Kỹ sư cấp cao quan trọng hơn số lượng đội ngũ trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Trong hơn 20 năm qua, việc tăng số lượng kỹ sư phần mềm từng được xem là thước đo chính để đánh giá tham vọng và năng lực của các công ty công nghệ. Tuy nhiên, với sự phát triển vượt bậc của các công cụ trí tuệ nhân tạo như AI tạo mã tự động và tác nhân lập trình tự chủ, nhiều nhiệm vụ lập trình thủ công truyền thống đã dần được thay thế. Những công cụ này có khả năng tạo đoạn mã mẫu, viết kiểm thử đơn vị hay dựng khung ứng dụng chỉ trong vài giây. Điều này khiến hạn chế chính trong phát triển phần mềm không còn là tốc độ gõ mã, mà là khả năng đánh giá, duy trì và bảo mật những hệ thống phức tạp. Ở bối cảnh mới, một đội ngũ nhỏ gồm các kỹ sư dày dạn kinh nghiệm có thể vượt trội hơn rất nhiều so với một tập thể lớn gồm các lập trình viên trẻ chưa đủ năng lực chuyên môn sâu.

Hiện tượng "vibe coding" bắt nguồn từ việc lập trình viên dựa nhiều vào việc truyền lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên cho AI để tạo mã nhanh chóng mà không kiểm tra kỹ càng bên trong mã nguồn. Dù cách làm này rất hữu ích trong giai đoạn xây dựng nguyên mẫu hay thử nghiệm sản phẩm tối thiểu, nó lại tiềm ẩn những nguy cơ nghiêm trọng khi áp dụng vào các hệ thống doanh nghiệp phức tạp. AI tuy có thể sinh ra các đoạn mã có vẻ hợp lý, nhưng nó thiếu đi sự hiểu biết sâu sắc về logic riêng, chế độ lỗi hay các yêu cầu tuân thủ của từng công ty.

Theo báo cáo của GitClear, trong giai đoạn 2020-2024, mức độ sử dụng công cụ AI lập trình tăng đột biến dẫn đến tổng số dòng mã bị sửa đổi hoặc đảo ngược trong vòng hai tuần sau khi viết (code churn) tăng 41%. Đồng thời, số lượng đoạn mã bị sao chép lại tăng gấp tám lần, và năm 2024 lần đầu tiên số dòng mã được sao chép vượt số dòng mã được di chuyển, phản ánh tình trạng suy giảm đáng kể về khả năng cấu trúc và tái cấu trúc mã nguồn. Nhìn chung, chúng ta đang viết mã nhanh hơn bao giờ hết, nhưng cũng vứt bỏ và phá vỡ mã với tốc độ chưa từng thấy.