Điểm lại tranh cãi và nghi vấn an ninh quanh chiếc Air Force One do Qatar tặng Tổng thống Trump

Vào năm ngoái, Mỹ nhận được món quà đặc biệt từ Qatar là chiếc Boeing 747-800 trị giá khoảng 400 triệu USD để làm chiếc Air Force One mới phục vụ Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, ngay từ khi được công bố, món quà này đã gây nên những lo ngại về vấn đề đạo đức và an ninh quốc gia, thậm chí từ những thành viên trong chính đảng của ông Trump.

Chiếc máy bay được chính quyền Trump chính thức tiếp nhận từ tháng 5 năm ngoái và được Tổng thống Trump xác nhận sẽ sử dụng trong suốt nhiệm kỳ của mình, sau đó sẽ được chuyển tới thư viện tổng thống tương lai. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý đã cảnh báo rằng việc nhận một món quà của nước ngoài lớn như vậy có thể vi phạm Điều khoản Về Đền bù Ngoại giao trong Hiến pháp Hoa Kỳ, bởi cần có sự chấp thuận của Quốc hội.

Mới đây, ông Trump tiết lộ chiếc Air Force One mới đang được tạm ngừng khai thác và chuẩn bị được "nâng cấp tối đa" dự kiến trong vòng một tháng. Đây là quyết định được đưa ra sau khi Cơ quan Mật vụ Mỹ khuyến cáo không nên sử dụng máy bay này trong chuyến công du quốc tế gần đây do các vấn đề an ninh.

Trước đó, theo The New York Times, ông Trump đã sử dụng máy bay Air Force One cũ để trở về Mỹ từ Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ vì lý do an ninh liên quan đến căng thẳng với Iran. Sau khi rời Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống đã chuyển sang máy bay mới tại căn cứ Không quân Hoàng gia Mildenhall ở Anh để làm quen với phi hành đoàn và thể hiện với các quân nhân.

Các báo cáo từ The New York Times, Associated Press, The Wall Street Journal và CBS News cho biết chiếc máy bay mới thiếu một số hệ thống phòng thủ chống tên lửa, cũng như không có khả năng tiếp nhiên liệu trên không - một tính năng quan trọng giúp máy bay không phải hạ cánh thường xuyên tại các khu vực có nguy hiểm cao.

Brian Gant, cựu điệp viên Cơ quan Mật vụ và hiện là giáo sư tại Đại học Maryville, nhận xét chiếc Air Force One là một trung tâm chỉ huy di động với hệ thống liên lạc vệ tinh bảo mật.

Tuy nhiên, phiên bản được tặng có thể còn hạn chế về công nghệ truyền thông và khả năng tự vệ so với các phiên bản trước đây.

Đơn vị thi công nâng cấp, L3Harris Technologies, cho biết đã bổ sung một trung tâm chỉ huy bay giúp máy bay duy trì kết nối an toàn với thế giới trong mọi tình huống. Nhưng các chuyên gia nghi ngờ những tính năng phòng thủ chủ chốt như tín hiệu làm nhiễu tên lửa hoặc các hệ thống tiện ích khác vẫn chưa được lắp đặt đầy đủ và sẽ được bổ sung trong đợt nâng cấp sắp tới.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định máy bay mới hiện hoàn toàn an toàn cho các chuyến bay của Tổng thống nhưng sẽ trải qua các nâng cấp bổ sung dự kiến kéo dài khoảng một tháng vào mùa thu. Trong thời gian đó, Tổng thống sẽ tiếp tục sử dụng máy bay Air Force One cũ cho các chuyến công tác đến trong và ngoài nước.

Phản ứng từ các chuyên gia an ninh và những người giám sát cho biết việc nhận máy bay do một chính phủ nước ngoài tặng có thể tạo ra những rủi ro tiềm ẩn cho an ninh quốc gia, đồng thời phát sinh những lo ngại về đạo đức khi Tổng thống có thể hưởng lợi từ món quà.

Hơn nữa, Bộ Tư pháp Mỹ đã gửi trát đến một số nhà báo của The New York Times sau khi báo này đưa tin về các vấn đề an ninh liên quan đến chiếc Air Force One mới, một động thái bị chính tờ báo này chỉ trích là hành động "lộng quyền" đối với truyền thông và quyền tự do báo chí.

Hiện tại, Tổng thống Trump vẫn có thể sử dụng chiếc máy bay mới cho các chuyến bay nội địa và một số chuyến bay quốc tế trước khi quá trình nâng cấp bắt đầu chính thức. Phải chờ đợi kết quả cải tiến mới biết được chiếc Air Force One do Qatar tặng có đáp ứng đầy đủ yêu cầu an ninh và kỹ thuật để sử dụng lâu dài hay không.

Đây là sự kiện đáng chú ý bởi chiếc Air Force One không chỉ đơn thuần là phương tiện di chuyển mà còn là trung tâm điều hành di động đảm bảo khả năng chỉ huy, liên lạc và an toàn tối đa cho tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Mỹ trong mọi tình huống.