Một năm để giảm rủi ro nguồn cung, không phải thay đổi mục tiêu
Dan Jørgensen nói trước Nghị viện châu Âu rằng ông đã yêu cầu các cơ quan chuyên môn xem xét hoãn các điều khoản liên quan phần nhập khẩu của Regulation (EU) 2024/1787. Theo lộ trình hiện hành, từ ngày 1/1/2027 các hợp đồng dầu thô, khí tự nhiên và than ký mới hoặc gia hạn sau ngày 4/8/2024 phải chứng minh hệ thống đo lường, báo cáo và xác minh methane ở cấp nhà sản xuất tương đương chuẩn EU. Ủy ban hiện cân nhắc dời bước này thêm một năm.
Điểm đáng chú ý là Brussels không muốn biến trì hoãn thành rút lui. Jørgensen nhấn mạnh các chính phủ thành viên phải sử dụng khoảng thời gian bổ sung để hoàn thiện cơ quan thực thi, hướng dẫn hợp đồng và cơ chế kiểm tra, thay vì coi đây là cơ hội hoãn vô thời hạn. Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen cũng nói các nhà xuất khẩu sẽ có thêm một năm chuẩn bị, trong bối cảnh doanh nghiệp và người tiêu dùng đang chịu áp lực lớn từ giá năng lượng.
Chiến tranh Iran biến vấn đề kỹ thuật thành bài toán an ninh năng lượng
Quy định methane được thông qua khi EU muốn sử dụng sức mua khổng lồ của mình để buộc chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu minh bạch hơn. Nhưng năm 2026, bối cảnh thay đổi mạnh.
Xung đột Iran làm gián đoạn thương mại năng lượng Trung Đông, khiến giá dầu và sản phẩm tinh chế tăng, trong khi châu Âu tiếp tục phụ thuộc nhiều vào LNG nhập khẩu để thay thế phần lớn nguồn khí Nga đã mất sau chiến tranh Ukraine.
Pháp và khoảng một chục nước EU lập luận rằng việc thực thi ngay có thể tạo rủi ro pháp lý cho nhà nhập khẩu hoặc khiến một số nhà cung cấp ưu tiên châu Á, nơi không có cùng yêu cầu. Czechia và Italy đã đề nghị hoãn tới ba năm. Mỹ - hiện là nguồn LNG lớn nhất của châu Âu - cũng gây sức ép để Brussels làm mềm cách áp dụng. Tuy nhiên, Reuters cho biết hiện vẫn khó xác định quy định có thực sự làm thay đổi hợp đồng năng lượng hay không vì phần lớn điều khoản thương mại không được công khai.
“Chúng tôi không dự kiến việc hoãn này kéo dài hơn một năm.” Dan Jørgensen.
Methane ít được chú ý hơn CO2 nhưng có tác động khí hậu rất mạnh
Methane là khí nhà kính tồn tại trong khí quyển ngắn hơn CO2 nhưng giữ nhiệt mạnh hơn trong những thập niên đầu sau khi phát thải. Vì vậy, giảm rò rỉ methane từ khai thác, xử lý và vận chuyển dầu khí được xem là một trong những cách nhanh nhất để làm chậm tốc độ nóng lên trong ngắn hạn. Ủy ban châu Âu gọi Regulation 2024/1787 là bộ quy tắc methane đầu tiên của EU áp dụng cả trong nội khối lẫn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Luật được triển khai theo nhiều nấc. Sau yêu cầu tương đương về đo lường–báo cáo–xác minh, từ ngày 5/8/2028 nhà nhập khẩu phải báo cáo cường độ methane của dầu, khí và than nhập khẩu theo phương pháp do Ủy ban quy định. Từ ngày 5/8/2030, các hợp đồng mới hoặc gia hạn còn phải đáp ứng một giới hạn cường độ methane. Thiết kế theo giai đoạn giúp doanh nghiệp có thời gian thích nghi, đồng thời tạo một tiêu chuẩn có thể ảnh hưởng tới nhà sản xuất ngoài châu Âu.
Một sự trì hoãn ngắn có thể hợp lý, nhưng chi phí của sự mơ hồ cũng rất lớn
Lập luận ủng hộ hoãn một năm dựa trên tính thực dụng: nếu hướng dẫn chưa hoàn chỉnh, cơ quan quốc gia chưa sẵn sàng và thị trường LNG đang căng thẳng, ép áp dụng quá nhanh có thể làm tăng chi phí mà không chắc giảm được nhiều phát thải. Khoảng thời gian thêm có thể được dùng để chuẩn hóa dữ liệu, làm rõ trách nhiệm trong chuỗi hợp đồng phức tạp và tránh các tranh chấp pháp lý giữa nhà nhập khẩu với nhà sản xuất ở nước thứ ba.
Nhưng trì hoãn càng dài, động lực đầu tư vào đo lường và giảm rò rỉ càng yếu. Chính sách khí hậu thường mất hiệu lực không phải vì mục tiêu bị hủy bỏ hoàn toàn, mà vì thời hạn liên tục trượt đi. Vì thế, quyết định của EU sẽ được đánh giá qua hai câu hỏi: một năm có thực sự giúp doanh nghiệp sẵn sàng hơn hay chỉ kéo dài sự bất định; và sau một năm, Brussels có đủ ý chí chính trị để thực thi những quy định đã gây tranh cãi hay không.
