Đề xuất mở rộng luật chống gián điệp thời bình và các khung hình phạt khắc nghiệt
Hạ viện Philippines đã chính thức thông qua dự luật mở rộng tội danh gián điệp vào ngày 17 tháng 9, mở đường cho việc áp dụng các điều khoản thời bình thay cho đạo luật hiện hành từ năm 1941 vốn chỉ tập trung vào thời chiến. Thượng viện Philippines hiện đang xem xét một phiên bản tương tự do Thượng nghị sĩ Panfilo Lacson bảo trợ.
Để bảo vệ tính cấp thiết của dự luật, Thượng nghị sĩ Lacson dẫn chứng vụ việc cơ quan chức năng bắt giữ 5 đối tượng do thám vào năm ngoái, bao gồm các vụ dùng drone chụp ảnh cơ sở quân sự tại đảo Palawan và việc tạm giữ một công dân Trung Quốc mang thiết bị chặn sóng điện thoại gần văn phòng Ủy ban Bầu cử hồi tháng 4 năm 2025.
Dự thảo tăng mức phạt từ tối đa 1 năm tù hoặc 2.000 peso đối với hành vi chụp ảnh cơ sở quốc phòng lên mức án tù chung thân không ân xá, kèm tiền phạt từ 10 triệu đến 20 triệu peso (khoảng 159.000 đến 317.000 USD).
"Phê bình cơ bản của chúng tôi là một số định nghĩa và phạm vi áp dụng vẫn còn quá mơ hồ, đến mức điều này có thể bị sử dụng làm công cụ đàn áp các quyền tự do ngôn luận cơ bản của người dân — quyền bất đồng chính kiến — dưới danh nghĩa an ninh quốc gia." - Antonio Tinio, Phó trưởng khối thiểu số Hạ viện, đại diện Danh sách Đảng ACT Teachers
Bên cạnh đó, các nghị sĩ đối lập cảnh báo dự thảo trao quyền cho Hội đồng Chống rửa tiền (AMLC) tịch thu tài sản của các nghi phạm gián điệp mà không cần lệnh tòa án, vượt xa các quy định hiện hành trong Luật Chống khủng bố năm 2020.
Hiệu ứng gây sợ hãi đối với báo chí kinh tế và nguy cơ lạm quyền
Dự luật mở rộng khái niệm 'hạ tầng trọng yếu' bao gồm viễn thông, năng lượng, an ninh lương thực và tài chính ngân hàng, đặt ra rủi ro pháp lý trực tiếp cho các nhà báo điều tra:
Bà Sarah Elago (Đảng Gabriela Women) cảnh báo việc đưa viễn thông, năng lượng và lương thực vào phạm vi bảo hộ gián điệp thực chất là bảo vệ các tập đoàn tư nhân và cấm người dân giám sát các ngành thiết yếu.
Chủ tịch Hiệp hội Nhà báo Kinh tế Philippines John Ted Cordero cảnh báo đạo luật sẽ tạo ra 'hiệu ứng gây sợ hãi' (chilling effect), khi việc nắm giữ tài liệu tài chính nhạy cảm như hợp đồng vay nợ hay nợ công có thể bị quy vào tội gián điệp.
Các cơ quan truyền thông có nguy cơ không dám công bố tin tức độc quyền điều tra rủi ro nợ công vì sợ bị phạt tù và phạt tiền khổng lồ, làm biến tướng báo chí thành cơ quan phát ngôn thụ động của nhà nước.
Giáo sư luật hình sự Barry Gutierrez (Đại học Philippines) nhấn mạnh dự thảo Thượng viện có nguy cơ lạm quyền nghiêm trọng khi mở rộng phạm vi áp dụng tội 'lời nói hoặc hành vi bất trung' cho 'bất kỳ ai' thay vì chỉ áp dụng cho công chức.
Định nghĩa 'can thiệp' áp dụng rộng rãi cho mọi cá nhân có thể dễ dàng bị bẻ cong để hình sự hóa các ý kiến bình luận chính trị thông thường của người dân.
"Đây là một quy định hạn chế quyền tự do ngôn luận cần phải được xem xét kỹ lưỡng ở mức cao nhất, vì nó có khả năng đẩy bất kỳ ai đưa ra lời chỉ trích chính phủ vào nguy cơ chịu trách nhiệm về tội 'bất trung'." - Barry Gutierrez, Giáo sư Luật Hình sự tại Đại học Philippines
Dù chính phủ khẳng định mục đích là ứng phó trước mối đe dọa an ninh hiện đại, dự luật đang đứng trước thách thức lớn về việc cân bằng giữa bảo đảm chủ quyền và tôn trọng các quyền tự do dân sự.















