Thực trạng tù nhân bệnh nặng bị kẹt trong bệnh xá nhà tù
Tại nhà tù Halawa Correctional Facility, Honolulu, tù nhân Christian Alameda, 52 tuổi, đã bị liệt nửa người bên phải do đột quỵ hồi tháng 1 vừa qua. Ông được hội đồng phúc thẩm tại Hawaii đồng ý cho ra tù sớm vì lý do nhân đạo vào tháng 2 nhưng không thể rời nhà tù vì không có cơ sở chăm sóc dài hạn nào chấp nhận tiếp nhận. Tương tự, tính đến tháng 6 năm 2026, ít nhất ba tù nhân khác cũng được tha về các lý do y tế nghiêm trọng nhưng sống lâu dài trong bệnh xá nhà tù vì không có nơi chăm sóc thích hợp.
Chính quyền Hawaii không có luật riêng về tha tù nhân vì lý do nhân đạo mà chỉ dựa vào chính sách nội bộ. Những tù nhân đủ điều kiện thường là những người không tự chăm sóc bản thân được hoặc mắc bệnh nan y, cần đến các trung tâm chăm sóc hỗ trợ, viện dưỡng lão hay chăm sóc giảm nhẹ. Tuy nhiên, các cơ sở chăm sóc dài hạn trên toàn nước Mỹ thường từ chối tiếp nhận tù nhân vì các lý do liên quan đến quá khứ hình sự của họ.
Nguyên nhân từ hệ thống và chính sách
Nhiều nghiên cứu cho thấy các cơ sở dưỡng lão từ chối tiếp nhận bệnh nhân đến từ nhà tù càng làm kéo dài thời gian giam giữ dù người đó đã được ân xá. Tại Rhode Island, số lần từ chối các bệnh nhân tới từ nhà tù tăng mạnh. Ở Colorado, trung bình mỗi tù nhân có nhu cầu y tế lớn phải ở lại tù hơn 200 ngày sau khi được ân xá do các trung tâm chăm sóc từ chối. Tại New York, nhiều tù nhân được tha đã kiện chính quyền vì không tìm được nơi chăm sóc thích hợp.
Luật One Big Beautiful Bill do Tổng thống Donald Trump ký ban hành càng làm hệ thống chăm sóc lâu dài khó khăn hơn khi tù nhân không được hưởng Medicaid cho đến khi chính thức được tha. Việc rút ngắn thời hạn hoàn trả chi phí từ Medicaid về 30 ngày thay vì ba tháng càng làm cơ sở chăm sóc gặp rủi ro tài chính nếu hồ sơ Medicaid không được nộp đúng hạn.
Người phát ngôn của Bộ Chăm sóc Medicare và Medicaid, Timothy Foster, khuyến cáo các cơ sở y tế và bệnh nhân phải ưu tiên nộp hồ sơ kịp thời để đảm bảo được hưởng quyền lợi. Tuy nhiên, tình trạng các cơ sở dưỡng lão luôn trong tình trạng quá tải càng làm khó khăn việc tiếp nhận tù nhân.
Ảnh hưởng đến chi phí và nhân lực
Bob Merce, cựu luật sư và người đấu tranh về tha tù nhân vì lý do nhân đạo, cho biết đa phần các cơ sở dưỡng lão đều có danh sách chờ dài và nhiều hạn chế khi phải chấp nhận tù nhân dù phần lớn trong số họ không có hành vi bạo lực. Một số tù nhân được tha nhưng không thể tự đi lại hay sinh hoạt cá nhân.
Ví dụ, một người bị ung thư não không thể trả lời câu hỏi một cách rõ ràng, trong khi người khác không nhớ nổi bệnh trạng của họ.
Ông Sean Sanada, CEO khu vực Oʻahu của Hawaiʻi Health Systems Corp., cho biết hệ thống này vận hành hai cơ sở chăm sóc dài hạn Leahi Hospital và Maluhia. Mặc dù đã xem xét nhiều trường hợp tha tù nhân vì lý do nhân đạo, hệ thống chưa từng nhận một trường hợp nào vì lý do bảo đảm an toàn cho nhân viên và thiếu nguồn lực chăm sóc người bệnh nặng.
