Bi kịch sau cánh cửa khép kín
Cụ bà góa chồng, không có con, bị đột quỵ hơn hai năm trước và cần dùng thuốc lâu dài cùng các đợt kiểm tra y tế định kỳ. Người thân đã sắp xếp để người giúp việc chăm sóc bà; người này chính thức bắt đầu làm việc từ tháng 1 năm 2023. Hôm Chủ nhật, cụ bà qua đời vài giờ sau khi bị cáo buộc là bị hành hung.
Người giúp việc đã bị truy tố tội giết người và dự kiến ra tòa sáng thứ Tư. Như mọi nghi phạm, bà được coi là vô tội cho đến khi tòa án phán quyết; nhưng vụ việc đã mở ra cuộc thảo luận rộng hơn về áp lực của những người chăm sóc trong các gia đình.
Người chăm sóc dưới áp lực
Nhà lập pháp Grace Chan Man-yee, đại diện lĩnh vực phúc lợi xã hội, cho rằng những người giúp việc làm người chăm sóc duy nhất cho người già cô đơn sống cùng nhà là nhóm có nguy cơ cao, chịu áp lực rất lớn. Bà đề nghị đưa họ vào cơ sở dữ liệu người chăm sóc người già và người khuyết tật, được lập từ tháng 7 năm ngoái và đến cuối năm đã liên hệ hơn 27.000 hộ gia đình nguy cơ cao.
“Cần lưu ý rằng việc thuê người giúp việc không có nghĩa là người cao tuổi không còn cần bất kỳ dịch vụ xã hội nào… Dịch vụ xã hội có thể giải phóng người giúp việc khỏi nhiệm vụ chăm sóc suốt ngày đêm.” – Grace Chan Man-yee, nhà lập pháp Hồng Kông
Bà cũng kêu gọi tăng cường đào tạo cho người giúp việc về kỹ năng chăm sóc, quản lý căng thẳng, nhận thức về bạo hành và hậu quả pháp lý.
Những đề xuất cụ thể
Các chuyên gia, tổ chức người lao động và hiệp hội chủ thuê đã đưa ra nhiều giải pháp:
Đưa người giúp việc là người chăm sóc chính vào cơ sở dữ liệu của chính phủ, kèm thăm hỏi tại nhà định kỳ.
Cung cấp hỗ trợ bằng tiếng mẹ đẻ của người giúp việc và dịch vụ chăm sóc thay thế để họ được nghỉ ngơi.
Quy định giờ nghỉ bắt buộc và rà soát khối lượng công việc đa nhiệm của người giúp việc.
Lắp camera giám sát, thường xuyên xem lại và nhờ bên thứ ba như công ty môi giới hòa giải khi có mâu thuẫn.
Ông Thomas Chan Tung-fung, Chủ tịch Liên hiệp các công ty môi giới việc làm Hồng Kông, cho biết một số công ty có phiên dịch và nhân viên cùng xuất thân với người giúp việc, giúp tháo gỡ căng thẳng hiệu quả hơn.
Ai là người chăm sóc có nguy cơ cao
Ông Dicky Chow Ka-chun, trợ lý giám đốc nghiên cứu của Our Hong Kong Foundation, đề nghị ưu tiên những người giúp việc đóng vai trò chăm sóc chính và các gia đình lần đầu thuê người giúp việc. Ông cũng kêu gọi giám sát chặt chương trình thí điểm nhập khẩu người chăm sóc người già, dự kiến triển khai năm tới với mức lương cao hơn 10–20% so với mức chuẩn.
“Bi kịch này cho thấy điều gì có thể khiến một người chăm sóc trở thành đối tượng nguy cơ cao: khi một người gánh phần lớn trách nhiệm chăm sóc. Vấn đề không chỉ nằm ở những hộ gặp khó khăn tài chính, bệnh tật hay cần dịch vụ xã hội.” – Dicky Chow Ka-chun, Our Hong Kong Foundation
Theo ông, chính quyền ngày càng nhận ra trách nhiệm nặng nề của người giúp việc, nhưng cần cải thiện khả năng tiếp cận hỗ trợ của họ.
Một gánh nặng khổng lồ
Tổ chức Asian Migrants’ Coordinating Body không bình luận về vụ việc cụ thể, nhưng cho rằng việc trách nhiệm chăm sóc người già thường đổ dồn lên vai người giúp việc là “không công bằng và không dễ dàng”. Chăm sóc một mình người già ốm yếu, liệt giường bên cạnh việc nhà là một “gánh nặng khổng lồ”.
Bà Betty Yung Ma Shan-yee, Chủ tịch Hiệp hội Chủ thuê người giúp việc Hồng Kông, nhấn mạnh các thành viên gia đình cần tiếp tục tham gia tích cực và giúp hòa giải mâu thuẫn – bởi chăm sóc người già không thể là việc của một người duy nhất.
