Lời phủ nhận giữa kỳ vọng và nghi ngại
Trong bài đăng trên X được Yonhap thuật lại, Lee Jae Myung trả lời một ý kiến bày tỏ thất vọng trước lo ngại sửa Hiến Pháp và khả năng cải cách bị suy yếu. Ông nói mục tiêu không thay đổi dù phương pháp đã thực dụng và thận trọng hơn. Thông điệp hướng tới những người muốn thay đổi nhanh, đồng thời tìm cách trấn an nỗi lo quyền lực bị kéo dài.
Lee bác suy đoán sửa Hiến Pháp để tái cử hoặc tái sắp xếp chính trị. Ông cũng cho biết mô hình đại nghị hay bán tổng thống không phải hướng cải cách hiến định mình ưu tiên. Đây là phát biểu về ý định và định hướng của tổng thống, không phải thông báo một dự thảo sửa đổi đã hoàn tất hay một thỏa thuận được các đảng thông qua.
Theo Yonhap, những lời phủ nhận được đưa ra trong bối cảnh phe đối lập cáo buộc ông có thể thúc đẩy thay đổi để kéo dài thời gian cầm quyền. Nêu rõ đó là cáo buộc chính trị giúp phân biệt nghi ngại với một kế hoạch đã được chứng minh. Để đánh giá các bước tiếp theo, cần theo dõi văn bản, thủ tục và sự đồng thuận thực tế thay vì suy từ những lời đồn.
Rào chắn hiến định vượt ra ngoài lời cam kết
Điều 70 của Hiến Pháp Hàn Quốc quy định tổng thống có nhiệm kỳ năm năm và không được tái cử. Quan trọng hơn với cuộc tranh luận hiện tại, khoản 2 Điều 128 nói sửa đổi nhằm kéo dài nhiệm kỳ hoặc thay đổi để cho phép tái cử không có hiệu lực đối với tổng thống đang tại chức khi đề xuất được đưa ra. Đó là giới hạn pháp lý cần được đặt cạnh phát biểu của Lee.
Quy trình sửa đổi cũng có nhiều bước. Đề xuất có thể do tổng thống hoặc quá nửa tổng số nghị sĩ đưa ra; sau công bố công khai, Quốc Hội phải thông qua với ít nhất hai phần ba tổng số thành viên. Sau đó còn cần trưng cầu dân ý, với quá nửa cử tri đủ điều kiện tham gia và quá nửa số phiếu tán thành. Bởi vậy, ngưỡng 200 nghị sĩ Lee nêu là một cửa ải quan trọng, chưa phải toàn bộ tiến trình.
Các quy định ấy cho thấy ý chí của người đứng đầu hành pháp không đủ tự tạo ra thay đổi hiến định. Tuy nhiên, quy trình chặt chẽ vẫn cần được người dân biết và giám sát. Tranh luận có ích sẽ xác định điều khoản muốn sửa, lý do sửa và người được hưởng tác động, để bất đồng đi vào nội dung thay vì chỉ xoay quanh động cơ bị quy kết.
Cải cách công tố bước sang phép thử vận hành
Theo Yonhap, Serious Crimes Investigation Agency, gọi tắt là SCIA, và Public Prosecution Service bắt đầu hoạt động ngày 2/10. Đây là thay đổi lớn nhằm tách quyền điều tra và truy tố sau 78 năm cơ quan công tố giữ cả hai vai trò. Mốc thành lập xác nhận một bước chuyển về tổ chức; tự nó chưa cho biết các cơ quan mới đã đạt hiệu quả mong muốn hay chưa.
Lee nói mình là người chịu tổn hại lớn từ chính quyền trước và một số công tố viên mà ông cáo buộc hành xử mang tính chính trị. Cần hiểu đây là cách ông đánh giá trải nghiệm của mình. Cùng lúc, ông thừa nhận điều tra và truy tố vẫn là những chức năng thiết yếu để duy trì trật tự xã hội, nhấn mạnh hệ thống mới phải làm việc đúng mục đích.
Về mặt quản trị, tách quyền lực đặt ra nhu cầu phối hợp rõ ràng mà vẫn giữ được kiểm soát lẫn nhau. Những tiêu chí đáng theo dõi gồm chất lượng hồ sơ, thời gian xử lý và khả năng người dân hiểu cơ quan nào chịu trách nhiệm. Đó là các thước đo để đánh giá về sau, không phải kết luận rằng hệ thống mới đã thành công hoặc thất bại chỉ sau thời gian đầu vận hành.
Thận trọng cần đi cùng trách nhiệm giải trình
Lee cho rằng chính quyền thực hiện chương trình nhanh hơn cam kết nhưng cải cách quá gấp hoặc quá mạnh có thể gây mệt mỏi. Ông đề nghị người dân nêu công việc cụ thể còn thiếu để xử lý sớm khi có thể. Lời giải thích này tạo ra một yêu cầu đi kèm: cần công khai việc nào đã xong, việc nào đang làm và phần nào còn vướng mắc.
Một nhịp cải cách thận trọng có thể giúp hạn chế hệ quả ngoài dự kiến, nhưng cũng cần thời hạn và mục tiêu để tránh trở thành lý do trì hoãn. Đối với người liên quan một vụ án, điều thiết thực là hồ sơ được xử lý công bằng, quyền được bảo vệ và sai sót có cơ chế sửa chữa. Chất lượng chuyển đổi thể chế cuối cùng đi vào những trải nghiệm cụ thể đó.
Lời phủ nhận tham vọng tái cử có thể làm rõ lập trường của tổng thống; niềm tin lâu dài cần thêm sự nhất quán giữa lời nói, quy tắc và kết quả. Khi cuộc thảo luận quay về giới hạn quyền lực cùng hiệu quả công vụ, công chúng có cơ sở đánh giá cải cách theo lợi ích chung. Điều người dân cần thấy là thiết chế vận hành tốt hơn, ngay cả khi sự kiên nhẫn vẫn được yêu cầu.
