Vụ tấn công ở Trier và tác động tới hệ thống giám sát người bệnh tâm thần

Ngày 10 giờ sáng một ngày cuối tuần gần đây tại thành phố Trier, sinh viên lịch sử 22 tuổi Marius Dick đã bị một người đàn ông cùng độ tuổi dùng dao đâm khi đang trên đường về nhà. Hung thủ, một người Afghanistan làm việc cho công ty cơ khí kim loại tại Trier, trốn thoát ngay sau đó nhưng nhanh chóng bị cảnh sát bắt giữ và thừa nhận hành vi. Nạn nhân đã tử vong, và theo điều tra, anh được coi là "nạn nhân tình cờ".

Kẻ gây án từng được điều trị trong một cơ sở tâm thần trước đó, điều này khiến gia đình nạn nhân lên tiếng kêu gọi chính phủ Đức thay đổi để ngăn chặn những vụ việc tương tự. Cha của Marius Dick phát biểu trên báo Bild rằng vụ việc của con trai mình cần đánh thức dư luận và nhà chức trách tại Đức.

Tác động từ vụ tấn công bằng dao tại Aschaffenburg năm ngoái

Trước đó, nước Đức từng trải qua một vụ tấn công khủng khiếp tại Aschaffenburg, khi một người đàn ông gây ra vụ tấn công bằng dao nhằm vào trẻ em trong công viên. Hai người, trong đó có một trẻ 2 tuổi và một người đi đường cố gắng ngăn chặn hung thủ, đã thiệt mạng. Hung thủ là người xin tị nạn và cũng có tiền sử bệnh tâm thần nặng.

Sự kiện này đã khiến cuộc tranh luận về việc giám sát và hỗ trợ người bệnh tâm thần ở Đức nóng lên, đồng thời tác động đến chiến dịch tranh cử quốc hội tại Đức. Liên minh Dân chủ Cơ Đốc giáo (CDU) đã đưa ra dự luật kiểm soát người nhập cư liên quan đến vấn đề này, chấp nhận cả sự ủng hộ từ đảng AfD.

Luật hỗ trợ người bệnh tâm thần (PsychKHG) và các nỗ lực cải cách

Mỗi bang tại Đức đều có luật Psychisch-Kranken-Hilfe-Gesetze (PsychKHG) quy định việc chăm sóc, quyền lợi, và các quy trình cho người bệnh tâm thần, bao gồm cả việc bắt buộc điều trị tập trung (gọi là cưỡng chế). Luật này nhằm quản lý những người có thể gây nguy hiểm cho bản thân hoặc cộng đồng dù chưa phạm tội.

Nỗ lực cải cách luật nhằm tăng cường sự phối hợp giữa ngành y tế và cơ quan an ninh, bao gồm việc cảnh sát nhận được thông tin kịp thời về những người bệnh có nguy cơ gây hại sau khi được xuất viện.

Phản ứng và tranh luận từ các chuyên gia và xã hội

Tại bang Hessen, chính quyền do đảng CDU và SPD điều hành đã tiến hành sửa đổi PsychKHG vào năm ngoái sau vụ Aschaffenburg. Việc thông báo người bệnh tâm thần có thể nguy hiểm đến cơ quan an ninh là điểm gây tranh cãi, khiến công luận phản ứng dữ dội với cáo buộc kỳ thị người bệnh tâm thần.

Advertisement300 × 250

Các chuyên gia như bác sĩ tâm thần Thomas Schillen đã cảnh báo trong buổi điều trần tại quốc hội bang Hessen rằng sự mở rộng khái niệm "lo ngại nguy cơ" có thể khiến các bệnh viện gửi nhiều báo cáo không cần thiết để tự bảo vệ, dẫn tới việc cảnh sát quá tải với các thông tin và những trường hợp thực sự nguy hiểm có thể bị bỏ sót.

Mặc dù bị phản đối, luật vẫn được thông qua và từ đó đến tháng 4 năm 2026, đã có 91 báo cáo được gửi lên, trong đó 34 trường hợp dẫn đến hội nghị bàn tròn nhằm đánh giá mức độ nguy hiểm.

