Lệnh hành pháp quy định tiếng Anh chính thức và tác động xã hội

Tháng 3 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ban hành một lệnh hành pháp công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của Hoa Kỳ. Lý do được đưa ra là ngôn ngữ thống nhất được xem là nền tảng cho một xã hội đoàn kết và gắn kết. Thông điệp của ông có phần nhẹ nhàng hơn so với phát biểu năm 1919 của Tổng thống Theodore Roosevelt nhấn mạnh chỉ nên có một ngôn ngữ duy nhất tại Mỹ để tạo nên bản sắc quốc gia đồng nhất.

Trước đây, trong suốt hơn 250 năm lịch sử, Mỹ chưa từng chính thức đặt ngôn ngữ nào làm chuẩn mực toàn quốc. Lệnh hành pháp của Trump không cấm các ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh nhưng được giới chuyên gia ngôn ngữ đánh giá như một tín hiệu khẳng định sự không chào đón các ngôn ngữ này, trong đó đặc biệt là tiếng Tây Ban Nha, vốn là thứ tiếng thứ hai phổ biến nhất tại Mỹ.

Đa ngôn ngữ và di sản ngôn ngữ bản địa bị đe dọa

Thành phố New York ngày nay lưu giữ hơn 700 ngôn ngữ khác nhau, hầu hết đều xuất xứ từ các cộng đồng nhập cư và được sử dụng chủ yếu bằng lời nói hơn là viết. Lệnh hành pháp mới cũng hủy bỏ một lệnh trước đó năm 2000, vốn yêu cầu các cơ quan liên bang phải có kế hoạch hỗ trợ cho người không nói tiếng Anh. Việc này gây lo ngại về nguy cơ tổn thất đối với hơn 300 ngôn ngữ bản địa từng tồn tại ở khu vực bắc sông Rio Grande khi người châu Âu đến định cư.

Chuyên gia Ross Perlin nhận xét đây là một đòn tấn công trực tiếp vào các ngôn ngữ bản địa, làm suy yếu di sản ngôn ngữ quan trọng của quốc gia.

Tiếng Anh không đứng yên: quá trình biến đổi liên tục

Nhà ngôn ngữ học người Anh David Graddol ước tính có từ 500 triệu đến 1 tỷ người trên thế giới sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ đầu tiên hoặc thứ hai. Ông Jacques Lévy, nghiên cứu sinh tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ Lausanne, nhấn mạnh việc cố gắng ngăn chặn sự thay đổi của tiếng Anh là điều vô vọng khi các ngôn ngữ toàn cầu đều trải qua quá trình biến đổi.

Advertisement300 × 250

Lịch sử cho thấy tiếng Anh không phải ngôn ngữ toàn cầu đầu tiên trải qua vai trò này, mà trước đó đã từng là tiếng Hy Lạp, Latin và Pháp. Sự biến đổi gần đây hơn là theo phong cách Mỹ, phản ánh đặc thù xã hội và văn hóa riêng biệt mà nhiều người gọi là “tiếng Anh Mỹ”.

Ảnh hưởng từ các cộng đồng đa dạng và truyền thông hiện đại

Ngôn ngữ Mỹ có sự tác động của cộng đồng Latinh và người Mỹ gốc Phi, bên cạnh tác động từ các phương tiện truyền thông xã hội và quảng cáo. Việc rút gọn từ ngữ là xu hướng dễ nhận thấy, ví dụ như ca sĩ Gracie Abrams hát trong bài I Love You, I’m Sorry với câu “You’re in your Benz, I’m by the gate”. Trong bài Yukon của Justin Bieber cũng có nhiều minh họa cho sự ngắn gọn về mặt ngôn ngữ.

Những dạng rút gọn như ’cause (vì) hay ’till (đến khi) đã tồn tại từ những năm 1970. Từ thực tế này, tiếng Anh Mỹ thể hiện sự dễ tiếp cận và luôn thay đổi để phù hợp với nhịp sống hiện đại.

Sự khác biệt giữa tiếng Anh Mỹ và Anh trong tiến trình lịch sử

Nhà nghiên cứu ngôn ngữ John McWhorter từng viết rằng sự thay đổi trong ý nghĩa và cách dùng từ là đặc trưng tự nhiên của ngôn ngữ. Ngay từ thế kỷ 18, nhà từ điển nổi tiếng Noah Webster đã cho rằng nước Mỹ cần có hệ thống ngôn ngữ riêng biệt, khác với chuẩn mực của nước Anh khi Mỹ đã trở thành quốc gia độc lập.

Điều này thể hiện rõ trong cách từ ngữ, ngữ pháp và cách phát âm của tiếng Anh Mỹ ngày nay. Yếu tố đa văn hóa và sự giao thoa với nhiều ngôn ngữ khác góp phần làm cho tiếng Anh Mỹ ngày càng khác biệt so với tiếng Anh chuẩn Anh Quốc.

Di sản và tương lai của tiếng Anh ở Mỹ

Theo Ross Perlin, tiếng Anh hiện đại của Mỹ được làm giàu thêm nhờ tiếp nhận từ tiếng Latin trong các lĩnh vực kỹ thuật và khoa học, cũng như một phần nhỏ từ tiếng Tây Ban Nha. Cùng lúc đó, tiếng Anh Mỹ chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh của người Mỹ gốc Phi, tạo nên một hệ ngôn ngữ phong phú, đa dạng và không ngừng phát triển theo đặc trưng riêng.

Những thay đổi ngôn ngữ này không chỉ là biểu hiện của sự phong phú mà còn thể hiện bức tranh đa văn hóa và lịch sử xã hội của Hoa Kỳ hiện đại.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tổng thống Donald Trump năm 2025 ký lệnh hành pháp công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức của Mỹ.
  • Lệnh hành pháp không cấm các ngôn ngữ khác nhưng gửi tín hiệu không chào đón, đặc biệt với tiếng Tây Ban Nha.
  • New York có hơn 700 ngôn ngữ, phần lớn do cộng đồng nhập cư mang đến.
  • Tiếng Anh Mỹ ngày càng bị ảnh hưởng bởi tiếng Tây Ban Nha, tiếng Anh người Mỹ gốc Phi và xu hướng rút gọn từ ngữ.
  • Tiếng Anh Mỹ phát triển riêng biệt, thể hiện đặc thù xã hội đa văn hóa của Hoa Kỳ.

Đăng ký bản tin QMVN