Ý tưởng hệ thống 'Người sống sót chỉ định' tại Anh

Khác với kịch bản giả tưởng trên Netflix "Designated Survivor" xoay quanh một chính trị gia Mỹ bất ngờ lên nắm quyền sau vụ đánh bom tàn phá Tổng thống và nội các, Anh hiện thực hóa mô hình tương tự để bảo đảm sự liên tục của chính phủ trong trường hợp khẩn cấp. Theo nguồn tin từ Whitehall, một nhóm các bộ trưởng trong Nội các Anh sẽ luân phiên giữ vai trò "Người sống sót chỉ định", được giao nhiệm vụ rời khỏi các sự kiện quốc gia lớn như Lễ khai mạc Quốc hội để luôn ở vị trí an toàn, sẵn sàng tiếp quản quyền lực nếu xảy ra một cuộc tấn công nhằm vào Thủ tướng và các lãnh đạo cấp cao.

Đây là biện pháp đột phá nhằm ngăn chặn nguy cơ mất quyền chỉ huy khi ban lãnh đạo bị tấn công hoặc mất khả năng điều hành, còn gọi là "cuộc tấn công hạ đầu", nhất là trong bối cảnh rủi ro an ninh quốc gia tăng cao. Mô hình được cho là lấy cảm hứng từ hệ thống được Mỹ áp dụng lâu nay, như trong phim đã đề cập, nơi nhân vật Tom Kirkman lên đứng đầu Nhà Trắng sau thảm họa.

Bối cảnh thúc đẩy thiết lập hệ thống mới

Kế hoạch này được tăng cường sau sự kiện cựu Thủ tướng Boris Johnson suýt chết vì Covid-19 vào tháng 4 năm 2020. Khoảng thời gian đó, Whitehall lo ngại sự thiếu chuẩn bị và khả năng xuất hiện khoảng trống quyền lực, gây ra sự hỗn loạn tại trung tâm chính phủ Anh, đặc biệt là tại số 10 phố Downing. Cùng lúc, mối đe dọa quân sự từ Nga đang gia tăng được coi là yếu tố thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách phải có biện pháp dự phòng mới.

Trước đó, Anh có kế hoạch thời Chiến tranh Lạnh để nhanh chóng đưa Thủ tướng vào các hầm trú ẩn an toàn nếu xảy ra tấn công hạt nhân, nhưng sau 1991, kế hoạch này đã không được duy trì. Giờ đây, với hệ thống "Người sống sót chỉ định", Chính phủ Anh xác định rằng an ninh quốc gia đã thay đổi và cần chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, đề phòng mọi kịch bản bất ngờ.

Triển khai và vận hành hệ thống tại các sự kiện quan trọng

Thông tin từ The Mail on Sunday tiết lộ, Bộ trưởng Bộ Y tế Andy Burnham sẽ phê duyệt danh sách các bộ trưởng luân phiên giữ vai trò "Người sống sót chỉ định" tại những sự kiện quốc gia như đám cưới hoàng gia, tang lễ cấp cao, hay Lễ khai mạc Quốc hội – những nơi tập trung đông đủ thành viên Nội các. Mỗi người trong danh sách sẽ nhận được đào tạo từ các cơ quan an ninh đồng thời được cung cấp thiết bị liên lạc bảo mật để xử lý các tình huống khẩn cấp.

Advertisement300 × 250

Trong các cuộc họp Nội các, người ít quan trọng hoặc không có mặt tại London cũng sẽ được giao phó vai trò này để có thể thay thế Thủ tướng trong trường hợp cần thiết. Hệ thống này là sự mở rộng của cách làm hiện có, vốn được thiết lập sau vụ tấn công 11/9 nhằm xử lý các tình huống khẩn cấp mà Thủ tướng mất liên lạc. Nó bao gồm việc quyết định liệu có nên bắn hạ máy bay bị đánh cướp hay không – một việc đòi hỏi sự nhanh nhạy và quyền hạn cao.

Minh chứng thực tế và những thách thức từ quá khứ

Một ví dụ minh họa cho sự cần thiết của hệ thống này diễn ra trong tang lễ Nữ hoàng Elizabeth năm 2022. Sir Simon Clarke, khi đó là Bộ trưởng Nhà ở, đã được giao nhiệm vụ làm "Người sống sót chỉ định" vì ông được cho là phù hợp để ra quyết định khẩn cấp nếu Thủ tướng bị mất liên lạc. Ông cũng có đặc điểm cá nhân là bị chứng sợ không gian mở (agoraphobia), điều khiến ông ít xuất hiện công khai và phù hợp với việc duy trì khả năng chỉ đạo trong hoàn cảnh nguy cấp.

Năm 2020, khi Boris Johnson nhiễm Covid-19, tình hình chính phủ chìm trong hỗn loạn. Hành pháp Anh chính thức giao quyền cho Ngoại trưởng Dominic Raab thay mặt Thủ tướng, tuy nhiên truyền thông và các nguồn tin cho biết Lee Cain, Giám đốc truyền thông số 10, mới là người thực sự điều hành đất nước suốt khoảng hai tuần. Một quan chức Nội các cho biết: "Lúc đó không có kế hoạch rõ ràng, khiến mọi người hoang mang và lo lắng vì không biết ai thực sự chịu trách nhiệm."

Cam kết của Chính phủ Anh về sự liên tục của điều hành

Phát ngôn viên Chính phủ Anh khẳng định: "Chính phủ luôn có các kế hoạch dự phòng kỹ lưỡng cho nhiều tình huống khác nhau nhằm đảm bảo tính liên tục trong hoạt động điều hành quốc gia. Tuy nhiên, vì lý do an toàn và bảo mật quốc gia, chúng tôi không công bố chi tiết về những cơ chế cụ thể này."

Chiến lược mới cho thấy Chính phủ Anh nhận thức sâu sắc về sự thay đổi trong môi trường an ninh toàn cầu và đã hành động từng bước để bảo vệ quyền lực trung ương và sự ổn định của quốc gia trong mọi tình huống nguy hiểm.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Chính phủ Anh áp dụng mô hình 'Người sống sót chỉ định' để đảm bảo sự liên tục của chính phủ trong khủng hoảng.
  • Hệ thống được tăng cường sau sự kiện Thủ tướng Boris Johnson suýt chết vì Covid-19 năm 2020.
  • Một số bộ trưởng cấp cao luân phiên vắng mặt tại sự kiện quốc gia lớn để sẵn sàng tiếp quản quyền lực khi cần.
  • Hệ thống được đào tạo kỹ lưỡng và trang bị thiết bị liên lạc bảo mật cho các bộ trưởng giữ vai trò quan trọng.
  • Năm 2020, việc điều hành rơi vào hỗn loạn khi Boris Johnson nhiễm bệnh, cho thấy sự thiếu kế hoạch dự phòng trước đó.

Đăng ký bản tin QMVN