Vụ việc không chỉ tạo ra gánh nặng về tinh thần cho tù nhân mà còn làm tăng chi phí cho nhà nước. Chi phí giam giữ một người có nhu cầu chăm sóc y tế phức tạp ở Hawaii có thể cao gấp tám lần mức trung bình 112.505 USD trong khi chi phí hoàn trả Medicaid cho một bệnh nhân tại các cơ sở của hệ thống Hawaii là khoảng 135.000 USD mỗi năm.
Giải pháp và khó khăn trong việc tìm nơi chăm sóc
Một số bang như Connecticut, Georgia, Massachusetts và Vermont đã ký hợp đồng với các cơ sở dưỡng lão để tiếp nhận những tù nhân được tha vì lý do nhân đạo. Đơn vị iCare Health Network vận hành mạng lưới các cơ sở chăm sóc dành cho người từng bị giam giữ tại nhiều bang, với mức phí cao hơn 100 đến 350 USD mỗi ngày so với các viện dưỡng lão thông thường.
Tại Hawaii, ủy ban tha tù nhân lựa chọn người được ân xá dựa trên đề xuất của Sở giam giữ. Những người được tha có thể trở về nhà với sự chăm sóc của người thân hoặc tới cơ sở chăm sóc dài hạn. Tuy nhiên, theo ông Corey Reincke, người đứng đầu cơ quan tha tù nhân Hawaii, trong 24 năm công tác, ông chưa từng chứng kiến trường hợp nào được chuyển đến cơ sở chăm sóc dài hạn nếu không có sự can thiệp của gia đình.
Tình trạng thiếu nhân lực và áp lực công việc của các cơ sở chăm sóc lâu dài tại Hawaii khiến tỷ lệ sử dụng giường bệnh ở mức 80%, nhưng việc duy trì có thể còn khó khăn hơn do thiếu hụt nhân viên, theo báo cáo năm 2024 của bang.
Câu chuyện cá nhân và khát vọng được tự do
Paul Kupihea, 69 tuổi, đã qua đời tại bệnh viện năm ngày sau khi được tha về nhà vào năm 2025. Ông được phát hiện mắc một dạng ung thư không chữa được trong thời gian bị giam giữ và chỉ kịp quay về nhà khi đã trong tình trạng nghiêm trọng. Gia đình ông đã rất bất ngờ trước tình trạng sức khỏe của ông khi được thông báo quá muộn.
Christian Alameda, tù nhân không phạm tội bạo lực, mong muốn được đoàn tụ với con gái 5 tuổi sau nhiều năm biệt lập. Ông thừa nhận đã mắc sai lầm trong đời và khẳng định sẽ thay đổi để làm gương tốt cho con.
Ông Bob Merce vẫn nỗ lực tìm kiếm cơ sở chăm sóc cho Alameda và nhiều tù nhân khác. Ông cho biết có những trường hợp phải chờ nhiều năm mới được tha và một số trường hợp vẫn chưa tìm được nơi thích hợp để chuyển tới.
KFF Health News là trung tâm tin tức sản xuất các bài báo chuyên sâu về y tế và là một chương trình hoạt động của KFF - nguồn độc lập về nghiên cứu, khảo sát và báo chí chính sách y tế tại Mỹ.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Nhiều tù nhân được tha vì lý do nhân đạo vẫn phải ở trong nhà tù do thiếu cơ sở chăm sóc dài hạn nhận họ.
- Luật Medicaid hạn chế nhiều cơ sở dưỡng lão tiếp nhận tù nhân được tha về chữa bệnh.
- Chi phí giam giữ tù nhân bệnh nặng cao hơn gấp nhiều lần chi phí chăm sóc dài hạn.
- Một số bang đã có chính sách hợp tác với cơ sở chăm sóc để tiếp nhận tù nhân tha.
- Việc có luật rõ ràng về tha tù nhân nhân đạo giúp giảm tình trạng tù nhân kẹt trong nhà tù quá lâu.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.














