palestine để duy trì uy tín và ảnh hưởng trong mắt cộng đồng quốc tế.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Indonesia chỉ cử đại sứ tham dự lễ tang Khamenei ở Iran, gây tranh cãi ngoại giao.
- Jakarta giải thích bận rộn chuẩn bị các chuyến thăm nên không cử đoàn lớn.
- Chuyến thăm sau lễ tang nhằm khẳng định duy trì quan hệ ngoại giao với Iran.
- Lo ngại sự có mặt đông đảo có thể bị hiểu là nghiêng về Mỹ hoặc Iran trong bối cảnh căng thẳng.
- Indonesia cần duy trì lập trường độc lập, ủng hộ luật pháp quốc tế và Palestine.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.










