Moody's lần thứ hai hạ tín nhiệm Botswana trong chưa đầy một năm, “viên kim cương” của châu Phi chao đảo vì thị trường đá quý suy sụp

Quyết định của Moody's được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Ndaba Gaolathe cho biết thâm hụt ngân sách năm tài chính hiện tại dự kiến sẽ nhỏ hơn nhiều, nhờ nguồn thu từ ngân hàng trung ương cao hơn kỳ vọng và các biện pháp kiềm chế chi tiêu.

Dù vậy, Moody's cho rằng những điểm sáng này chưa đủ bù đắp các lỗ hổng. Theo cơ quan này, doanh thu kim cương giảm, khoản thu từ Liên minh Hải quan Nam Phi (SACU), một nguồn thu chính của chính phủ, thấp hơn dự kiến, và các sắc thuế mới không mang lại nguồn thu như mong đợi đã làm suy yếu vị thế tài chính của Botswana.

Trong nhiều thập kỷ, kim cương là trụ cột giúp Botswana xây trường học, bệnh viện và đường sá. Nhưng thị trường toàn cầu đã rơi vào suy thoái kéo dài.

Nhu cầu tại các thị trường lớn yếu đi, trong khi kim cương nhân tạo, rẻ hơn nhiều và gần như không thể phân biệt bằng mắt thường, ngày càng được người tiêu dùng trẻ ưa chuộng.

Với một nền kinh tế mà kim cương chiếm khoảng ba phần tư thu nhập ngoại tệ, mỗi đợt giảm giá đều lan nhanh sang ngân sách, việc làm và đời sống người dân.

Moody's còn cảnh báo có thể tiếp tục hạ bậc nếu Botswana tăng mạnh cổ phần tại De Beers thông qua các giao dịch vay nợ. Tập đoàn khai khoáng Anglo American đang bán De Beers và đặt mục tiêu hoàn tất thương vụ trong quý cuối năm nay.

Với Botswana, nắm giữ nhiều hơn “con gà đẻ trứng vàng” có thể giúp quốc gia chủ động hơn trong chuỗi giá trị kim cương. Nhưng nếu phải vay để mua trong lúc thị trường suy yếu, gánh nặng nợ có thể trở nên khó kiểm soát.

Việc triển vọng được nâng lên ổn định cho thấy Moody's vẫn để ngỏ khả năng phục hồi. Theo cơ quan này, chính sách tài khóa chặt chẽ hơn cùng sự phục hồi bền vững của doanh thu kim cương có thể làm chậm tốc độ tích lũy nợ.