Thương mại đi ngược chiều căng thẳng chính trị
U.S. Census Bureau cho thấy xuất khẩu hàng hóa Mỹ sang Cuba tăng từ 64,9 triệu USD trong tháng 1 lên 148,9 triệu USD trong tháng 7. Tổng cộng bảy tháng đầu năm 2026, Mỹ xuất sang Cuba khoảng 674 triệu USD hàng hóa, trong khi nhập khẩu từ đảo quốc này chỉ khoảng 500.000 USD. Cán cân thương mại vì thế gần như hoàn toàn nghiêng về phía Mỹ.
Đà tăng diễn ra đúng lúc quan hệ song phương căng thẳng hơn. Ngày 3/9, Washington công bố thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào năm doanh nghiệp Cuba và Fidel Ernesto Castro, cháu nội của cựu Chủ tịch Raúl Castro. Reuters cho biết các thực thể bị nhắm tới liên quan tới ngân hàng, nickel và năng lượng.
Nhiên liệu và phương tiện tạo nên mô hình mới
Cơ cấu thương mại năm nay cho thấy thay đổi đáng kể. Theo U.S.-Cuba Trade and Economic Council, xuất khẩu nhiên liệu và dầu của Mỹ sang Cuba đạt khoảng 95,7 triệu USD trong sáu tháng đầu năm 2026. Riêng tháng 6 đạt gần 47,8 triệu USD.
Phương tiện vận tải cũng nổi lên. Trong nửa đầu năm, ô tô, xe tải, xe máy, xe đạp và các phương tiện khác từ Mỹ xuất sang Cuba vượt 41 triệu USD, theo số liệu được 14ymedio dẫn lại. Những mặt hàng này gắn trực tiếp với nhu cầu đi lại, vận chuyển và hoạt động của khu vực kinh doanh tư nhân.
Thực phẩm lại đi theo hướng khác. Xuất khẩu nông sản và thực phẩm Mỹ sang Cuba đạt khoảng 218,8 triệu USD trong sáu tháng đầu năm, giảm 10% so với cùng kỳ 2025. Thịt gà vẫn quan trọng, nhưng mức giảm chung phản ánh sức mua trong nước đang chịu áp lực.
Một quan hệ kinh tế không thể nhìn bằng hai màu
Nghịch lý bắt nguồn một phần từ cấu trúc đặc biệt của quan hệ Mỹ - Cuba. Lệnh cấm vận đã tồn tại nhiều thập niên, nhưng không đồng nghĩa mọi hoạt động thương mại đều bị cấm.
Sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân Cuba cũng tạo thêm nhu cầu đối với hàng hóa Mỹ. Một phân tích được 14ymedio dẫn lại cho biết xuất khẩu Mỹ sang Cuba tăng mạnh từ năm 2021 đến 2025.
Vì vậy, 674 triệu USD không nên được hiểu đơn giản là dấu hiệu hai chính phủ đang xích lại gần nhau. Đối thoại chính trị hiện rất hạn chế.
Khi chính sách đối ngoại đi vào đời sống
Đằng sau thống kê là cuộc sống thường ngày của người dân. Cuba đang trải qua khủng hoảng năng lượng và kinh tế nghiêm trọng.
Trong hoàn cảnh ấy, một lô thực phẩm, thuốc, xe tải hay nhiên liệu không chỉ là một mục trong bảng thống kê. Chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới việc một cửa hàng có hoạt động, một gia đình có bảo quản được thực phẩm hay một doanh nghiệp nhỏ có duy trì việc làm.
Điều đó không xóa đi những bất đồng sâu sắc về chính trị, nhân quyền và mô hình phát triển. Nhưng nó nhắc rằng hiệu quả của chính sách cần được nhìn cả qua tác động tới đời sống. Hai chính phủ có thể xa cách, còn nhu cầu thiết yếu của con người vẫn tiếp tục.

















