Providence đối mặt khủng hoảng nhà ở đắt đỏ bậc nhất nước Mỹ
Providence, thành phố lớn thứ ba vùng New England với những dãy nhà ba tầng đặc trưng, đang trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng nhà ở lan rộng vượt xa New York hay San Francisco. Theo dữ liệu của CoStar, giá thuê trung bình vùng đô thị đã tăng 34 phần trăm lên 2.089 đô la Mỹ kể từ năm 2020. Năm ngoái, Redfin xếp Providence vào nhóm thành phố kém hợp túi tiền nhất cho người thuê nhà khi so sánh thu nhập trung bình với chi phí thuê.
Zillow thậm chí xếp Providence là thị trường cho thuê nóng nhất cả nước đầu năm nay. Giám đốc HousingWorks RI, bà Brenda Clement, giải thích rằng nhiều người từ New York và Boston chuyển đến vì Providence từng rẻ hơn, khiến dân số tăng nhẹ sau đại dịch, trong khi nguồn cung không theo kịp do nhiều thập kỷ thiếu xây dựng.
Rhode Island trong nhiều năm xếp gần cuối cả nước về số giấy phép xây dựng nhà ở bình quân đầu người. Từ 2009 đến 2015, toàn bang cấp phép chưa đến 1.000 căn mỗi năm. Quy hoạch hạn chế mật độ và đầu tư công thấp hơn các bang láng giềng New England đã tạo ra sức ép lớn lên người thuê nhà, trong bối cảnh thu nhập hộ gia đình trung bình chỉ 68.000 đô la và nhiều người phải dành tới 50 phần trăm thu nhập cho tiền thuê.
Chính trong bối cảnh đó, câu chuyện của cử tri như Abby Theus, 63 tuổi, trợ lý điều dưỡng ủng hộ Morales, trở nên quen thuộc. Bà chia sẻ rằng mọi người đang rời đi vì chi phí quá cao và dù căn hộ hiện tại có côn trùng, bà vẫn không thể chuyển đi vì không đủ khả năng trả giá thị trường.
Hai tầm nhìn đối lập về giải pháp nhà ở tại Providence
Thị trưởng Brett Smiley, đắc cử năm 2022 và là cựu chánh văn phòng của Thống đốc Gina Raimondo, tự mô tả triết lý của mình là không ngần ngại ủng hộ tăng trưởng. Ông đã nới lỏng quy định quy hoạch, đẩy nhanh cấp phép và cam kết ngân sách công cho các nhà phát triển.
Từ khi nhậm chức, Providence đã có thêm hơn 2.000 căn hộ mới và cấp phép 726 căn trong năm tài chính gần nhất.
Smiley đã phủ quyết sắc lệnh giới hạn tăng giá thuê 4 phần trăm do Hội đồng Thành phố thông qua đầu năm 2026, cho rằng chính sách này sẽ làm đình trệ tiến trình trước khi nguồn cung bắt kịp nhu cầu. Quan điểm của ông nhận được sự ủng hộ của một số chủ nhà lâu năm như David Baskin, người cảnh báo sẽ không đầu tư thêm một đô la nào nếu Morales thắng cử.
Ở phía đối diện, David Morales, dân biểu ba nhiệm kỳ và cũng là đô vật chuyên nghiệp bán thời gian, cho biết sẽ áp dụng kiểm soát tiền thuê trong 100 ngày đầu tiên. Ông lập luận sắc lệnh bị phủ quyết đã có ngoại lệ tới 20 năm cho công trình mới, đủ để không làm nản lòng đầu tư.
Morales nhấn mạnh: "Rất nhiều dự án mới ở Providence là nhà ở giá thị trường hoặc cao hơn giá thị trường, và không thực sự đáp ứng nhu cầu của nhiều người hàng xóm của chúng ta". Theo ông, chính quyền có trách nhiệm can thiệp khi người dân bị đội giá bất hợp lý, đồng thời bảo đảm chủ nhà tuân thủ tiêu chuẩn an toàn.
