Cam kết từ Bangkok
Các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G7 đã nhóm họp tại thủ đô Thái Lan, nơi đang diễn ra Hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới. Pháp, nước giữ chức chủ tịch G7, cho biết hỗ trợ Ukraine là một trong những nội dung được thảo luận.
Tuyên bố của G7 nêu rõ nhóm sẽ cung cấp 260 triệu euro, tương đương hơn 290 triệu USD, cho việc sửa chữa lớp vỏ bảo vệ.
Khoản cam kết thể hiện mối quan tâm của các nền kinh tế lớn đối với an toàn hạt nhân tại Ukraine giữa lúc chiến sự chưa có hồi kết.
Lớp vỏ bị tổn thương
Lớp vỏ bảo vệ, được gọi là Kết cấu Che chắn An toàn Mới, là công trình hình vòm khổng lồ bao trùm lò phản ứng số 4 – nơi xảy ra thảm họa năm 1986 – nhằm ngăn phóng xạ thoát ra ngoài. Những điểm chính về hư hại và việc sửa chữa gồm:
- Lớp vỏ bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái năm 2025.
- Chi phí sửa chữa ước tính ít nhất 500 triệu euro, gần gấp đôi khoản G7 cam kết.
- Nhà máy đã nhiều lần bị tấn công kể từ khi Nga mở cuộc xâm lược toàn diện năm 2022.
Sau vụ tấn công, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết mức phóng xạ vẫn bình thường, nhưng giới chuyên gia lo ngại khả năng che chắn lâu dài của công trình bị suy giảm, đòi hỏi sửa chữa sớm để bảo đảm an toàn trong nhiều thập niên tới.
Lời kêu gọi chung tay
Vì khoản cam kết mới chỉ đáp ứng khoảng một nửa chi phí ước tính, G7 kêu gọi các quốc gia và tổ chức khác đóng góp tại hội nghị ở Paris dự kiến diễn ra ngày 9/11. Việc huy động đủ nguồn lực sẽ quyết định tiến độ sửa chữa một trong những công trình an toàn hạt nhân quan trọng nhất thế giới.
Lịch sử cho thấy Chornobyl luôn là bài toán chung của cộng đồng quốc tế: lớp vỏ hiện nay được xây dựng nhờ đóng góp của hàng chục quốc gia. Một lần nữa, sự đoàn kết quốc tế được đặt ra như điều kiện tiên quyết để khắc phục di sản nguy hiểm này.
Chornobyl giữa vòng xoáy chiến tranh
Ngay những ngày đầu cuộc xâm lược năm 2022, quân đội Nga đã chiếm khu vực Chornobyl trong khoảng năm tuần trước khi rút đi. Từ đó, nhà máy này và các cơ sở hạt nhân khác của Ukraine, đặc biệt là Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, trở thành nguồn lo ngại thường trực của cộng đồng quốc tế.
Việc một cơ sở từng gánh chịu thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất lịch sử tiếp tục bị đe dọa cho thấy chiến tranh hiện đại có thể tạo ra những rủi ro vượt xa chiến trường, ảnh hưởng tới sức khỏe và môi trường của nhiều thế hệ.