Những quan điểm khác nhau về hiệu quả và tác động của luật mới

Chánh văn phòng tâm thần tại Hanau, ông Schillen cho rằng chỉ một vài trường hợp người bệnh thực sự có nguy cơ phạm tội nghiêm trọng thực sự cần được báo cáo, và số lượng này chỉ khoảng vài ca mỗi năm.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng hầu hết người bệnh tâm thần không phải là mối đe dọa đến an ninh, và pháp luật không nên tạo ra sự kỳ thị hoặc làm gia tăng nỗi sợ hãi trong cộng đồng người bệnh.

Nhà tâm thần học Thomas Pollmächer, Chủ tịch Hiệp hội các bác sĩ tâm thần DGPPN, cho rằng việc gửi dữ liệu cảnh báo cho cảnh sát mỗi khi có nghi ngờ nhỏ nhất có thể phản tác dụng, làm xấu thêm tình hình an ninh và làm giảm sự tin tưởng của bệnh nhân vào hệ thống y tế.

Thách thức trong việc quản lý và hỗ trợ người bệnh tâm thần nguy hiểm

Trọng tâm của các biện pháp phòng ngừa không phải để xử lý hành vi phạm tội đã xảy ra mà nhằm ngăn chặn các vụ việc tiềm ẩn như thảm họa học đường, bạo lực gia đình và hành vi khủng bố. Do đó, các buổi hội nghị xuyên ngành được tổ chức để đánh giá nguy cơ và đề xuất giải pháp hỗ trợ hoặc can thiệp.

Ông Carsten Schenk, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tâm lý cảnh sát, cho biết trong các hội nghị này, sự chú ý được đặt vào việc đánh giá sức bền của cá nhân trong xã hội và nhận diện những trường hợp có nguy cơ tự tử cao, bởi những người có ý định tự tử thường có nguy cơ bạo lực cao nhất do họ đã từ bỏ sự gắn bó xã hội.

Các biện pháp có thể bao gồm cảnh báo người có nguy cơ, tăng cường tuần tra hoặc tạm giữ người nếu nghi ngờ có hành vi phạm tội sắp xảy ra. Tuy chưa có đánh giá đầy đủ về tác động của luật mới, cảnh sát ủng hộ sự phối hợp thông tin tốt hơn với đơn vị y tế.

Nhu cầu xây dựng hệ thống hỗ trợ sau xuất viện

Ông Pollmächer nhấn mạnh rằng việc tập trung vào vai trò cảnh sát có thể làm giảm hiệu quả trong việc chăm sóc người bệnh tâm thần. Ông cho biết những người bệnh được chăm sóc và phục hồi trong bệnh viện rồi được xuất viện thường vẫn thiếu các dịch vụ hỗ trợ ngoại trú kịp thời, dẫn tới nguy cơ tái phát cao.

Các chương trình hỗ trợ ngoại trú chất lượng cao hiện chủ yếu có ở Hamburg và Bayern, trong khi nhiều bang khác vẫn chưa đầy đủ, tạo nên khoảng trống trong hệ thống chăm sóc dài hạn cho các bệnh nhân có nguy cơ cao.

Đây là vấn đề cần được chính quyền các bang và liên bang tiếp tục quan tâm để giảm thiểu nguy cơ tái phát và đảm bảo an toàn cho cả người bệnh và cộng đồng.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Sự việc Marius Dick bị đâm ở Trier đặt ra câu hỏi về việc giám sát hiệu quả người bệnh tâm thần có nguy cơ gây hại.
  • Luật PsychKHG được nhiều bang Đức áp dụng nhằm quản lý và hỗ trợ bệnh nhân tâm thần, bao gồm cả việc cưỡng chế điều trị.
  • Việc mở rộng báo cáo người bệnh tâm thần có thể gây quá tải cho cảnh sát và tạo tâm lý e ngại trong bệnh nhân.
  • Hội nghị liên ngành là phương thức phòng ngừa chính để đánh giá nguy cơ và phối hợp can thiệp.
  • Hệ thống hỗ trợ sau xuất viện còn thiếu hụt, nhất là dịch vụ ngoại trú cho bệnh nhân có nguy cơ cao.

Đăng ký bản tin QMVN