"Chúng ta có một cuộc khủng hoảng nhà ở trong thành phố và nó không được xử lý với sự khẩn cấp cần thiết - David Morales"
Trận chiến mang màu sắc xã hội chủ nghĩa và công bằng xã hội
Cuộc đua vượt ra ngoài vấn đề nhà ở. Morales xây dựng nền tảng kết hợp chính sách hợp túi tiền với bảo vệ cộng đồng nhập cư trước hoạt động của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan, hủy hợp đồng camera giám sát Flock vì lo ngại quyền riêng tư và đánh thuế các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm ở cảng Providence.
Anh cũng ủng hộ sáng kiến bỏ phiếu về thoái vốn khỏi các công ty bị cho là hưởng lợi từ tội ác chiến tranh, một lập trường thu hút cử tri cấp tiến và cộng đồng ủng hộ Palestine tại Providence, thành phố có đông sinh viên Đại học Brown và cộng đồng Latino.
Chiến dịch của Morales được so sánh với Zohran Mamdani ở New York. Anh từng đưa tình nguyện viên tới New York để học cách tổ chức vận động cơ sở, gõ hơn 50.000 cửa và gọi hơn 100.000 cuộc điện thoại. Dù không còn được chi bộ DSA Rhode Island ủng hộ chính thức vì chi bộ không tham gia bầu cử sơ bộ Dân chủ, Morales nhận được ủng hộ từ công đoàn địa phương, nhóm Reclaim Rhode Island và Thượng nghị sĩ Bernie Sanders.
Thị trưởng Smiley cáo buộc Morales đi theo làn sóng xã hội chủ nghĩa dân chủ toàn quốc mà không chú ý nhu cầu địa phương. Trong khi đó, Morales chỉ trích Smiley kết hôn với một trong những môi giới bất động sản hàng đầu bang, sở hữu nhiều nhà và nhận tài trợ lớn từ giới phát triển bất động sản.
Bối cảnh chính trị của bang nhỏ nhất Hoa Kỳ trước bầu cử sơ bộ
Rhode Island, bang nhỏ nhất Hoa Kỳ về diện tích, lại là bang xanh đậm với Đảng Dân chủ chiếm mọi cấp chính quyền từ hội đồng trường học tới Thượng viện Hoa Kỳ. Chính vì vậy, phe cánh tả hoạt động xem đây là phòng thí nghiệm chiến lược để nuôi dưỡng các nhà lãnh đạo tương lai ủng hộ người lao động và công bằng xã hội.
Nhà bình luận Daniel Denvir, đồng chủ tịch Reclaim RI, nhận định Rhode Island là một trong những con đường hiệu quả nhất để bầu ra các thượng nghị sĩ ủng hộ Palestine và chống đế quốc. Với cử tri Dân chủ trẻ tuổi, thông điệp về nhà ở hợp túi tiền và minh bạch đạo đức có sức hấp dẫn đặc biệt.
Cuộc bầu cử sơ bộ ngày 9 tháng 9 sẽ chọn người đối đầu với ứng viên Cộng hòa David Talan vào tháng 11. Talan phản đối kiểm soát tiền thuê và đề xuất các trường đại học xây thêm ký túc xá để giảm áp lực lên thị trường thuê. Kết quả tại Providence được xem là phép thử cho phong trào xã hội chủ nghĩa dân chủ tại New England, nơi đã chứng kiến sự trỗi dậy của các ứng viên cấp tiến trong các cuộc bầu cử địa phương.
Trong những năm qua, Rhode Island từng chứng kiến nhiều nỗ lực thay đổi ngày bầu cử sơ bộ tổng thống để tăng ảnh hưởng, nhưng cuộc đua thị trưởng năm nay mới thực sự cho thấy một thành phố nhỏ có thể phản ánh những tranh luận lớn nhất của nước Mỹ về nhà ở, công bằng và phẩm giá con người.
