Bối cảnh và động lực viết sách của Giovanni Dozzini
Nhà văn Italy Giovanni Dozzini dành nhiều năm nghiên cứu và viết cuốn sách Maiorca nhằm ghi lại những dấu tích đổ nát do các cuộc không kích của quân đội phát xít Italy nhằm vào thành phố Barcelona trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha. Dozzini thừa nhận động lực khiến ông viết chính là sự ám ảnh bởi câu nói của nhà thơ Bertolt Brecht: “Người khác nói về xấu hổ của họ; tôi nói về chính sự xấu hổ của mình”, ám chỉ trách nhiệm của Italy trong giai đoạn đen tối đó. Tác phẩm của ông cũng được xem như một cách để Italy trả món nợ lịch sử với Barcelona – thành phố ông hết sức yêu mến.
Đây là chủ đề ít được đề cập đến tại Italy, nơi mà công chúng có kiến thức rộng rãi về vụ ném bom Gernika nhưng lại hầu như không biết về các cuộc không kích vào Barcelona, vốn là một thí nghiệm tàn bạo nhằm vào dân thường. Dozzini nhấn mạnh rằng nhiều người Italy đến Barcelona hay đảo Mallorca chỉ để du lịch hay vui chơi mà không hề biết về những hành động khủng khiếp mà đất nước họ từng gây ra tại đây.
Nội dung nghiên cứu và ý nghĩa của công trình
Cuốn sách được xuất bản bởi nhà xuất bản Fandango, tập trung tái hiện chân dung những “tình nguyện viên” do Benito Mussolini cử đến quần đảo Balearic nhằm hỗ trợ cuộc nổi dậy phát xít, đồng thời duy trì tham vọng thuộc địa trên đảo Mallorca. Dozzini xây dựng nghiên cứu dựa trên cơ sở lịch sử nghiêm ngặt đi kèm văn phong kể chuyện hấp dẫn, làm sống lại câu chuyện bị nhiều người quên lãng.
Ông chia sẻ rằng khi làm chương trình trao đổi Erasmus tại Barcelona hơn 24 năm trước, ông không hề hay biết đến các sự kiện này. Trong một lần qua quảng trường Sant Felip Neri, ông từng nghe lời giải thích sai lệch rằng các lỗ trên mặt tiền nhà thờ là hậu quả của các vụ xử bắn linh mục do phe cộng hòa thực hiện – thông tin sai lệch được phổ biến dưới thời Franco. Nhưng khi trở lại Barcelona năm 2014 và tiếp xúc với các nhóm hoạt động như Altraitalia và Altramemoria, ông mới hiểu rằng những vết tích ấy thực ra là dấu tích của các vụ ném bom do Italy thực hiện tại quảng trường này.
Sự im lặng và trách nhiệm chưa được nhìn nhận của Italy
Dozzini bày tỏ một sự thất vọng sâu sắc về việc công chúng Italy gần như không biết về những tội ác này, và quan trọng hơn là chính quyền Italy chưa từng thừa nhận trách nhiệm hay hợp tác với các tiến trình pháp lý được mở ra từ năm 2013 nhờ sự cố gắng của các tổ chức xã hội dân sự. Ông cho rằng đó không chỉ là vấn đề lịch sử mà còn mang tính chính trị vì Italy đơn giản là lựa chọn tảng lờ lỗi lầm của bản thân trong khi dễ dàng đổ lỗi cho người khác. Đây được xem như một biểu hiện của thái độ phương Tây mà vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
Nguyên nhân cho sự quên lãng này có thể là bởi “huyền thoại về người Italy hiền lành” rất khó bị phá vỡ. Italy trong Thế chiến II có lịch sử phức tạp khi chiến đấu nửa đầu cuộc chiến với phe Trục và nửa cuối với phe Đồng minh. Sau chiến tranh, Italy xây dựng một câu chuyện quốc gia coi mình gần như vô can, bỏ qua các tội ác thuộc địa như ở Libya và Ethiopia được xem là tiền đề dẫn đến những tội ác về sau tại châu Âu.
Ý nghĩa tiêu đề và hình ảnh người lính Italy trên Mallorca
Dù chủ yếu lấy bối cảnh ở Barcelona, cuốn sách mang tên Maiorca – tên đảo lớn nhất quần đảo Balearic – bởi lý do biên tập và ý nghĩa văn học. Dozzini chú trọng hơn vào những người gây tội ác, những tên tội phạm chiến tranh sống trên Mallorca trong thời gian họ thực hiện các cuộc không kích. Ông miêu tả cuộc sống hàng ngày của các phi công Italy, những người vào buổi chiều cất cánh đến Barcelona để giải phóng bom phá và tối trở về bữa cơm và những cuộc vui với rượu và phụ nữ.
Cuốn sách nhận được sự đón nhận tích cực tại Italy và Dozzini hy vọng tác phẩm sẽ được độc giả Catalonia và Tây Ban Nha biết đến nhằm phục hồi ký ức lịch sử và công bằng cho các nạn nhân. Ông cũng nhớ lại rằng khi mới đến Barcelona chỉ là một thanh niên mang ba lô khám phá thành phố, trong khi có những người Italy thế hệ trước đã đến đó từ hàng chục năm trước trong vai trò những phi công ném bom – những bóng ma vẫn còn tồn tại trong lịch sử thành phố.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Giovanni Dozzini viết sách để nhìn nhận và đối diện với lịch sử đen tối của Italy trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha.
- Các cuộc không kích của quân đội Italy nhằm vào Barcelona là một thí nghiệm tàn bạo chống lại dân thường nhưng ít được biết đến ở Italy.
- Chính phủ Italy chưa từng thừa nhận trách nhiệm và không hợp tác với các tiến trình pháp lý về các tội ác chiến tranh này.
- Huyền thoại về người Italy hiền lành sau chiến tranh được xây dựng để che đậy tội ác thuộc địa và chiến tranh.
- Cuốn sách Maiorca tập trung vào những kẻ thực hiện các cuộc tấn công và cuộc sống của phi công Italy trên đảo Mallorca.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







