Chủ đề cấm kỵ được nhắc lại
Năm 2016, cựu Thủ tướng David Cameron từng khẳng định quyết định ở lại hay rời EU là quyết định cho cả đời. Sau nhiều năm các chính trị gia né tránh nhắc đến Brexit, ông Andy Burnham đã đề cập trong bài phát biểu tại đại hội Công đảng tháng trước, và tuần này còn đi xa hơn khi nhấn mạnh:
Giữ nguyên hiện trạng là chưa đủ tốt cho nước Anh.
Theo ông, trong các lựa chọn được cân nhắc có cả khả năng đi trọn con đường và tái gia nhập EU.
Có những lý do kinh tế cấp bách phía sau: EU đang xây dựng lập trường về quyền tiếp cận của Anh đối với luật “Sản xuất tại châu Âu” mang tính bảo hộ, điều mà chính phủ Anh cảnh báo có thể gây tổn hại cho ngành chế tạo.
Dư luận đã thay đổi
Dữ liệu thăm dò cho thấy tâm trạng cử tri Anh đã chuyển biến rõ rệt. Những điểm đáng chú ý gồm:
- Cuộc thăm dò hơn 11.000 người công bố tháng này cho thấy 50% ủng hộ tái gia nhập EU, 28% phản đối và gần 60% cho rằng rời khối là sai lầm.
- Khảo sát của More in Common hồi tháng 6 ước tính nếu tổ chức trưng cầu dân ý hôm nay, chỉ 11 trên 632 khu vực bầu cử ở Anh sẽ chọn rời EU; ngay cả Clacton, khu vực của ông Nigel Farage, cũng có 52% ủng hộ quay lại.
- Theo giáo sư Rob Ford của Đại học Manchester, thay đổi đến từ nhân khẩu học – số cử tri ủng hộ rời EU giảm đi, người trẻ và những người không bỏ phiếu năm 2016 nghiêng về châu Âu – cùng tâm lý hối tiếc của một bộ phận từng chọn rời khối.
Ông Karl Turner, nghị sĩ khu vực Hull East – nơi 74% từng bỏ phiếu rời EU – cho biết cử tri của ông từng kỳ vọng Brexit cải thiện cuộc sống, nhưng nhiều người đối mặt với chi phí cao hơn và ít cơ hội hơn, nên ngày càng sẵn sàng cân nhắc lợi ích thực tế của việc quay lại.
Cơ hội và rủi ro cho Công đảng
Theo giáo sư Sara Hobolt của Trường Kinh tế London, Brexit có thể trở thành khẩu hiệu tập hợp hiệu quả cho Công đảng, vì đa số cử tri của đảng và những người đảng muốn lôi kéo từ các đảng cấp tiến khác đều ủng hộ châu Âu, trong khi đảng Bảo thủ chia rẽ hơn sau khi mất nhiều người ủng hộ Brexit cứng rắn vào tay đảng Reform. Giáo sư Ford cho rằng nghệ thuật lãnh đạo là đi trước xu hướng và tận dụng nó.
Tuy vậy, một bộ trưởng nội các cảnh báo ông Burnham cần thận trọng để không khơi lại chia rẽ, nhất là khi nhiều nghị sĩ Công đảng đại diện cho các khu vực từng bỏ phiếu rời EU. Ông Ford cũng lưu ý rủi ro Brexit lấn át mọi cuộc thảo luận khác, khiến những vấn đề cấu trúc lâu dài của xã hội Anh khó được quan tâm.
Từ thăm dò đến trưng cầu dân ý là chặng đường dài
Ông Luke Tryl, giám đốc More in Common, thừa nhận có sự ủng hộ rõ ràng cho việc quay lại EU, nhưng đặt câu hỏi liệu sự ủng hộ ấy có bền vững trước một chiến dịch trưng cầu dân ý. Theo ông, công chúng Anh đã mệt mỏi sau nhiều năm khủng hoảng và tranh cãi, và phe ủng hộ quay lại có thể khởi đầu thuận lợi nhưng con số khó giữ nguyên khi tranh luận nóng lên.
Ông Ford cũng cho rằng EU sẽ dè dặt với các cuộc thảo luận nghiêm túc chừng nào còn khả năng một chính phủ Reform trong tương lai đảo ngược mọi thứ. Con đường quay lại, nếu có, sẽ đòi hỏi sự đồng thuận bền vững trong nước và lòng tin từ phía Brussels.
