Ba Lan điều cảnh sát chống bạo động tới Tòa án Hiến pháp khi cuộc đối đầu giữa chính phủ Tusk và phe cánh hữu lên đến đỉnh điểm

Theo The New York Times, cảnh sát chống bạo động đã có mặt tại Tòa án Hiến pháp vào cuối ngày thứ Sáu, sau khi các thẩm phán thân chính phủ tìm cách giành quyền điều hành tòa từ tay chánh án. Thẩm phán Anna Korwin-Piotrowski, người có thâm niên tư pháp lâu nhất trong số các thành viên của tòa, ra lệnh đình chỉ cả chánh án lẫn phó chánh án, rồi công bố quyết định trên trang web của tòa, nay do phe bà kiểm soát.

Cảnh sát Warsaw cho biết họ triển khai lực lượng theo thông tin từ một thẩm phán của tòa về nguy cơ đe dọa tính mạng, sức khỏe của thẩm phán và nhân viên, cũng như nguy cơ mất trật tự công cộng. Trước đó, những người ủng hộ PiS, vốn biểu tình bên ngoài tòa nhiều tuần, đã dùng dụng cụ điện cắt hàng rào để ông Swieczkowski tìm cách vào tòa nhà.

Tổng thống Karol Nawrocki, người đắc cử năm ngoái với sự ủng hộ của PiS và Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã cho chuyên cơ quay đầu giữa không trung khi đang trên đường tới Senegal để kịp trở về Warsaw. Hôm thứ Bảy, ông có mặt bên trong tòa án, đối đầu trực tiếp với các thẩm phán thân chính phủ, trong khi đám đông ủng hộ PiS bị cảnh sát ngăn lại bên ngoài.

Tình hình trở nên hỗn loạn khi mỗi bên kiểm soát một kênh thông tin: phe thân chính phủ nắm trang web chính thức, còn những người ủng hộ ông Swieczkowski vẫn giữ tài khoản mạng xã hội của tòa và dùng nó cáo buộc đối thủ phạm tội đảo chính. Ông Swieczkowski cho biết nếu tòa tiếp tục bị cảnh sát bao vây, phe ông có thể ra phán quyết từ những địa điểm khác.

Với những người ủng hộ chính phủ Tusk, cuộc chiến giành Tòa án Hiến pháp là một phần thiết yếu trong nỗ lực của một chính quyền được bầu dân chủ nhằm đảo ngược việc PiS thâu tóm tòa án và các thiết chế độc lập trong 8 năm cầm quyền từ 2015 đến 2023. Ông Tusk viết trên mạng xã hội X rằng sau nhiều năm vô pháp dưới thời PiS, đây là quá trình khó khăn, đôi khi đau đớn, đòi hỏi hành động dứt khoát.

Ngược lại, phe đối lập coi đây là một bước đi độc đoán. PiS lập luận rằng các tòa án châu Âu, vốn từng phán quyết rằng Tòa án Hiến pháp Ba Lan không còn là một tòa án độc lập và khách quan do cách bổ nhiệm thẩm phán, không có thẩm quyền đối với vấn đề này.

Chính phủ Tusk cho rằng tòa án, vốn nhiều lần chặn các đạo luật do quốc hội thông qua, là bất hợp pháp vì một số thẩm phán được bổ nhiệm sai quy định dưới thời PiS. Việc ông Nawrocki đắc cử tổng thống đã biến một cuộc giằng co âm ỉ thành khủng hoảng toàn diện khi ông từ chối mời năm thẩm phán mới do quốc hội bổ nhiệm tới Phủ Tổng thống để tuyên thệ.

Với cuộc bầu cử quốc hội dự kiến vào năm tới, ông Tusk chịu sức ép ngày càng lớn từ chính những người ủng hộ mình phải phá vỡ thế bế tắc, để chính phủ kịp thực hiện chương trình lập pháp trước khi nhiệm kỳ kết thúc.