Bối cảnh vụ án và tiến trình tố tụng kéo dài

Vào ngày 20/7/2016, nhà báo gốc Belarus Pavel Sheremet bị sát hại tại trung tâm Kyiv sau khi một thiết bị nổ được gắn dưới xe ô tô của ông phát nổ. Sheremet là giám đốc điều hành của tờ báo độc lập trực tuyến Ukrainska Pravda và cũng làm việc cho đài Radio Vesti, thuộc sở hữu của đồng minh cựu Tổng thống thân Nga Viktor Yanukovych. Ba nghi phạm gồm Andriy Antonenko, Yulia Kuzmenko và Yana Duhar bị bắt giữ vào năm 2019, với sự ủng hộ mạnh mẽ từ Tổng thống Volodymyr Zelensky, người từng tham dự họp báo công bố nghi phạm.

Tuy nhiên, vụ án đã trải qua nhiều bước ngoặt khi tòa án quận Shevchevkivskyi Kyiv quyết định khởi động lại phiên tòa từ đầu năm 2023, do một bồi thẩm đoàn rời khỏi nước và một người khác nhập ngũ. Đến năm 2024, phiên tòa lại bị tạm ngưng vì bị cáo Duhar nhập ngũ. Quá trình xét xử kéo dài và bị chỉ trích là thiếu thông suốt, khiến ba nghi phạm lần lượt được trả tự do từ năm 2020 đến 2024.

Bằng chứng mờ nhạt và nghi vấn trong vụ án

Bằng chứng chủ yếu chống lại các nghi phạm dựa trên hình ảnh từ camera an ninh. Các đoạn video ghi lại hình ảnh một cặp nam nữ được cho là Kuzmenko và Antonenko lắp bom dưới xe của Sheremet đêm trước vụ nổ.

Advertisement300 × 250

Một camera khác ghi lại hình ảnh một người phụ nữ chụp ảnh các camera giám sát trước thời điểm vụ đánh bom, được công tố viên cho là Duhar.

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp y và luật sư tranh luận về tính chính xác của những hình ảnh này do chất lượng video kém, đồng thời cho rằng phân tích hình dáng và dáng đi chỉ nên dùng làm bằng chứng bổ trợ, không thể là bằng chứng chủ chốt. Luật sư của Antonenko dự đoán khả năng trắng án do bằng chứng yếu kém.

Những giả thuyết khác về nguyên nhân vụ án

Một giả thiết nổi bật đặt nghi vấn về việc vụ sát hại liên quan đến chính quyền Belarus dưới thời ông Alexander Lukashenko. Sheremet vốn là người chỉ trích gay gắt chế độ Lukashenko và từng điều tra những cáo buộc ám sát chính trị được cho là do chính quyền Belarus đứng sau.

Vào năm 2021, một đoạn ghi âm bị rò rỉ cho thấy cựu lãnh đạo an ninh Belarus Vadym Zaitsev đề cập việc sẽ đặt bom để ám sát Sheremet năm 2012. Ngoài ra, Serhiy Korotkikh, một người Belarus có liên quan quân sự và quen biết những người trong lực lượng an ninh Belarus, cũng nằm trong vòng điều tra, song ông này phủ nhận chuyện liên quan đến vụ án.

Bên cạnh đó, có giả thuyết về sự liên đới của Cục An ninh Ukraine (SBU), khi một cựu sĩ quan an ninh Ihor Ustymenko được xác định xuất hiện gần hiện trường vụ đặt bom. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng Ukraine vẫn chưa công khai làm rõ các khả năng này một cách thuyết phục.

Thách thức trong việc thực hiện công lý và nguy cơ kéo dài xét xử

Luật sư Dmytro Kruhovyi của nghi phạm Antonenko nhận định nếu quy trình tố tụng được đẩy nhanh, vụ án có thể được xét xử xong trong vòng 1,5-2 năm sau khi chiến tranh Rus-Ukraine kết thúc, nhưng nếu công tố viên chọn thẩm vấn toàn bộ 500 nhân chứng thì phiên xử có thể kéo dài vô tận. Những trở ngại về thiếu thẩm phán và quá tải hồ sơ tố tụng cũng khiến quá trình xét xử vụ án trở nên phức tạp hơn.

Người phát ngôn Văn phòng Tổng chưởng lý Ukraine, Maryanna Haikovska-Kovbasyuk, cho biết cơ quan điều tra vẫn tiếp tục xác minh thêm các cá nhân có thể liên quan đến tổ chức vụ ám sát, bên cạnh ba nghi phạm hiện tại.

Sự bất lực này phản ánh thực trạng thực thi pháp luật đối với các vụ phạm tội liên quan đến nhà báo tại Ukraine, nơi nhiều phóng viên đã thiệt mạng từ khi đất nước độc lập năm 1991, và hầu hết thủ phạm chưa bị phát hiện.

The Kyiv Independent đã liên hệ với Tòa án quận Shevchevkivskyi để tìm hiểu thêm, hiện chưa có phản hồi từ phía tòa.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Vụ án giết nhà báo Pavel Sheremet kéo dài 10 năm vẫn chưa tìm được công lý.
  • Bằng chứng chính dựa vào video camera mờ và phân tích hình dáng có nhiều tranh cãi.
  • Có nhiều giả thuyết về thủ phạm, trong đó có chính quyền Belarus và các cơ quan an ninh Ukraine.
  • Việc xét xử bị trì hoãn do chiến tranh và các lý do thủ tục, gây khó khăn trong việc duy trì tiến trình.
  • Phản ánh thực trạng các vụ án liên quan đến nhà báo tại Ukraine còn nhiều bất cập và thiếu minh bạch.

Đăng ký bản tin QMVN