Hai tòa án, hai chiến lược kháng cáo
Trong phiên ngày 16/11, luật sư Robert Giuffra Jr. đề nghị các thẩm phán liên bang nhanh chóng can thiệp và đưa vụ án hình sự từ tòa bang sang hệ thống liên bang. Theo phía ông Trump, lộ trình này tạo điều kiện xem xét yêu cầu hủy bản án dựa trên học thuyết miễn trừ tổng thống. Luật sư còn muốn tạm dừng quá trình phúc thẩm ở bang, vốn đã bước sang giai đoạn nghị án.
Nhưng chính câu hỏi thủ tục trở thành trở ngại. Thẩm phán John M. Walker Jr. hỏi các tài liệu và tranh luận đã nộp tại tòa bang sẽ được xử lý như thế nào nếu vụ án được chuyển. Chánh thẩm Raymond J. Lohier Jr. đặt vấn đề liệu Quốc hội thực sự đã cho phép một cơ chế chuyển hồ sơ sau khi bồi thẩm đoàn tuyên án hay chưa. Hội đồng chưa ra quyết định ngay sau hơn một giờ tranh luận.
Ở hướng còn lại, Tòa phúc thẩm bang New York đã nghe các bên trình bày ngày 5/11. Nhóm luật sư của tổng thống phản đối cách công tố sử dụng chứng cứ liên quan những cuộc trò chuyện và hoạt động trong Nhà Trắng. Văn phòng Công tố quận Manhattan bác bỏ yêu cầu đảo ngược bản án. Hai quá trình có thể tác động qua lại, nhưng không thể coi việc một tòa thụ lý tranh luận là dấu hiệu bản án đã bị xóa.
Tranh luận về quyền miễn trừ và thẩm quyền
Trung tâm tranh luận là phán quyết năm 2024 của Tòa án Tối cao Mỹ về quyền miễn trừ của tổng thống đối với hành vi thuộc thẩm quyền chính thức. Phía ông Trump cho rằng công tố đã đưa vào hồ sơ các tài liệu hoặc lời khai gắn với hoạt động công vụ, khiến việc kết tội thiếu cơ sở hợp pháp.
Đây là luận điểm mà các thẩm phán phải đánh giá trên nội dung chứng cứ cụ thể chứ không chỉ tên gọi của vụ án.
Ngược lại, thẩm phán liên bang Alvin Hellerstein từng nhiều lần từ chối chuyển hồ sơ. Theo lập luận của ông, việc trả tiền để ngăn một thông tin đời tư được công khai và những bước che giấu đi kèm không tự động trở thành hành vi tổng thống chỉ vì người liên quan sau đó giữ chức vụ cao nhất nước Mỹ. Tòa phúc thẩm liên bang trước đây đã yêu cầu xem xét kỹ hơn một số vấn đề, nhưng không ra lệnh chấp nhận đề nghị của ông Trump.
Luật sư của tổng thống cũng cho rằng công tố đã dựa vào những cáo buộc thuộc lĩnh vực luật bầu cử liên bang, vốn không thích hợp để nâng đỡ một vụ án theo luật bang. Phía công tố bảo vệ thẩm quyền truy tố hành vi làm sai lệch hồ sơ kinh doanh tại New York. Đây là sự khác biệt giữa câu hỏi ai có thẩm quyền xét xử và câu hỏi chứng cứ có đủ sức duy trì kết luận có tội.
Một bản án không kèm hình phạt vẫn mang sức nặng
Tháng 5/2024, bồi thẩm đoàn Manhattan kết luận ông Trump phạm 34 tội danh làm giả hồ sơ kinh doanh liên quan cách hạch toán khoản thanh toán cho Stormy Daniels trước cuộc bầu cử năm 2016. Ông Trump phủ nhận hành vi sai trái và tiếp tục phản đối phán quyết. Việc kháng cáo là quyền tố tụng bình thường, không đồng nghĩa đã có kết luận mới về sự vô tội hay có tội.
Tại phiên tuyên án sau đó, tòa không áp đặt hình phạt tù, tiền phạt hay quản chế. Vì thế cuộc đấu pháp lý hiện nay chủ yếu hướng tới việc xóa bỏ phán quyết kết tội và những hệ quả lịch sử, chính trị, pháp lý của nó, thay vì giải quyết một thời hạn thi hành án. Ông Trump đã trở lại Nhà Trắng nhưng bản án của tòa bang vẫn là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử Mỹ.
Đối với công chúng, những diễn biến này dễ gây hiểu nhầm vì một vấn đề có thể cùng lúc xuất hiện ở nhiều cấp tòa. Cần tách rõ ba lớp: sự tồn tại của bản án, tranh chấp về thủ tục chuyển hệ thống xét xử, và tranh chấp về nội dung chứng cứ. Cho tới khi tòa có quyết định mới, việc tranh luận về khả năng hủy án vẫn chỉ là quá trình tố tụng đang diễn ra.

















