Lời kêu gọi “phục hưng” từ cái nôi dân chủ
Ông Rubio đến Athens để bàn về việc mở rộng hợp tác kinh tế, năng lượng và an ninh với Hy Lạp. Nhưng điểm nhấn của chuyến thăm là bài phát biểu chiều 7/10 gần Acropolis, nơi gắn liền với sự ra đời của mô hình chính quyền có sự tham gia của người dân và ý niệm về khế ước xã hội.
“Mỹ và châu Âu hãy cùng nhau tiến tới một cuộc phục hưng vĩ đại của tinh thần phương Tây.” — Bộ Ngoại giao Mỹ
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Rubio sẽ nhắc lại những phẩm chất mà ông cho là khởi sinh từ Hy Lạp và định hình phương Tây: tính tò mò, lòng can đảm, khát vọng và tinh thần không ngừng khám phá những điều chưa biết. Ông cũng sẽ cảnh báo rằng nền văn minh ấy đã lãng quên quá nhiều phẩm chất cốt lõi, đồng thời kêu gọi các đồng minh cùng Mỹ khước từ sự suy tàn và đối mặt với kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc.
Tiếp nối Munich: hai giọng điệu, một thông điệp
Ông Rubio thường được xem là “gương mặt ôn hòa” của chính quyền Tổng thống Donald Trump, người hay được cử đi làm dịu những phát ngôn thiếu tính ngoại giao của ông chủ Nhà Trắng. Tại Hội nghị An ninh Munich hồi tháng 2/2026, ông từng nhận được tràng pháo tay đứng dậy khi khẳng định Mỹ và châu Âu thuộc về một nền văn minh chung.
“Chúng ta là một phần của một nền văn minh: nền văn minh phương Tây.” — Marco Rubio
Dù vậy, nhiều người coi bài phát biểu tại Athens là sự nối dài của bài diễn văn gay gắt mà Phó Tổng thống JD Vance đọc tại Munich năm 2025, khi ông chỉ trích châu Âu buông lỏng nhập cư và quá phụ thuộc vào Mỹ. Ông Vance và ông Rubio hiện là hai ứng viên hàng đầu kế thừa vị trí của ông Trump trong Đảng Cộng hòa, vốn đang đối mặt cuộc bầu cử giữa kỳ đầy thử thách vào tháng tới.
Châu Âu phản bác, đường phố Athens lên tiếng
Chính quyền Trump nhiều lần cáo buộc các nước châu Âu thụt lùi về giá trị và nguyên tắc dân chủ, từ việc hạn chế tự do ngôn luận của phe bảo thủ đến chuyện chưa làm tròn cam kết với đối tác. Nhiều nước bác bỏ những lời phê phán đó, và cho rằng chính Mỹ dưới thời ông Trump mới có những hành vi tương tự, thậm chí tệ hơn, với lập trường chống nhập cư cứng rắn mà một số người xem là mang màu sắc phân biệt chủng tộc.
Trước chuyến thăm, khoảng 1.500 người đã tuần hành tại Athens phản đối sự hiện diện của ông Rubio và cuộc chiến ở Iran. Cuộc biểu tình do một công đoàn cộng sản cùng các nhóm cánh tả tổ chức; ban tổ chức cho biết các cuộc tuần hành tương tự diễn ra tại ít nhất 12 thành phố khác của Hy Lạp. Hình ảnh ấy nhắc rằng nền dân chủ Athens vốn sinh ra từ tranh luận, chứ không chỉ từ những bài diễn văn.
Hành trình trấn an đồng minh
Athens là chặng thứ hai trong chuyến công du ba nước đồng minh NATO, nhằm trấn an các đối tác rằng Washington vẫn cam kết với an ninh và thịnh vượng của họ, bất chấp cách ứng xử thường xuyên cứng rắn đã gây bất an. Lộ trình của ông Rubio gồm:
- Iceland: gặp Ngoại trưởng nước sở tại tại nơi diễn ra hội nghị thượng đỉnh Reagan – Gorbachev năm 1986, khẳng định Mỹ sẽ không làm gì tại Iceland nếu không có sự đồng ý của nước này.
- Hy Lạp: thảo luận hợp tác năng lượng, an ninh và đọc bài phát biểu về tương lai dân chủ phương Tây.
- Bồ Đào Nha: chặng cuối vào ngày 8/10, khép lại chuyến đi.
Tại Reykjavik, ông Rubio nhấn mạnh Mỹ chia sẻ mối lo của Iceland về an ninh Bắc Cực khi căng thẳng Mỹ – Nga gia tăng. Sự dè chừng của Iceland từng bùng lên sau khi ông Trump đăng tấm bản đồ phủ màu cờ Mỹ lên toàn bộ Bắc Mỹ, kéo dài tới cả Iceland và Greenland.
Bóng mây quanh Đại sứ Kimberly Guilfoyle
Một câu hỏi khó đang chờ ông Rubio ở Athens: các cáo buộc nhằm vào Đại sứ Kimberly Guilfoyle. Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen và Hạ nghị sĩ Gregory Meeks, hai thành viên Dân chủ cấp cao trong các ủy ban đối ngoại của Quốc hội, đã mở cuộc điều tra sau khi The Wall Street Journal đưa tin bà từng nói Mỹ có thể làm suy yếu chính phủ Hy Lạp nếu muốn, đồng thời ưu ái một công ty xây dựng – năng lượng của Hy Lạp. Bà Guilfoyle bác bỏ mọi sai phạm.
“Bà ấy là người cổ vũ tuyệt vời cho chương trình nghị sự của Tổng thống tại Hy Lạp và khắp châu Âu.” — Marco Rubio
Washington coi Hy Lạp là mắt xích then chốt để đưa khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ vào Đông Nam Âu và Trung Âu. Vì vậy, giữa những lời ca ngợi Acropolis, lợi ích năng lượng và câu chuyện liêm chính ngoại giao mới là những phép thử cụ thể cho thông điệp về giá trị.















