Giới hạn của sự hỗ trợ
Theo Văn phòng Tổng thống Ai Cập, hôm 21/10 ông Sisi đã nói rõ mọi hỗ trợ quân sự cho Saudi Arabia sẽ mang tính phòng thủ. Ai Cập sẽ bảo vệ lãnh thổ và biên giới của vương quốc, nhưng sẽ không tham gia các chiến dịch trên đất Yemen. Ông nói thêm Cairo sẽ dành cam kết phòng thủ tương tự cho các quốc gia Ả Rập khác nếu họ đề nghị.
Sự làm rõ này diễn ra sau một cam kết công khai mạnh mẽ hơn được đưa ra vài ngày trước. Phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Học viện Quân sự, ông Sisi cho rằng không thể tưởng tượng việc Ai Cập đứng ngoài khi an ninh của Saudi Arabia bị đe dọa, và đề nghị quốc hội cho phép hành động nếu vương quốc yêu cầu. Hội đồng Quốc phòng Quốc gia Ai Cập do ông đứng đầu sau đó đã phê duyệt việc cung cấp cho Saudi Arabia “mọi hình thức hỗ trợ cần thiết và khả thi”, nhưng không nêu cụ thể.
Phái đoàn tới Riyadh
Trong lúc ông Sisi nêu rõ lập trường của Ai Cập, Ngoại trưởng Badr Abdelatty và Giám đốc tình báo Hassan Rashad đã gặp Thái tử Mohammed bin Salman tại Riyadh, theo hãng thông tấn nhà nước Saudi Arabia SPA. Ông Abdelatty chuyển một thông điệp bằng văn bản của ông Sisi tới Quốc vương Salman, và hai bên thảo luận về quan hệ song phương cùng các diễn biến khu vực.
Bộ Ngoại giao Ai Cập cho biết bức thư tập trung vào việc tăng cường quan hệ và khẳng định sự đoàn kết, ủng hộ trọn vẹn của Ai Cập đối với Saudi Arabia. Chuyến thăm diễn ra sau chuyến công du Cairo của thái tử hồi tháng 9, khi hai nước cùng kêu gọi bảo đảm tự do và an toàn hàng hải trên Biển Đỏ.
Quốc hội cân nhắc
Hiến pháp Ai Cập yêu cầu đa số hai phần ba nghị sĩ phê chuẩn việc đưa quân đội tham gia nhiệm vụ chiến đấu ở nước ngoài, sau khi tham vấn Hội đồng Quốc phòng Quốc gia. Các nhà lập pháp đã hoãn cuộc bỏ phiếu tới ngày 26/10, giữa một cuộc tranh luận cho thấy cả sự ủng hộ rộng rãi lẫn những tiếng nói thận trọng:
- Nhiều nghị sĩ và các đảng thân chính phủ ủng hộ đề nghị, cho rằng an ninh của Saudi Arabia là một phần không thể tách rời của an ninh Ai Cập và việc bảo vệ vương quốc là nghĩa vụ của người Ả Rập.
- Đảng Dân chủ Xã hội Ai Cập yêu cầu các thành viên bỏ phiếu trắng, cho rằng quốc hội chưa nhận đủ thông tin về mục tiêu, phạm vi, thời hạn, chi phí và rủi ro đối với binh sĩ, đồng thời kêu gọi tránh một cam kết không giới hạn.
- Đại giáo trưởng Al-Azhar kêu gọi các nhà lãnh đạo Ả Rập và Hồi giáo khẩn trương hòa giải để kiềm chế xung đột, trong khi chủ tịch quốc hội do Houthi kiểm soát ở Sanaa cảnh báo sự can dự của Ai Cập sẽ đe dọa ổn định của chính nước này.
Giới phân tích quân sự cho rằng khả năng Ai Cập đưa bộ binh tới Yemen là thấp, và các hình thức hỗ trợ khả dĩ hơn sẽ là phòng không và hải quân.
Phát biểu mới nhất của ông Sisi dường như nhằm trấn an cả những người hoài nghi trong nước lẫn lực lượng Houthi rằng Ai Cập không tìm kiếm một cuộc chiến rộng hơn.
Lợi ích chung trên Biển Đỏ
Ai Cập và Saudi Arabia là đối tác chiến lược và kinh tế thân thiết. Sau khi quân đội lật đổ Tổng thống Hồi giáo Mohamed Mursi năm 2013, Saudi Arabia và các quốc gia vùng Vịnh khác đã cung cấp cho Ai Cập hàng tỷ USD viện trợ, tiền gửi ngân hàng trung ương và đầu tư, và Riyadh tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nền kinh tế mong manh của Ai Cập. Một khoản tiền gửi khoảng 5,3 tỷ USD của Saudi Arabia tại ngân hàng trung ương Ai Cập đáo hạn trong tháng này.
Hai nước cũng có chung lợi ích sống còn trong an ninh Biển Đỏ. Ngoại trưởng Ai Cập cho biết kênh đào Suez đã mất khoảng 11 tỷ USD doanh thu kể từ khi Houthi bắt đầu tấn công tàu thương mại năm 2023, và giao tranh tái diễn gần eo biển Bab el-Mandeb đe dọa gây thêm thiệt hại. Với Saudi Arabia, Biển Đỏ đã trở thành lối ra then chốt cho dầu xuất khẩu khi vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Bài học từ lịch sử Yemen
Sự thận trọng của Ai Cập có gốc rễ lịch sử sâu xa. Những năm 1960, Tổng thống Gamal Abdel Nasser đã đưa hàng chục nghìn binh sĩ tham gia nội chiến Yemen – một cuộc can thiệp kéo dài và tốn kém mà nhiều người Ai Cập sau này gọi là “cuộc chiến Việt Nam” của nước mình. Nhiều thập kỷ sau, Ai Cập tham gia liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp vào Yemen năm 2015, nhưng chỉ đóng vai trò chiến đấu hạn chế, chủ yếu tập trung vào tuần tra hải quân.
Bằng việc xác định vai trò của mình thuần túy là phòng thủ, Cairo tìm cách giữ trọn cam kết với Riyadh đồng thời tránh vũng lầy từng giam chân các cường quốc bên ngoài ở Yemen. Ranh giới ấy có giữ được hay không sẽ phụ thuộc vào diễn biến cuộc xung đột, và vào việc ngoại giao có thể kìm hãm một sự leo thang đang đe dọa ổn định của toàn khu vực hay không.











