“Gợn sóng” trước cơn chấn động
Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ máy đo địa chấn, từ kế và các trạm thu tín hiệu vệ tinh định vị toàn cầu trên mặt đất. Họ phát hiện những nhiễu động dạng vòng tròn dường như lan tỏa ra từ tâm chấn tương lai, giống như những gợn sóng trên mặt nước. Nhóm đã đối chiếu hiện tượng này với 12 trận động đất lớn ở Trung Quốc trong giai đoạn 2022–2024, chủ yếu dọc vành đai địa chấn Bắc – Nam.
Kết quả được nhóm tóm tắt như sau:
83% địa điểm được đề xuất đã xảy ra động đất trong vòng ba tháng sau khi gợn sóng xuất hiện.
Khoảng cách trung bình giữa tâm chấn dự báo và thực tế là khoảng 280 km.
Độ lớn ước tính cao hơn thực tế khoảng 0,5 độ.
Từ tháng 6/2022, phương pháp cho thấy khả năng dự báo với các trận động đất từ 6 độ trở lên.
Từ báo cáo chính thức đến trận động đất ở Tứ Xuyên
Tháng 4/2022, sau khi phát hiện gợn sóng bất thường ở tây nam Trung Quốc, nhóm gửi văn bản chính thức tới Trung tâm Mạng lưới Động đất Trung Quốc, cảnh báo khả năng xảy ra trận động đất 6,3 độ trong hai tháng. Ngày 1/6/2022, một trận động đất 6,1 độ đã xảy ra tại tỉnh Tứ Xuyên, cách tâm chấn dự báo 399 km. Từ đó, nhóm thường xuyên theo dõi và gửi báo cáo cho cơ quan chức năng.
“Động đất không nằm ngoài khả năng dự báo.” – Chen Chieh-Hung
Tham vọng lớn, thách thức còn nhiều
Giáo sư Chen thừa nhận việc dự báo chính xác đến từng phút hay vài km là chưa khả thi. Theo ông, mục tiêu chính của bài báo không phải tuyên bố đã dự báo được động đất, mà là chứng minh động đất không phải bất khả dự đoán. Nhóm thừa nhận những hạn chế: tín hiệu đôi khi mơ hồ, cơ chế vật lý chưa được hiểu rõ, mật độ thiết bị quan trắc còn hạn chế. Một hệ thống quan sát mặt đất nâng cấp đang được xây dựng ở Trung Quốc, và nhóm dự định kết hợp dữ liệu vệ tinh cùng trí tuệ nhân tạo.
Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), một dự báo động đất thực sự phải xác định đủ ba yếu tố: thời gian, địa điểm và độ lớn. Với sai số trung bình 280 km và cửa sổ thời gian ba tháng, nhiều nhà khoa học sẽ cần thêm bằng chứng độc lập trên mẫu lớn hơn trước khi chấp nhận phương pháp này.
