Ba con tàu và một đêm báo động
Theo thông tin Reuters công bố ngày 15/11, các tàu bị đánh trúng gồm Evia Petrol V, tàu chở dầu và hóa chất treo cờ Hy Lạp; Marsol, tàu chở hàng rời; và Ali Najafov, tàu chở sản phẩm dầu mỏ. Hai tàu sau mang cờ Saint Kitts và Nevis. Việc cả tàu chở hàng rời lẫn tàu chở dầu bị tấn công cho thấy rủi ro không bị giới hạn ở một loại hàng hóa hay phương tiện cụ thể.
Bộ Quốc phòng Romania xác định Evia Petrol V và Marsol bị đánh trúng ở vị trí lần lượt cách cửa kênh Sulina khoảng bốn và năm hải lý về phía đông nam, trong lãnh hải Romania. Các đám cháy được thủy thủ đoàn dập tắt; chưa có thương vong được báo cáo. Tuy nhiên, diễn biến này đặt ra nguy cơ đáng kể đối với tính mạng con người, an toàn môi trường và hoạt động cứu hộ nếu sự cố xảy ra ở quy mô lớn hơn.
Một tàu hàng khác cũng bị tấn công vào tối 13/11. Đài Digi24 của Romania xác định đây là Larissa 1 treo cờ Palau; giới chức cho biết không có người thiệt mạng. Nhiều vụ việc nối tiếp trong khoảng thời gian ngắn khiến các cơ quan an ninh phải đối diện cùng lúc với nhiệm vụ truy vết UAV, cảnh báo tàu bè và duy trì khả năng thông thương.
Vì sao cửa kênh Sulina đặc biệt quan trọng
Sulina không đơn thuần là một điểm trên bản đồ. Tuyến luồng này nối hệ thống sông Danube với Biển Đen, phục vụ giao thương của Romania và tạo thêm lối ra cho hàng xuất khẩu Ukraine.
Khi các tuyến vận tải bị chiến tranh đe dọa, một hành lang thay thế có thể trở thành huyết mạch đối với nông sản, nguyên liệu và hoạt động kinh tế ven sông.
Đòn đánh xảy ra ngay gần cửa luồng khiến tác động tiềm tàng vượt ra ngoài ba con tàu. Doanh nghiệp vận tải phải đánh giá lại mức độ an toàn của hành trình; chủ hàng cân nhắc lịch giao nhận; doanh nghiệp bảo hiểm tính toán rủi ro chiến tranh. Chỉ cần thời gian chờ đợi kéo dài hay phí bảo hiểm tăng lên, chi phí có thể lan theo chuỗi cung ứng đến người mua cuối cùng.
Rủi ro hàng hải ở khu vực này còn có đặc điểm khó xử lý: tàu thương mại di chuyển chậm, thường phải chờ ngoài khơi, trong khi UAV có thể tiếp cận từ nhiều hướng. Giám sát radar, cảnh báo sớm và phối hợp giữa hải quân với nhà điều hành cảng vì thế quan trọng không kém khả năng đánh chặn.
NATO trước bài toán phòng thủ và kiềm chế
Thủ tướng Niculescu lên án những vụ tấn công là không thể chấp nhận và vi phạm luật pháp quốc tế. Ông quy tình trạng an ninh xấu đi cho cuộc chiến Nga tiến hành tại Ukraine, nhưng nhà chức trách Romania không công bố kết luận về nguồn gốc của các UAV liên quan. Sự phân biệt giữa bối cảnh chiến tranh và trách nhiệm trực tiếp là điều thiết yếu để tránh biến nghi vấn thành sự thật đã được chứng minh.
Bộ trưởng Oprea dự kiến nêu vấn đề với các đồng cấp tại Brussels, đồng thời kêu gọi tuần tra bằng máy bay giám sát và bổ sung thiết bị chống UAV. Pháp đã điều chuyển máy bay tuần thám biển Atlantique 2 tới Romania và kéo dài thời gian hiện diện sau các vụ tấn công trước đó. Những biện pháp như vậy nhằm cải thiện nhận biết tình huống trên biển, dù phát hiện sớm không đồng nghĩa chắc chắn vô hiệu hóa được mối đe dọa.
Với NATO, thách thức là bảo vệ vùng biển thành viên mà không để từng vụ va chạm riêng lẻ dẫn đến leo thang ngoài ý muốn. Điều tra bằng chứng, trao đổi thông tin giữa đồng minh và công bố minh bạch những điều đã xác định có thể củng cố uy tín của phản ứng tập thể. Bảo vệ hoạt động hàng hải dân sự đồng thời đòi hỏi phải tôn trọng luật biển và tính tương xứng trong các biện pháp quân sự.
Thủy thủ và thương mại không thể là phần bị lãng quên
Việc không có thương vong trong ba vụ tấn công mới nhất là tin đáng mừng, nhưng không thể che mờ tổn thất trước đó. Bản tổng hợp của Reuters ngày 15/11 ghi nhận tàu Royad Mammadov bị đánh trúng ngày 5/10 làm hai thủy thủ thiệt mạng; một số tàu khác đã chìm hoặc bị hư hại gần bờ Romania và Bulgaria. Những dữ kiện ấy cho thấy nguy cơ với người lao động hàng hải không phải giả định xa xôi.
Mỗi tàu hàng là một nơi làm việc, nơi thủy thủ phải đưa ra quyết định trong ít phút khi còi báo động vang lên. Năng lực chữa cháy, phương án sơ tán, thông tin liên lạc và hướng dẫn khẩn cấp có thể quyết định hậu quả của một vụ va chạm. Các chủ tàu và cơ quan quản lý vì vậy cần coi bảo vệ con người là trọng tâm, không chỉ là yếu tố bổ sung cho an ninh vận tải.
Biển Đen vốn kết nối nền kinh tế của nhiều nước; nó không thể được bảo vệ chỉ bằng một lực lượng hay một tuyên bố. Ưu tiên trước mắt là xác minh trách nhiệm, bảo đảm hỗ trợ tàu bè và giảm nguy cơ các tuyến dân sự trở thành mục tiêu tiếp theo. Về lâu dài, sự an toàn của hành lang Sulina phụ thuộc cả vào năng lực phối hợp quốc tế lẫn triển vọng hạ nhiệt cuộc chiến.














