Luật phản loạn tại Ấn Độ và bối cảnh hiện nay
Gần đây, luật phản loạn ở Ấn Độ (được quy định tại Điều 124A Bộ luật Hình sự Ấn Độ) tiếp tục được chú ý khi Tòa án Tối cao đang xem xét các đơn kiến nghị nhằm thách thức tính hợp pháp của nó. Các đơn này, trong đó có kiến nghị từ Hội biên tập viên Ấn Độ và Thiếu tướng nghỉ hưu S.G. Vombatkere, cho rằng luật này tạo ra một hiệu ứng làm chùn bước tự do ngôn luận và là một hạn chế không hợp lý đối với quyền tự do biểu đạt – một quyền cơ bản được bảo vệ bởi Hiến pháp. Tòa án Tối cao lần đầu ra thông báo cho Chính phủ liên bang vào tháng 7 năm 2021 và sau đó ấn định ngày 5 tháng 5 năm 2022 để xét xử cuối cùng các đơn. Tính đến đầu tháng 5, Chính phủ cho biết đã chuẩn bị xong dự thảo trả lời và đang chờ phê duyệt từ cơ quan thẩm quyền cao nhất.
Khái quát về quy định và xuất xứ của luật phản loạn
Luật phản loạn được soạn thảo bởi sử gia kiêm chính trị gia người Anh Thomas Babington Macaulay năm 1837. Vào năm 1870, điều luật này được đưa vào Bộ luật Hình sự Ấn Độ với nội dung quy định những hành vi gây kích động hoặc làm giảm lòng tin đối với chính quyền hợp pháp tại Ấn Độ là phạm tội. Mục đích ban đầu của luật là để kiểm soát và trấn áp những lãnh đạo phong trào độc lập như Mahatma Gandhi, Lokmanya Tilak hay Jogendra Chandra Bose, vốn bị buộc tội phản loạn vì những lời nói hay bài viết phê phán chế độ thuộc địa Anh.
Theo điều 124A, phản loạn là một tội không được tại ngoại, hình phạt có thể từ ba năm tù giam đến chung thân, kèm theo khoản phạt tiền. Người chịu tội cũng bị mất quyền làm việc trong các cơ quan nhà nước và có thể bị thu hồi hộ chiếu. Đáng chú ý, Anh đã xóa bỏ luật phản loạn vào năm 2010.
Quan điểm của Ủy ban Luật về luật phản loạn
Báo cáo của Ủy ban Luật Ấn Độ năm 2018 cho biết trong giai đoạn soạn thảo Hiến pháp, các thành viên của Hội đồng Lập hiến phản đối việc đưa quy định phản loạn vào những hạn chế về tự do ngôn luận, với lý do đó là một di sản thuộc thời thuộc địa không phù hợp với tinh thần của nước Ấn Độ độc lập. Tuy nhiên, Điều 124A vẫn được giữ nguyên trong Bộ luật Hình sự.
Báo cáo nhấn mạnh rằng trong một nền dân chủ, sự đa dạng trong cách bày tỏ lòng yêu nước là điều phổ biến và nên được tôn trọng. Người dân có quyền chỉ trích, đưa ra các quan điểm, thậm chí gay gắt về chính sách của chính phủ mà không bị coi là phản loạn, trừ khi hành động đó có mục đích gây rối trật tự công cộng hoặc lật đổ chính phủ bằng bạo lực và các phương tiện phi pháp khác.
Ủy ban đề xuất Điều 124A nên được giữ lại nhưng cần xem xét việc thay thế từ "phản loạn" bằng thuật ngữ phù hợp hơn. Đồng thời cũng cần làm rõ giới hạn giữa quyền xúc phạm trong ngôn luận và hành vi kích động thù địch. Họ kêu gọi có cơ chế bảo vệ quyền tự do ngôn luận và ngăn ngừa việc sử dụng luật phản loạn một cách lạm dụng.
