Ngành nghệ thuật biểu diễn lo ngại giảm mạnh ngân sách hỗ trợ từ Nhà nước năm 2026

Mùa hè năm nay, trong khi các lễ hội văn hóa trên khắp nước Pháp vẫn tưng bừng diễn ra, thì nhiều đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn lại bày tỏ sự lo ngại về tương lai khi chính phủ thông báo dự kiến giảm 10-12% ngân sách hỗ trợ cho 28 cơ sở văn hóa quan trọng trong năm 2026.

Đây là các trung tâm kịch nghệ quốc gia, các sân khấu quốc gia, opera và dàn nhạc đã và đang nhận kinh phí từ Nhà nước nhằm duy trì hoạt động. Tuy nhiên, khoản ngân sách này hiện đang bị đóng băng, khiến tương lai của lĩnh vực trở nên mơ hồ.

Việc cắt giảm ngân sách sâu trong năm nay ở giai đoạn giữa năm, khi các đơn vị đã lên kế hoạch và bắt đầu chuẩn bị cho mùa biểu diễn mới vào tháng 9, được xem là điều chưa từng xảy ra trước đây.

Từ Nhà hát Amandiers ở Nanterre, Nhà hát La Criée tại Marseille cho đến Opera quốc gia Bordeaux và Comédie de Reims, các đơn vị đều rơi vào trạng thái sửng sốt trước thông báo này. Bổ sung thêm vào sự sụt giảm 5% ngân sách dành cho sáng tạo trong năm 2026, ngành nghệ thuật biểu diễn đang chịu áp lực mạnh khi kinh phí từ các địa phương cũng bị hạn chế.

Nhiều địa phương do bị siết chặt ngân sách bởi chính quyền trung ương đã không còn khả năng hỗ trợ về tài chính cho văn hóa, thậm chí một số nơi như Pays de la Loire hay Auvergne-Rhône-Alpes còn ngừng hỗ trợ vì lý do chính trị. Tại vùng Île-de-France, Nhà hát Amandiers cũng rơi vào cảnh hạn chế khi dự kiến mất gần 630.000 euro vốn hỗ trợ trong năm nay, ngoài 170.000 euro đã phải cắt giảm trước đó, tổng cộng lên tới khoảng 800.000 euro.

Giám đốc Nhà hát Amandiers, Christophe Rauck, cảnh báo nếu việc cắt giảm ngân sách xác thực, đơn vị sẽ không thể trả lương nhân viên từ tháng 11, buộc phải chọn giữa việc gánh khoản lỗ lớn hoặc đóng cửa hoạt động.

Để ứng phó, nhiều đơn vị điều chỉnh kế hoạch mở cửa mùa biểu diễn mới hoặc tính đến phương án cho nhân viên nghỉ việc kỹ thuật tạm thời. Trong khi đó, Bộ Văn hóa, chịu sự chỉ đạo từ Bộ Tài chính, đang tìm cách đối thoại với các tổ chức trong ngành nhưng thời điểm gặp gỡ diễn ra khá muộn, gần sát ngày khai mạc mùa diễn.

Bộ Văn hóa khẳng định sẽ xem xét các trường hợp khó khăn một cách riêng biệt, tuy nhiên chưa có cam kết cụ thể về phương án hỗ trợ.

Việc ngân sách bị đóng băng và cắt giảm diễn ra trong bối cảnh các đơn vị đã phải nỗ lực thắt chặt chi tiêu trong các năm gần đây, bao gồm giảm số lượng suất biểu diễn và nguy cơ nhiều đoàn nghệ thuật đứng trước nguy cơ tan rã.

Ngành văn hóa hiện chỉ chiếm chưa tới 0,7% tổng ngân sách Nhà nước, giảm đáng kể so với mức 1% trong quá khứ. Ông Christophe Rauck nhấn mạnh đây là mối đe dọa không chỉ với các đơn vị biểu diễn mà còn ảnh hưởng bất lợi đến sức hấp dẫn và phát triển của nhiều vùng miền trên cả nước.

Nhiều lãnh đạo địa phương đã lên tiếng phản đối việc cắt giảm này, gửi thư kiến nghị lên Tổng thống nhằm bảo vệ các hoạt động văn hóa, trong đó có các sự kiện lớn như Festival Avignon.

Rauck cảnh báo rằng nếu tình trạng thiếu hụt nguồn lực kéo dài, bộ phận biểu diễn nghệ thuật có thể phải ngừng hoạt động và thậm chí ảnh hưởng đến sự tồn tại của Bộ Văn hóa trong tương lai.

Các đơn vị tham gia đề xuất rằng, trong khi tiết kiệm chi tiêu, Nhà nước có thể sẽ phải chịu thêm chi phí cho bảo trợ xã hội và giảm thuế liên quan đến hoạt động của ngành nếu tình hình không được xử lý hợp lý.

Việc này mở ra nhiều câu hỏi về chính sách tài trợ nghệ thuật trong năm 2027 và những năm tiếp theo khi ngành văn hóa đang trên đà khó khăn lớn.