Cái chết bí ẩn ở Irkutsk
Darya Shipilova, 28 tuổi, làm việc tại Viện Nghiên cứu Chống dịch hạch Siberia và Viễn Đông ở thành phố Irkutsk. Cô qua đời ngày 2/10 sau khi đổ bệnh, trong hoàn cảnh mà nhà chức trách chưa công bố chi tiết. Ngay sau đó, khoảng 200 người từng tiếp xúc với cô đã bị đưa đi cách ly như một biện pháp phòng ngừa.
Trên mạng xã hội, nhiều giả thuyết chưa được kiểm chứng lan truyền nhanh chóng. Có ý kiến cho rằng cô làm rơi một ống nghiệm chứa vi khuẩn sống, giả thuyết đã bị Rospotrebnadzor bác bỏ. Những ý kiến khác cho rằng cô bị bệnh sau chuyến đi Thái Lan, hoặc sau khi tới một khu vực gần biên giới Mông Cổ. Hiện chưa có bằng chứng công khai nào ủng hộ các giả thuyết này.
Có phải là dịch hạch?
Đến nay, chưa có xác nhận rằng cô tử vong vì dịch hạch, dù một thống đốc khu vực từng nói cô “có thể” đã chết vì căn bệnh này. Những thông tin chính thức được công bố gồm:
- Rospotrebnadzor cho biết nạn nhân tử vong vì một dạng viêm phổi chưa xác định.
- Không phát hiện mầm bệnh liên quan nào ở những người đã tiếp xúc với cô.
- Theo quan chức địa phương Elena Sofina, 60% số người bị cách ly đã được cho về và chưa có “chẩn đoán nguy hiểm” nào được xác nhận.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết Nga đã thông báo không có ca dịch hạch nào tại thành phố Irkutsk. Tuy nhiên, Reuters chưa thể xác định liệu điều này có đồng nghĩa với việc loại trừ hoàn toàn khả năng dịch hạch trong trường hợp của nữ nhân viên hay không.
Dịch hạch: căn bệnh cổ xưa nhưng có thể chữa trị
Dịch hạch do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra, chủ yếu lưu hành ở các loài thú nhỏ và bọ chét, nhưng có thể lây sang người qua vết cắn của bọ chét nhiễm bệnh, qua hít phải giọt bắn đường hô hấp hoặc hiếm hơn là qua ăn uống. Bệnh có ba thể: thể hạch phổ biến nhất, thể nhiễm khuẩn huyết và thể phổi, nguy hiểm nhất vì có thể lây trực tiếp giữa người với người qua giọt bắn.
Nếu không được điều trị, tỷ lệ tử vong của bệnh lên tới 30-100%. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm, dịch hạch có thể được chữa khỏi bằng kháng sinh. Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng giống cúm sau thời gian ủ bệnh từ một đến bảy ngày, gồm sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau người, nôn và buồn nôn.
Phản ứng quốc tế
Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi cái chết của nữ nhân viên là “một vấn đề lớn đối với Nga” và đề nghị giúp Moscow xử lý. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng Nga nên chia sẻ thêm thông tin về vụ việc.
Kazakhstan, Kyrgyzstan và Uzbekistan cho biết đã tăng cường các biện pháp phòng ngừa tại biên giới để ngăn chặn nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm. Trong khi đó, các chuyên gia y tế công cộng kêu gọi thận trọng, nhấn mạnh rằng mới chỉ có một ca được báo cáo và nhà chức trách Nga khẳng định không có bằng chứng cho thấy nạn nhân nhiễm dịch hạch.
Nỗi lo của thời hậu COVID-19
Đại dịch COVID-19 đã khiến thế giới nhạy cảm hơn với nguy cơ xuất hiện các bệnh mới nguy hiểm. Mỗi thông tin về cụm bệnh không rõ nguyên nhân hay sự cố phòng thí nghiệm giờ đây đều có thể nhanh chóng gây hoang mang trên mạng. Phần lớn giới khoa học tin rằng virus gây COVID-19 có nguồn gốc từ động vật, dù một số ý kiến cho rằng nó rò rỉ từ phòng thí nghiệm.
Vụ việc ở Irkutsk cho thấy tầm quan trọng của sự minh bạch. Khi thông tin chính thức chậm trễ hoặc thiếu chi tiết, tin đồn sẽ lấp đầy khoảng trống, và nỗi sợ có thể lan nhanh hơn bất kỳ mầm bệnh nào.