Hành trình tại Quốc hội và quan điểm của Tòa án Tối cao
Tại Quốc hội Ấn Độ, đã có một số nỗ lực nhằm sửa đổi hoặc hủy bỏ Điều 124A. Năm 2011, đại biểu D Raja của Đảng Cộng sản Ấn Độ đưa ra dự luật loại bỏ điều luật này nhưng không được thông qua. Năm 2015, đại biểu Shashi Tharoor của Đảng Quốc đại đề xuất sửa đổi điều khoản để chỉ những hành vi gây bạo lực hoặc kích động bạo lực mới bị xem là phản loạn.
Về phía Tòa án Tối cao, trong một phiên họp tháng 7 năm 2021, Chánh án N.V. Ramana nhận định luật phản loạn là một đạo luật thuộc thời thuộc địa, làm hạn chế quyền tự do và đã từng được áp dụng với các nhà lãnh đạo như Mahatma Gandhi hay Tilak. Ông đặt câu hỏi về sự cần thiết của luật này sau 75 năm độc lập. Ông cũng lưu ý tỷ lệ kết án dưới luật này rất thấp, cho thấy có nhiều trường hợp bị lạm dụng.
Tuy nhiên, theo phán quyết năm 1962 trong vụ án Kedar Nath, Tòa án Tối cao bác bỏ những thách thức về tính hợp hiến của Điều 124A, cho rằng quyền tồn tại của chính quyền hợp pháp là điều kiện cần thiết cho sự ổn định của quốc gia và luật phản loạn bảo vệ điều này.
Tình hình sử dụng luật phản loạn hiện nay và các vụ án nổi bật
Theo báo cáo của Cục Điều tra Tội phạm Quốc gia Ấn Độ (NCRB) năm 2020, số vụ án phản loạn được khởi tố trong các năm gần đây vẫn dao động từ 70 đến 93 vụ mỗi năm, nhưng số người bị kết án rất ít. Năm 2018 có 70 vụ, năm 2019 tăng lên 93 vụ với 2 người bị kết án, năm 2020 có 73 vụ nhưng không có ai bị kết án.
Tỉnh Manipur dẫn đầu về số vụ phản loạn năm 2020 với 15 vụ, tiếp đến là Assam (12 vụ), Karnataka (9), Uttar Pradesh (7), Haryana (6) và Delhi (5).
Các vụ án nổi bật bao gồm cáo buộc chống lại nhà hoạt động môi trường Disha Ravi vì chia sẻ công cụ ủng hộ phong trào nông dân; nhóm các nhà hoạt động như Umar Khalid, Sharjeel Imam liên quan đến các phát ngôn gây kích động trong các cuộc biểu tình chống luật CAA; nhà báo Siddique Kapan với cáo buộc có quan hệ với tổ chức bị cấm PFI; và nhiều nhà hoạt động xã hội khác trong vụ án liên quan đến cuộc bạo loạn Bhima Koregaon.
Tính đến nay, luật phản loạn vẫn là một công cụ pháp lý được áp dụng nhưng gây nhiều tranh cãi trong xã hội Ấn Độ giữa việc bảo vệ trật tự xã hội và quyền tự do cá nhân.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Luật phản loạn tại Ấn Độ có nguồn gốc từ thời thuộc địa nhằm kiềm chế các phong trào độc lập.
- Ủy ban Luật Ấn Độ khuyến nghị điều chỉnh luật nhằm bảo vệ quyền tự do ngôn luận và ngăn chặn lạm dụng.
- Tòa án Tối cao đang thảo luận về tính chính đáng của luật phản loạn, dù từng duy trì tính hợp hiến năm 1962.
- Số vụ phản loạn được khởi tố khá nhiều nhưng tỷ lệ kết án rất thấp, phản ánh lạm dụng luật.
- Nhiều vụ án nổi bật liên quan các hoạt động chính trị, xã hội đã làm dấy lên tranh luận về luật phản loạn.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.












