Một phát ngôn gây tranh cãi
Trả lời báo chí bên lề hội nghị, Đại sứ Tỉnh Tuyền phản bác việc Trung Quốc bị gọi là “kẻ gây rối”, nhắc tới việc các giáo viên tiếng Trung gần đây phải rời Philippines sau những cáo buộc về an ninh của Manila. Ông cho rằng những cáo buộc vô căn cứ nhằm thổi phồng câu chuyện sai lệch và kích động thù hận giữa hai nước.
Ông nói các bên khác nên cảm thấy may mắn khi có một láng giềng như Trung Quốc trong khu vực, và khẳng định Trung Quốc sẽ không dùng vũ lực vì yêu chuộng hòa bình.
Nếu muốn dùng vũ lực, chúng tôi có thể dễ dàng chiến thắng.
Manila phản ứng gay gắt
Trong tuyên bố tối 15/10, Bộ Ngoại giao Philippines chỉ trích cách dùng từ thiếu cân nhắc của đại sứ, cho rằng nó truyền đạt một lời đe dọa sử dụng vũ lực được che đậy mỏng manh và chẳng có ích gì trong bối cảnh quan hệ song phương phức tạp. Bộ này cũng nhắc nhở tất cả các nhà ngoại giao tại Philippines thận trọng với phát ngôn công khai.
Ngày 16/10, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. nói với báo chí rằng phát biểu này nghe rất giống một lời đe dọa và cho biết ông muốn làm rõ ý nghĩa chính xác của nó.
Đó không phải là một phát biểu mang tính ngoại giao cho lắm.
Bắc Kinh đáp lại
Trong tuyên bố ngày 16/10, Đại sứ quán Trung Quốc chỉ trích Manila đã trích dẫn có chọn lọc và diễn giải quá mức phát biểu của đại sứ.
Đại sứ quán cho rằng phản ứng của Manila cho thấy hai bên vẫn còn chặng đường dài để có giao tiếp song phương hiệu quả, và kêu gọi Philippines đóng vai trò có trách nhiệm hơn.
Quan hệ ở thời điểm nhạy cảm
Trong bài phát biểu tại hội nghị, Đại sứ Tỉnh Tuyền mô tả quan hệ Trung Quốc - Philippines đang ở “thời điểm cực kỳ nhạy cảm và then chốt”, không thể đơn giản định nghĩa là tốt hay xấu.
Những điểm chính trong bài phát biểu gồm:
- Không khí quan hệ căng thẳng vì tranh chấp trên biển, nhưng đà thương mại và giao lưu nhân dân vẫn mạnh mẽ.
- Quản lý quan hệ đòi hỏi chiến lược phù hợp với từng lĩnh vực, nếu không có thể rơi vào vòng luẩn quẩn nhắm vào nhau và trả đũa lẫn nhau.
- Cần tăng cường đối thoại liên ngành để chia sẻ câu chuyện tích cực, giúp phá vỡ thế bế tắc hiện nay.
Những điểm nóng trên biển
Bãi cạn Scarborough, mà Trung Quốc gọi là Hoàng Nham và Philippines gọi là Panatag, là điểm nóng lớn. Bãi cạn này nằm dưới sự kiểm soát thực tế của Bắc Kinh từ năm 2012, trong khi Manila khẳng định nó thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình. Những tháng gần đây, Trung Quốc nhiều lần xua đuổi máy bay Philippines bay qua khu vực, gần nhất khoảng hai tuần trước, đồng thời cáo buộc Manila vi phạm không phận.
Đầu tháng này, hai bên còn cáo buộc lẫn nhau quanh một cuộc sơ tán y tế gần bãi Cỏ Mây, điểm nóng khác nơi một tàu hải quân Philippines mắc cạn từ nhiều thập kỷ trước. Căng thẳng đã leo thang từ những cuộc đối đầu trên biển lên cả trên không.
