Phản ứng của Brazil trước áp lực từ Mỹ về hệ thống Pix
Tháng trước, Jamieson Greer, quan chức thương mại hàng đầu của Mỹ, lên tiếng phản đối hệ thống thanh toán tức thời Pix của Brazil với lý do rằng Pix gây thiệt thòi không công bằng cho các tập đoàn Mỹ như Visa và Mastercard. Để trả đũa, Mỹ đã đề xuất áp thêm thuế quan 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Brazil.
Tuy nhiên, chính phủ Brazil và các chính trị gia nước này, bao gồm cả Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva - người thường có quan điểm chỉ trích sức mạnh của Mỹ - đã kiên quyết bảo vệ hệ thống Pix. Ông Lula tuyên bố Pix là thành tựu của Brazil và sẽ không từ bỏ nó. Ngay cả đối thủ chính trị theo xu hướng bảo thủ Flavio Bolsonaro cũng thể hiện thái độ không muốn từ bỏ Pix, đồng thời đề xuất một giải pháp hòa giải là đảm bảo Pix không kết nối với các hệ thống thanh toán quốc tế có thể cạnh tranh với Mỹ.
Xu hướng toàn cầu hóa hệ thống thanh toán song song với phân mảnh tài chính
Sự việc tại Brazil phản ánh rõ xu hướng toàn cầu hiện nay khi mà hệ thống tài chính thế giới đang dần rạn nứt thành các hệ thống khu vực và quốc gia riêng biệt. Theo Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, việc tiếp cận đồng USD và nền kinh tế Mỹ "không còn là điều kiện không điều kiện" trong chính sách kinh tế quốc gia thế kỷ 21. Nhiều quốc gia đã và đang phát triển các cơ sở hạ tầng tài chính riêng, nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào mạng lưới tài chính Mỹ.
Ngành thanh toán toàn cầu đang chứng kiến sự phát triển của các hệ thống thay thế, gây áp lực trực tiếp lên hai ông lớn Visa và Mastercard, vốn chiếm ưu thế gần như độc quyền của Mỹ. Ví dụ, tại châu Âu, lãnh đạo nhóm các vấn đề kinh tế và tiền tệ của Nghị viện châu Âu Aurore Lalucq cảnh báo về nguy cơ Mỹ có thể ngắt kết nối các nước châu Âu khỏi hạ tầng thanh toán nếu quan hệ trở nên căng thẳng, từ đó kêu gọi xây dựng các giải pháp thay thế nội bộ.
Các dự án và lựa chọn thay thế hệ thống thanh toán Mỹ trên thế giới
Ở một số quốc gia, đặc biệt là những nước từng có quan hệ bất hòa với Mỹ, nỗi lo áp lực từ các mạng lưới do phương Tây kiểm soát ngày càng tăng. Nga, sau hàng loạt biện pháp trừng phạt từ Mỹ và châu Âu, đã phát triển hệ thống tin nhắn thanh toán SFPS và mạng lưới thẻ Mir riêng.
Trung Quốc cũng xây dựng cơ sở hạ tầng thanh toán đa phương quốc tế, phát triển các nền tảng thanh toán lớn như Alipay và WeChat Pay nhằm giảm thiểu phụ thuộc vào Mỹ.
Không chỉ riêng các hệ thống khu vực lớn, một số quốc gia làm ăn theo hướng song phương hoặc khu vực nhằm tăng cường tính chủ quyền tài chính. Hệ thống United Payments Interface (UPI) của Ấn Độ đã mở rộng hoạt động sang 9 quốc gia khác và có dự định phát triển thêm nhiều đối tác trong tương lai.
Ảnh hưởng và thách thức đối với các tập đoàn thanh toán Mỹ
Mặc dù phần lớn các giao dịch thanh toán xuyên biên giới vẫn dựa vào mạng lưới của Mỹ, nhưng các thoả thuận song phương và đa phương giữa các hệ thống thanh toán mới như Pix và UPI đang tạo ra vùng tránh né dòng chảy tài chính khỏi mạng lưới truyền thống. Trong dài hạn, việc xây dựng các hệ thống thanh toán có chủ quyền ở các thị trường lớn như châu Âu có thể làm giảm lợi nhuận cao ngất ngưởng của Visa và Mastercard – hai công ty hiện có biên lợi nhuận trên 50%.
Phản ứng trước những thay đổi này, hai tập đoàn này cố gắng củng cố mạng lưới và tăng cường hợp tác tại các khu vực trọng điểm. Tháng 5 vừa qua, Visa công bố đầu tư 500 triệu euro vào hạ tầng châu Âu, đồng thời hợp tác với UnionPay để mở rộng thanh toán thời gian thực tại Trung Quốc. Mastercard cũng đang đầu tư 250 triệu euro xây dựng các trung tâm dữ liệu tại Pháp nhằm hỗ trợ sự phát triển mạng lưới thanh toán châu Âu, với tuyên bố rằng hiện tại họ chính là mạng lưới thanh toán "chủ quyền" cho châu Âu.
Những rủi ro tiềm tàng từ sự phân mảnh tài chính toàn cầu
Nhóm Giám sát Ổn định Tài chính toàn cầu (Financial Stability Board) nhận định sự phân mảnh hệ thống thanh toán có thể cản trở các mục tiêu chung của G20 về thanh toán nhanh hơn và chi phí thấp hơn. Theo chuyên gia Josh Lipsky từ Viện Chính sách Atlantic, nguy cơ lớn hơn là tính không tương thích giữa các hệ thống thanh toán khu vực trong tương lai sẽ làm gia tăng gian lận tài chính và tránh né các biện pháp trừng phạt quốc tế, đồng thời làm tổn hại đến nền kinh tế toàn cầu.
Báo cáo do SWIFT phối hợp với Economist Impact ước tính nếu xu hướng này tiếp diễn, sự phân mảnh tài chính sẽ khiến GDP toàn cầu giảm 2,6% vào năm 2030. Điều này cũng đồng nghĩa với việc các nước và cả Mỹ có thể phải trả giá đắt cho mục tiêu duy trì hoặc giành lấy quyền chủ quyền trong lĩnh vực thanh toán quốc tế.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Brazil kiên quyết duy trì hệ thống thanh toán Pix bất chấp áp lực từ Mỹ.
- Chính phủ Mỹ coi việc tiếp cận đồng USD không còn hoàn toàn không điều kiện.
- Rất nhiều quốc gia đang phát triển các hệ thống thanh toán chủ quyền để giảm phụ thuộc vào Mỹ.
- Visa và Mastercard đối mặt với thách thức lớn từ các hệ thống thanh toán địa phương và khu vực.
- Sự phân mảnh tài chính toàn cầu có thể gây tổn hại kinh tế nghiêm trọng nếu không được quản lý hợp lý.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.















