Một thị trấn gìn giữ lịch sử bị khuất lấp
Zaña nằm ở vùng Lambayeque, miền bắc Peru, nơi những dấu tích kiến trúc, âm nhạc và ký ức gia đình kể lại một lịch sử thường bị lược khỏi câu chuyện quốc gia. Thời thuộc địa Tây Ban Nha, người châu Phi bị đưa tới Peru làm việc trên đồn điền mía, trong hầm mỏ và tại các đô thị. Những đóng góp của họ sau này thấm vào nhịp điệu, ẩm thực và ngôn ngữ văn hóa Peru, dù thân phận và quyền lợi không được thừa nhận ngang bằng.
Năm 2017, UNESCO ghi nhận Zaña là địa điểm ký ức gắn với chế độ nô lệ và di sản châu Phi trong chương trình Con đường nô lệ. Theo Bộ Văn hóa Peru, đây là sự ghi nhận đầu tiên thuộc loại này dành cho một cộng đồng người gốc Phi ở Peru và khu vực ven Thái Bình Dương Nam Mỹ. Bảo tàng Afro-Peruvian tại thị trấn trưng bày ảnh tư liệu, dụng cụ lao động, nhạc cụ và những hiện vật gợi lại thân phận người bị bắt làm nô lệ.
Những vật chứng ấy không chỉ nói về đau thương. Chúng cũng phản ánh sức sống của những cộng đồng đã bảo tồn trí nhớ qua các thế hệ, từ các hình thức thơ ngẫu hứng décima đến tiếng trống và các lễ hội. Bởi vậy, việc một vị giáo hoàng chọn Zaña làm điểm dừng chân mang giá trị biểu tượng: một địa danh nhỏ có cơ hội được lắng nghe trên diễn đàn toàn cầu.
Tiếng hát, đức tin và lời xin lỗi
Susana Baca đón Đức Giáo hoàng bằng những ca khúc nói về niềm tin và phẩm giá. Bà từng giữ chức Bộ trưởng Văn hóa Peru và kiên trì phản đối kỳ thị chủng tộc, khiến sự hiện diện của bà gắn kết nghệ thuật với vận động xã hội.














