Mô hình chăn thả cừu chống cháy rừng tại Santiago-Pontones
Santiago-Pontones, thuộc khu bảo tồn thiên nhiên chính của vùng Sierra de Segura, Jaén, là điểm sáng nổi bật với mô hình phòng cháy rừng bằng chăn thả 70.000 con cừu. Khu vực rộng 684 km2, trải rộng trên diện tích khoảng 70.000 ha với địa hình hiểm trở và dân cư phân tán, không ghi nhận các vụ cháy rừng nghiêm trọng trong nhiều năm qua. Điều này khác biệt rõ rệt so với các vùng khác tại Tây Ban Nha hay cả Andalucía, khu vực từng chịu thiệt hại lớn do cháy.
Mô hình không dựa vào hoạt động chữa cháy sau sự cố mà tập trung vào phòng ngừa thông qua các biện pháp truyền thống: chăn thả gia súc làm sạch thực vật khô dễ cháy và giữ cân bằng sinh thái. Chính quyền khu vực Andalusia đã phối hợp với người chăn nuôi địa phương triển khai từ năm 2019 một dự án thí điểm quản lý rừng công thông qua giao đất ủy quyền, từ đó họ được phép chăn thả không giới hạn và tiếp cận các quỹ hỗ trợ châu Âu, tối đa hóa lợi ích kinh tế và tăng đàn gia súc.
Tác động tích cực của chương trình và vai trò người nông dân trẻ
Hiện có khoảng 170 người chăn nuôi, trong đó 80 thanh niên, tham gia điều hành hơn 70.000 con cừu trên các vùng đất cộng đồng. Sự tham gia của thế hệ trẻ giúp vực dậy ngành chăn nuôi truyền thống từng rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng vào năm 2011, khi số lượng đàn cừu ở Sierra de Segura giảm xuống còn khoảng 35.000 con.
Trước đó, công việc đồng áng ít hấp dẫn do lợi nhuận thấp và các quy định khó khăn đã khiến nhiều người trẻ rời bỏ. Nhờ dự án này, các hộ chăn nuôi có điều kiện sản xuất kinh tế hiệu quả hơn với nguồn hỗ trợ tài chính đáng kể từ EU và tăng số lượng đất chăn thả từ 15.000 ha lên 20.000 ha hoặc hơn.
Antonio Punzano, người dẫn dắt sáng kiến này, nhấn mạnh nguồn lực then chốt là giống cừu Segureña bản địa, có khả năng thích nghi tốt với địa hình dốc và khí hậu khắc nghiệt, đồng thời loại bỏ lớp thực vật cháy được, giảm thiểu nguy cơ cháy rừng. Các loại gia súc khác như dê và bò cũng có thể đóng vai trò tương tự trong các vùng đất mở hoặc rừng thưa.
Việc quản lý đất đai và di chuyển gia súc truyền thống
Người chăn nuôi thành lập một Hội nông nghiệp hình thức SAT để quản lý tập thể diện tích đất và quyền chăn thả trong các khu vực rừng công. Điều này giúp họ nhận được các hỗ trợ từ Liên minh châu Âu, nhờ đó nâng cao khả năng sinh lời. Ngoài ra, họ còn duy trì hoạt động di chuyển đàn cừu truyền thống (trashumancia), mỗi năm thực hiện hành trình 300 km từ vùng núi lạnh lên Sierra Morena ấm áp hơn để tìm kiếm nguồn thức ăn, đồng thời làm sạch lại các khu vực trên đường đi.
Mô hình được mở rộng thêm khi người chăn nuôi và chính quyền địa phương đang thảo luận để đưa thêm 11.000 ha đất công thuộc quyền sở hữu nhà nước trong khu vực giữa Baños de la Encina và Andújar vào hệ thống quản lý, giúp gia tăng diện tích chăn thả và mở rộng hiệu quả chống cháy rừng.
Phần kết hợp giữa truyền thống và công nghệ mật độ đất nông nghiệp
Chuyên gia lâm nghiệp Paco Castañares, người từng giữ chức vụ Giám đốc môi trường tại Extremadura, đánh giá cao mô hình kết hợp chăn thả gia súc với canh tác nông nghiệp như gieo trồng cereal và các hoạt động lâm nghiệp như cắt tỉa cây bụi, đốt có kiểm soát. Ông cho rằng việc kết hợp này sẽ giúp khôi phục các vùng đồng quê bị bỏ hoang, làm giảm nguy cơ cháy rừng lớn và phát triển một hệ sinh thái bền vững hơn.
Thực tế ở Santiago-Pontones hiện nay cho thấy bầu không khí khu vực rất an toàn trước mối đe dọa cháy rừng nhờ các biện pháp hữu hiệu này. Đàn cừu thảnh thơi gặm cỏ dưới sự giám sát của các chăn nuôi, làm sạch các bụi rậm và giảm thiểu nhiên liệu dễ cháy, tạo thành tuyến phòng thủ sinh học hiệu quả làm chậm hoặc ngăn chặn các đám cháy phát triển.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chăn thả 70.000 con cừu tại Santiago-Pontones giúp kiểm soát thực vật khô, phòng cháy rừng hiệu quả.
- Chính quyền Andalusia hỗ trợ giao đất và quỹ châu Âu, tạo thuận lợi cho người chăn nuôi phát triển.
- Không ghi nhận cháy rừng nghiêm trọng tại khu vực nhờ mô hình truyền thống kết hợp quản lý hiện đại.
- Thanh niên nông thôn được thu hút trở lại với nghề chăn nuôi, góp phần ổn định dân cư vùng núi.
- Mô hình kết hợp chăn thả và hoạt động nông - lâm nghiệp giúp duy trì hệ sinh thái bền vững.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








