Malaysia tăng cường giám sát Biển Đông giữa tranh chấp với Philippines

Malaysia đang tích cực nâng cấp năng lực giám sát vùng biển phía đông nước này qua việc triển khai hệ thống radar tầm xa tại đảo Swallow Reef, hay còn gọi là Pulau Layang-Layang, nhằm tăng cường khả năng phát hiện các nguy cơ xung quanh quần đảo Trường Sa. Bên cạnh đó, nước này vừa đưa vào hoạt động các máy bay không người lái thế hệ mới để phục vụ nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát trên vùng biển Malaysia.

Bộ trưởng Quốc phòng Mohamed Khaled Nordin cho biết hệ thống radar mới sẽ cung cấp hình ảnh rõ nét hơn về các chuyển động của máy bay, góp phần củng cố vị thế an ninh tại khu vực trọng yếu này. "Chúng ta đã tăng cường hiện diện tại đảo Pulau Layang-Layang và sẽ lắp thêm radar để nâng cao năng lực giám sát," ông Khaled phát biểu tại một sự kiện vận động bầu cử ở Negeri Sembilan.

Tranh chấp Sabah và phản ứng mạnh mẽ của Malaysia

Song song với việc tăng cường hệ thống phòng thủ, Malaysia vừa gửi công hàm ngoại giao mạnh mẽ đến một quốc gia không được nêu tên có tuyên bố chủ quyền một phần lãnh thổ Malaysia. Ngoại trưởng Mohamad Hasan nhấn mạnh rằng cư dân tại lãnh thổ này từng tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân được Liên Hợp Quốc công nhận, đồng thời có nghị quyết của Hội đồng Bảo an xác nhận lựa chọn này, vì vậy không còn cơ sở để tranh chấp chủ quyền.

Advertisement300 × 250

Phát biểu của ông Mohamad được cho là nhằm ám chỉ tuyên bố yêu sách lâu dài của Philippines đối với bang Sabah trên đảo Borneo. Nhà chiến lược địa chính trị Azmi Hassan thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Nusantara cho biết Malaysia đã phản đối trực tiếp yêu sách này với Manila. Bộ Ngoại giao Philippines từng tái khẳng định yêu sách Sabah trong tháng 2 qua, viện dẫn Luật Vùng Biển 2024 bảo lưu các tuyên bố hợp pháp của nước này đối với một phần Bắc Borneo (tên cũ của Sabah).

Cuộc tranh cãi căng thẳng hơn khi Thượng nghị sĩ Robin Padilla bên Philippines kêu gọi Tổng thống Ferdinand Marcos Jnr khôi phục và củng cố yêu sách chủ quyền. Malaysia đáp trả bằng việc sẽ gửi công hàm ngoại giao để khẳng định rõ Sabah là một phần của liên bang Malaysia, dựa trên quyền tự quyết của người dân Sabah qua ủy ban Cobbold năm 1962 và nhiệm vụ đánh giá của Liên Hợp Quốc trước khi Malaysia thành lập năm 1963.

Vị trí chiến lược của đảo Swallow Reef và nâng cấp hệ thống giám sát

Đảo tư nhân Swallow Reef rộng 35 ha, cách thành phố Kota Kinabalu của Sabah khoảng 300 km, được Malaysia duy trì từ năm 1984 làm căn cứ tiền tiêu cho hải quân Hoàng gia Malaysia. Đảo này cũng là nơi căng thẳng về chủ quyền khi Trung Quốc và Việt Nam có tuyên bố chồng lấn. Một radar hàng hải hiện hữu được lắp đặt trước đây để theo dõi tàu thuyền, trong khi radar giám sát không quân tầm xa mới dự kiến hoạt động năm 2029 sẽ giúp mở rộng phạm vi theo dõi các chuyến bay quanh phía nam quần đảo Trường Sa.

Bên cạnh đó, Malaysia đã đưa vào sử dụng loại máy bay không người lái Anka-S do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất trên đảo Labuan, gần Sabah, nhằm phục vụ công tác tình báo và giám sát. Theo Bộ trưởng Mohamad, đây là tài sản quan trọng để tăng cường quản lý và bảo vệ vùng biển của Malaysia.

Áp lực từ Trung Quốc và thách thức an ninh hàng hải

Phía tây đảo là rạn san hô Luconia và các mỏ năng lượng ngoài khơi bang Sarawak. Nhà nghiên cứu Ray Powell thuộc dự án Minh bạch Hàng hải SeaLight của Đại học Stanford cho biết các tàu của lực lượng tuần duyên Trung Quốc liên tục tuần tra xâm nhập vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia, trong đó có các hoạt động gần Swallow Reef. Mặc dù không có dấu hiệu khủng hoảng lớn ngay tại đảo này, tình hình vẫn được duy trì ở mức căng thẳng với sự hiện diện liên tục của các tàu Trung Quốc.

Nhà phân tích Collin Koh từ Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, Singapore, đánh giá việc trang bị radar mới sẽ giúp lực lượng vũ trang Malaysia có thể mở rộng tầm quan sát về phía bắc, hỗ trợ công tác giám sát không gian trên biển hiệu quả hơn. Tuy nhiên, ông Koh cũng cảnh báo rằng việc nâng cấp hệ thống phát hiện chỉ là một phần, trong khi Malaysia vẫn còn thiếu các chiến đấu cơ hiện đại để đáp ứng yêu cầu phòng không ở Đông Malaysia.

Vụ việc hồi tháng 5/2021 khi Malaysia điều động chiến đấu cơ Hawk để đáp trả 16 máy bay quân sự Trung Quốc gần rạn Luconia cho thấy mức độ nghiêm trọng của thách thức. Malaysia sau đó đã triệu tập đại sứ Trung Quốc để phản đối việc vi phạm không phận và chủ quyền. Theo ông Koh, nếu Malaysia không trang bị thêm máy bay chiến đấu đa nhiệm hiện đại, Đông Malaysia sẽ phải dựa nhiều hơn vào radar mặt đất và các máy bay nhẹ trong thời gian tới.

Động thái nâng cấp hệ thống giám sát của Malaysia phản ánh nỗ lực củng cố an ninh hàng hải trước áp lực từ các bên tranh chấp và bảo vệ lợi ích quốc gia trong khu vực chiến lược quan trọng của Biển Đông.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Malaysia triển khai radar tầm xa tại đảo Swallow Reef để tăng cường giám sát Biển Đông.
  • Malaysia sử dụng máy bay không người lái Anka-S do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất nhằm nâng cao năng lực trinh sát vùng biển.
  • Tranh chấp chủ quyền bang Sabah giữa Malaysia và Philippines tiếp tục căng thẳng với các phản ứng ngoại giao mạnh mẽ.
  • Lực lượng tuần duyên Trung Quốc duy trì tuần tra liên tục trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia.
  • Malaysia thiếu hụt chiến đấu cơ hiện đại tại Đông Malaysia, phụ thuộc nhiều vào radar mặt đất và máy bay nhẹ.

Đăng ký bản tin QMVN